رمضان، اعراب و سفره‌های خالی

ترجمه: سینا جهانی

رمضان، ماه صیام و ضیافت، با طلوع آفتاب در ۱۲ آوریل برای بیشتر مردم دنیا آغاز شد. خودپرهیزی و خویشتن‌داری‌‌هایی که با غروب خورشید و سفره‌هایی وزین به پایان می‌رسد. سال گذشته جشن‌های ماه رمضان به دلیل پاندمی کووید-۱۹ محدود و گاها متوقف شد. با کاهش محدودیت‌های کرونایی در برخی از کشورهای عربی، خانواده‌ها مهمانی‌های بیشتری برگزار خواهند کرد. با این حال، هنوز افرادی هستند که برای تامین حداقل‌های غذایی، با چالش‌هایی روبه‌رو هستند.

بنا به گزارش برنامه غذایی سازمان ملل متحد، ۹۶۰ میلیون نفر در جهان به حداقل‌های مواد غذایی دسترسی ندارند. ۶۴ میلیون نفر از آن‌ها، در کشورهای عرب زندگی می‌کنند. این یعنی هر یک فرد از ۶ فرد ساکن کشورهای عربی فقر غذایی دارند. جنگ و بحران‌های اقتصادی، گرسنگی و فقر را به حقیقت مزمن زندگی برخی افراد تبدیل کرده‌است. حتی دولت‌هایی با ثبات نسبی نیز نگران افزایش جهانی قیمت مواد غذایی هستند.

نشریه اکونومیست در گزارش اخیر خود به وضعیت اقتصادی و بحران امرار معاش در کشورهای خاورمیانه پرداخته و نوشته: «وضعیت در کشورهای سوریه و یمن بحرانی‌تر است. جایی که حدود نیمی از جمعیت‌شان، گرسنه‌اند.(نمودار را ببینید) در سوریه، سبدی از مواد اولیه غذایی-برنج، نان، حبوبات، روغن و شکر- در طول یک سال ۲۲۲ درصد افزایش قیمت داشته است. قیمت این سبد غذایی امروز، دو برابر حقوق ماهانه یک کارمند دولتی است. در یمن نیز شیوع قحطی نزدیک است. سازمان‌های کمک‌رسان در این کشور، جیره‌بندی مواد غذایی را به دلیل کمبود بودجه متوقف کرده‌اند. کمبود سوخت نیز در هر 2 کشور، منجر به افزایش قیمت‌ها شده است.

برای بسیاری از شهروندان سوری، گوشت قرمز پیش از این نیز به عنوان یک کالای لوکس و دور از دسترس به شمار می‌رفت. لبنیات و میوه نیز به سرعت همین روند را طی می‌کند. نان به عنوان ارزان‌ترین منشا کالری که در کشورهای دیگر، همراه وعده‌های غذایی مصرف می‌شود، در کشور سوریه «یک وعده غذایی» است. با این حال، شهروندان سوری برای دریافت نان یارانه‌ای از دولت ممکن است ساعت‌ها در صف‌های طویل به انتظار بایستند. پیش از جنگ داخلی، سوریه در تولید گندم خودکفا بود اما مطالعات اخیر دانشگاه «هامبولت» برلین با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهد حدود ۹۴۳هزار هکتار از زمین‌های زراعی سوریه بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸ از بین رفته‌افتد.

کشورهای دیگر خاورمیانه، با چالش‌های تازه‌تری دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در لبنان، تهیه سالاد فتوش برای یک خانواده ۵ نفره در سال گذشته حدود ۴ دلار آب می‌خورد. در طول این یک‌سال، بحران مالی این کشور منجر به سقوط ۹۰درصدی ارزش پول ملی شده و مواد غذایی تا ۴۱۷درصد گران‌تر شده‌است. بیشتر مواد غذایی در لبنان وارداتی است، قیمت مواد غذایی داخلی اما مهمتر از با اقلام وارداتی افزایش یافته است. قیمت یک کاسه فتوش در لبنان امروز ۱۲ دلار است. (افزایش ۳ برابری) بنا به تخمین دانشگاه «آمریکان» در بیروت، تهیه یک افطار ساده-سوپ، سالاد و یک وعده اصلی با مرغ- هزینه‌ای معادل با دو و نیم برابر حداقل دستمزد ماهانه خواهد داشت.

در ماه ژانویه، بانک «گلدمن ساکس» آغاز ابَرچرخه کالا را پیش‌بینی کرد. چرخه‌ای که میزان تقاضا در آن، با کاهش محدودیت‌های کرونایی و کاهش ارزش دلار، افزایش چشم‌گیری خواهد داشت. این اتفاق مقامات کشور مصر را نگران کرده‌است. مصر برای توزیع نان یارانه‌ای، سالانه ۱۳ میلیون تن گندم وارد می‌کند. بودجه این مشور بر اساس ۲۰۰ دلار به ازای هر تن گندم تنظیم شده‌است. در اوایل سال ۲۰۲۱ اما، قیمت خرید هر تن گندم به دلیل افزایش مالیات صادرات در روسیه، به حدود ۲۴۰ دلار رسید. وزیر اقتصاد مصر می‌گوید ممکن است به دلیل افزایش قیمت‌ها دوبت مصر ناچار به اعمال محدودیت در قراردادهای خرید گندم باشد.

تقاضای پایین در مصر، نرخ تورم را تا به امروز ثابت نگهداشته ‌است. قیمت مواد غذایی در ماه‌ها اخیر ثابت بوده و گاهی کاهش یافته است. اما تخمین‌ها از افزایش قیمت‌ها در ماه‌های پایانی سال جاری حکایت می‌کند. یک سوم مردم مصر، با دستمزد کمتر از ۴۷ دلار امرار معاش می‌کنند و افزایش اندکی در قیمت‌ها می‌تواند به آن‌ها آسیب بزند. در عربستان سعودی نیز، افزایش قیمت مواد غذایی، دلیل اصلی افزایش نرخ تورم است. در ماه فوریه، قیمت مواد غذایی در این کشور ۱۱ درصد افزایش یافت.

امارات متحده عربی یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان است. با این حال، وزرای این کشور ایده‌ی کنترل قمیت مواد غذایی را مطرح کرده‌اند. امارات، مواد غذایی خود را-از گوجه‌فرنگی تا کینوآ-در همان بیابان‌ها رشد می‌دهد. با این حال هنوز ۹۰ درصد از غذای مردمش را از بیرون مرزها وارد می‌کند. امارات لوکس است و خدماتش لاکچری؛ چند سال پیش رو برای کشورهای دیگر منطقه اما، سال‌های دشواری خواهد بود.»