چرا جانشان را کف دست می‌گیرند و به کوه می‌زنند؟

مشکلات اقتصادی در استان‌های مرزی ایران در سال‌های اخیر باعث وقوع رخدادهای ناگوار و تلخی شده است که کولبری یکی از مسایلی است که به دلیل همین چالش‌ها و کمبودها در استان‌های غربی در حال افزایش است.

میل به کولبری در مسیر ایران و ترکیه با افزایش مشکلات اقتصادی و اجتماعی رو به افزایش است و ساکنان استان‌های کرد نشین در فصول گرم سال سعی می‌کنند تا جایی که راه دارد از طریق همین کولبری هزینه‌های طول سال را جمع آوری کنند تا در فصل سرما با خطرات بیشتر روبه‌رو نشوند. 

مردم بحران‌زده در این نواحی راهی جز تن دادن به مشاغل سخت ندارند و هربار که دولتی هم تغییر می‌کند باتوجه به وعده‌هایی که داده می‌شود این امیدواری وجود دارد که با حمایت ناچیز و تقویت بازارچه‌های مرزی و احیای تعاونی‌های مرزنشینان بحران کولبری یک بار برای همیشه بر طرف بشود.

با روی کار آمدن دولت ابراهیم رییسی که محوریت خود را رسیدگی به مشکلات اقشار محروم اعلام کرده است موضوع کولبران باری دیگر در جامعه کارگری ایران در انتظار تغییراتی است که دولت‌های گذشته نتوانستند عملکرد مثبتی در این زمینه داشته باشند.

عدم وجود اشتغال پایدار و همچنین تقویت نشدن بازارچه‌های مرزی و تعاونی‌ها باعث شده است که مرزنشینان جان در دست به کوه‌ها بروند و با خطراتی که وجود دارد نان شب به خانه بیاورند.

به گفته مدیرعامل تعاونی مرزنشینان استان کردستان؛ در سالهای اخیر اعضای این تعاونی ناچاراند از طریق عقد قراردادهایی اختیار مبادلات اقتصادی را به اشخاص دیگری واگذار کنند که در نتیجه این اتفاق، درآمدهای مرزنشینان بسیار ناچیز شده است.

اسماعیل قهرمان‌پور، مدیرعامل تعاونی مرزنشینان استان کردستان در مورد وضعیت درآمدی مرزنشینان این استان به خبرنگار فراز می‌گوید: «عده‌ای هستند که از سوی برخی مسئولان برای فعالیت‌های واردات و صادرات به ما معرفی می‌شوند ما چاره‌ای نداریم جز اینکه با آنها قرارداد امضا کنیم و می‌توانم بگویم که ما ناچاریم به برخی خواسته‌ها تن بدهیم، به دلیل کاهش مبادلات کالا از طریق بازارچه‌ها بسیاری از جوانان ما راهی جز کولبری ندارند.»

او در توضیح این موضوع اضافه می‌کند: «تعاونی‌های مرزنشینی می‌توان جایگزین خوبی برای اشتغال همه اقشار در استان‌های مرزی باشد و دولت‌ها در ادوار گذشته در این مورد وعده‌های بسیاری به ما داده‌اند که متاسفانه محق نشده است. کولبری زائده‌ای است که دولت‌ها با عدم دور اندیشی به وجود اورده‌اند. در این خصوص بارها طرح‌هایی را به مسوولان استانی داده‌ایم تا با تقویت بازارچه‌های مرزی کولبری را ریشه‌کن کنند.»

او ادامه می‌دهد: «همه امور تعاونی‌ها با این افراد است. در این مورد به صورت کتبی با مسئولان و مقامات ارشد کشوری مکاتبه کرده‌ایم ولی تاکنون هیج جوابی به ما نرسیده است و وضعیت ما همچنان ادامه دارد و با ظهور کرونا می‌توانم بگویم همه درب‌ها به روی ما بسته است».

مدیرعامل تعاونی مرزنشینان استان کردستان می‌گوید: «باتوجه به اینکه کرونا محدودیت‌های بسیاری را به وجود آورده است ولی باز هم اگر به اعضای تعاونی مرزنشینان اجازه داده شود بدون واسطه وارد مبادلات اقتصادی با مناطق مرزی کشورهای همسایه بشوند دیگر مشکلی وجود نخواهد داشت. اگر به بازارچه‌های مرزی بیشتر توجه می‌کردند و تعاونی‌ها مرزنشینان را قوی‌تر می‌کردند دیگر کسی جانش را کف دستش نمی‌گذاشت که برای اندکی پول به کوه بزند. اگر دولت‌های گذشته به وعده‌های خود عمل می‌کردند اعضای تعاونی مرزنشینان که حالا اکثریت آنها کولبر هستند از وضعیت معیشتی به مراتب بهتر برخوردار بودند.»

قهرمان‌پور به فعالیت تعاونی مرزنشینان اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: «این تعاونی از سال ۸۸ شروع به کار کرده است اما درآمد چشمگیری برای مرزنشینان به همراه نداشته است. تعاونی مرزنشینان حدود ۲۰۰ هزار عضو دارد که اکثریت آنها وضعیت معیشتی نامناسبی دارند. اگر به تعداد اعضا توجه کنید می‌توانید به این نکته برسید که این تعاونی‌ها می‌توانند خانواده‌های بسیاری را بی‌نیاز کنند که امیدواریم در دولت کنونی که با شعار رسیدگی به مشکلات اقشار ضعیف روی کار آمده است بسیاری از مشکلات ما برطرف شود.»

او ادامه می‌دهد: «بعد از اینکه در سال‌های ابتدایی دهه ۹۰، تعداد اقلام محصولات وارداتی و همچنین مقدار آنها کاهش پیدا کرد در عمل تعاونی مرزنشینان استان کردستان درآمد قابل توجهی نداشته‌ است. اگر این وضعیت همینطور ادامه داشته باشد تا صد سال آینده هم نمی‌توانیم بابت گذران زندگی خانواده‌هایمان به درآمد تعاونی مرزنشینان دل خوش باشیم و باید شاهد فوت همکاران در راه کولبری باشیم.»

او در همین مورد اضافه می‌کند: «توجه داشته باشید که بسیاری از مرزنشینان کردستانی حتی توان آن را ندارند که ماهی ۱۰۰ هزار تومان درآمد داشته باشند. مبالغی که مسئولان آن را ناچیز می‌دانند اما مرزنشینان برای بقا به آن احتیاج دارند. تعدادی از ساکنان روستاهای مرزی کردستان توانسته‌اند با دریافت دفترچه کولبری گه‌گاه درآمدی از این راه داشته باشند ولی روستاییان تنها از راه کشاورزی درآمد ناچیزی دارند و به ناچار فرزندان خود را برای کولبری به سوی ترکیه روانه می‌کنند که خطرات بسیاری آنها را تهدید می‌کند. نه‌تنها مردان بلکه زنان هم در این راه قدم گذاشته‌اند تا پای جای مردانی بگذارند که در این راه جان خود را از دست داده‌اند.»