نرخ تورم در سال ۲۰۲۱ تا کجا بالا می‌رود؟

جرالد پی. داویِر

معیارهای مختلفی برای تورم وجود دارند که هر یک واجد مزایا و معایب خودشان هستند. من در اینجا از دوتاشان استفاده می‌کنم. اولین معیار، «شاخص قیمت مصرف‌کننده» است. این معیار گاهی اوقات «نرخ تورم اصلی (headline inflation rate)» اطلاق می‌شود. دلیل استفاده از لفظ HEADLINE این است که اغلب در عناوین یا همان هدلاین روزنامه‌ها به این شاخص اشاره شده است. این نرخ تورم همچنین برای تعدیل پرداخت‌های تأمین اجتماعی مورد اشاره قرار می‌گیرد. دوم «شاخص قیمت برای مخارج مصرف شخصی غذا و انرژی» است. و این همان معیاری است که فدرال‌رزرو در مقایسه تورم با تورم هدفمند به کار برده و در خلاصه پیش‌بینی‌های اعضای کمیته بازار آزاد فدرال‌رزرو (FOMC) ارائه‌شان می‌دهد.  

درصد تغییرات ماهانه در شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) برای اول سال به این ترتیب است:

درصد افزایش ماهانه CPI در شش ماه نخست ۲۰۲۱

ماه ژانویه:  ۰.۲۶درصد

ماه فوریه:  ۰.۳۵درصد

ماه مارس:  ۰.۶۲درصد

ماه آوریل: ۰.۷۷درصد

ماه مه:  ۰.۶۴درصد

ماه ژوئن:  ۰.۹۰درصد

مردم اغلب از نرخ تورم ماهانه استفاده نمی‌کنند. بنابراین هنوز مشخص نیست چطور باید این اعداد را در چهار‌چوب مناسب گنجاند. همان‌طور که آلن رینولدز اشاره می‌کند: روش‌های مختلفی برای انجام این کار وجود دارند که هیچ‌کدام خیلی رضایت‌بخش نیستند.

یک سؤال ساده این است: نرخ تورم امسال چقدر است؟ از آنجا که این اعداد شناخته‌شده‌اند و در آنها تجدید‌نظر صورت نمی‌گیرد، می‌توان از آنها به عنوان نقطه شروع نرخ تورم امسال استفاده کرد. درصد افزایش CPI تاکنون ۳.۳۴ درصد بوده است. اگر در ادامه سال هیچ افزایشی در قیمت‌ها وجود نداشته باشد، می‌توان گفت که نرخ تورم CPI برای سال ۲۰۲۱، همان ۳.۳۴ درصد خواهد بود.

این افزایش ۳.۳۴ درصدی در CPI را می‌توان با نرخ تورم ۲.۴۷ درصدی در سال ۲۰۱۹ و نیز نرخ ۱.۳۰ درصدی در سال ۲۰۲۰ مقایسه کرد. قطعاً اگر کرونایی وجود نداشت، تورم در سال ۲۰۲۰ بسیار کمتر از رقم واقعی‌اش می‌شد. اگر تورم در سال ۲۰۲۱ را ۳.۳۴ درصد تصور کنیم، این نرخ تورم، همراه با تورم پایینی که در سال ۲۰۲۰ وجود داشت، به تورم متوسطی از دو سال می‌انجامد که تفاوت چندانی با سال ۲۰۱۹ نخواهد داشت.

البته بعید است که تورم در ادامه سال، صفر درصد باشد. بانک فدرال‌رزرو کلیولند، تورم پیش‌بینی شده را برای ژوئیه ۲۰۲۱ و سه ماه سوم ۲۰۲۱ ارائه داده است. این ارقام به وضعیت «حال حاضر» اشاره می‌کند. زیرا تورم را در دوران فعلی، پیش‌بینی یا همان برآورد کرده‌اند. برآوردی که برای نرخ تورم سه ماه سوم سال وجود دارد، ۴۲.۶ درصد است؛ که در سه ماه سوم، افزایش ۱.۵۷ درصدی را نشان می‌دهد. این رقم گویای آن است که در پایان ماه سپتامبر، قیمت‌ها از ابتدای سال ۵.۰۰ درصد افزایش داشته‌اند. اگر در سه ماه چهارم نیز تورم با همین سرعت ادامه یابد، شاخص نرخ تورم یا همان CPI شاهد افزایش ۶.۶ درصدی در سال ۲۰۲۱ خواهد بود.

۶.۶ درصد، قطعاً نرخ قابل توجهی برای تورم سال ۲۰۲۱ خواهد بود. و بدیهی است که غیر قابل چشم‌پوشی‌ست. به نظر می‌آید معیار سنجش نرخ تورم (CPI)، هر مقداری هم که باشد، ارزش این را دارد که در تیتر یا همان هدلاین قرار گیرد. آیا تغییر خاصی ایجاد می‌شود اگر میزان تورم را با معیار ترجیحی فدرال‌رزرو، یعنی شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی غذا و انرژی کمتر محاسبه کنیم؟ درصد تغییر ماهانه در شاخص بهای مصرف شخصی کمتر غذا و انرژی (Core PCE) به ترتیب زیر است:

ماه ژانویه: ۰.۲۲‌درصد

ماه فوریه: ۰.۱۳‌درصد

ماه مارس: ۰.۴۲‌درصد

ماه آوریل: ۰.۶۴‌درصد

ماه مه: ۰.۵۴‌درصد

ماه ژوئن: ۰.۴۵‌درصد

این مقادیر به طور یکنواختی کمتر از مقادیر CPI هستند، اما افزایش نرخ تورم Core PCE کماکان در نیمه اول سال، ۲.۲۰ درصد است. فدرال‌رزرو به طور متوسط تورم ۲ درصد را به عنوان هدف مد‌نظر دارد. اما بازه زمانی مشخصی را که قصد دارد به تورم متوسط ۲ درصد برسد را مشخص نمی‌کند. در صورتی که این شاخص قیمت در نیمه دوم سال، کاهش داشته باشد، تورم در سالِ تقویمی از ۲ درصد فراتر خواهد رفت. حال باید پرسید احتمال افزایش میزان تورم چقدر است؟

پیش‌بینی بانک مرکزی فدرال کلیولند از تورم اصلی PCE برای سه ماه سوم ۳.۵۳ درصد در سال یا ۰.۹ درصد برای سه ماه سال است. این کاهش قابل توجه نرخ تورم از ماه مارس است تا ژوئن. در صورتی که این پیش‌بینی محقق شود، معیار Core PCE قیمت، برای ۹ ماهه اول سال ۲۰۲۱، ۳.۱‌درصد بیشتر از ابتدای سال خواهد بود. اگر تورم در سه ماه چهارم سال با سرعتی مشابه ادامه یابد، معیار اصلی تورم PCE، یا همان Core PCE در سالِ تقویمی، ۴.۰ درصد خواهد بود.

Core PCE در سال ۲۰۲۰، نرخ رشد ۱.۵ درصدی داشت. نرخ تورم ۴.۰ درصد در سال ۲۰۲۱، نشان از نرخ متوسط تورم ۲.۷ درصد برای سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ می‌دهد. همان‌طور که در بالا نیز ذکرش رفت، فدرال‌رزرو دوره زمانی را مشخص نمی‌کند. هدف آن دست‌یابی به تورم متوسط ۲ درصد است. اما نرخ تورم ۲.۷ درصدی در یک دوره دو ساله، کمی بیشتر از میانگین ۲.۰ درصدی به نظر می‌رسد.

احتمالی که جذابیت کمتری هم دارد این است که تورم اصلی PCE در باقی سال کاهش نداشته و مشابه نرخ‌های مارس تا ژوئن باشد؛ بازه‌ای که به طور متوسط تورم Core PCE را حدود ۰.۵ درصد در ماه نشان می‌داد. اگر این اتفاق بیفتد، نرخ تورم سالانه برای سال تقویمی ۲۰۲۱، حدود ۵.۳ درصد خواهد بود. در این مورد، متوسط نرخ سالانه برای سال ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ تقریباً ۳.۴ درصد خواهد بود.

تورم سال ۲۰۲۱، به میزان قابل ملاحظه‌ای بالاتر از مدت زمان گذشته خواهد بود. یک پرسش مهم این است که آیا این نرخ، روند تورمی پایینی که در گذشته بود را دنبال خواهد کرد، یا پیرو افزایش تورمی خواهد بود که در سال‌های بعد انتظارش می‌رود.