معنی حرفی که رئیسی زد چه بود؟

ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور دولت سیزدهم در گفت‌وگو با صداوسیما گزارشی ۱۰۰ روزه از عملکرد دولت خود ارائه داد؛ گفت‌وگوی تلویزیونی رئیس دولت بیشتر حول مباحث اقتصادی می‌گذشت. اوگفت که اقتصاد کشور از رکود خارج شده و ثبات اقتصادی فراهم شده است. رئیسی همچنین گفت که «تورم، کنترل و رکورد متوقف شده و ما به نقطه کاهش شتاب تورم رسیده‌ایم.»

به کاربرده شدن اصطلاح نامانوس «کاهش شتاب تورمی» از سوی رییس دولت در وضعیتی که قیمت کالاهای مختلف همچنان در حال افزایش است مایه گفتی بسیاری از شهروندان و کارشناسان اقتصادی شده است. خبرنگار «فراز» برای روشن شدن موضوع با دکتر سید مرتضی افقه، اقتصاددان و استاد دانشگاه  به گفت‌وگو نشست.

 دکتر افقه در ابتدا به تعریف «شتاب تورمی» و نحوه محاسبه آن پرداخت گفت: به نظر من و هر اقتصاددان دیگری بهتر است به جای استفاده از تعبیر نادرست شتاب ‌تورمی، از نرخ تورم سخن بگوییم؛ من این مساله را با یک مثال توضیح می‌دهم: به عنوان نمونه ملموس، در جامعه ما قیمت مرغ را در این ماه و ماه قبل در نظر گرفته و این تفاوت قیمت را تقسیم بر قیمت قبلی و سپس در عدد صد ضرب می‌کنند و به این ترتیب نرخ تورم مرغ یا میزان افزایش قیمت مرغ محاسبه می شود. برخی به این روش محاسبه و درآوردن قیمت تورمی یک کالا شتاب تورمی می‌گویند.

بازه زمانی محاسبه شتاب‌ تورمی معمولا چقدر است؟

تورم معمولا یک ساله در نظرگرفته می‌شود؛ اما با توجه به وضعیت اقتصادی کشور و افزایش نرخ ارز، اخیرا شتاب تورمی را ماه به ماه اعلام می‌کنند. این را هم باید در نظر بگیریم که برای محاسبه تورم کشور معمولا یک سبد کالایی مشخص را در نظر می‌گیرند که بیشتر مورد استفاده روزانه مردم است. گاهی هم بانک مرکزی با درآوردن آمار قیمت‌ها و میزان مصرف در شهرستان‌های کشور می‌تواند این محاسبه را انجام دهد که معمولا به صورت میدانی صورت می‌گیرد.

از نظر شما آیا واقعا شتاب تورمی کاهش پیدا کرده است؟

به نظر من نه. چرا که وقتی می‌گویند شتاب تورم کم شده یا کاهش پیدا کرده برخی تصور می‌کنند که کالاها ارزان خواهند شد اما در واقع معنای پنهان شتاب تورمی این است که هم‌چنان قیمت‌ها در حال افزایش هست اما با سرعتی کمتر. مثلا شما هرروز شاهد افزایش ده درصدی قیمت‌ها هستید، ولی در یک بازه زمانی خاص، قیمت برخی کالا ها پنج درصد افزایش پیدا می‌کند پس ما همچنان این افزایش را داریم و این به معنی کم شدن قیمت کالاها نیست. در واقع این حرف که شتاب تورمی کاهش پیدا کرده یعنی به تورم جای ۴۵ درصد، شده ۴۲ درصد. ولی همچنان ما با یک تورم وحشتناک مواجه هستیم.

میزان افزایش شتاب تورمی چقدر باید باشد تا بگوییم وضعیت اقتصادی نرمال است؟

معمولا در کشورهای پیشرفته، افزایش تورم سه یا چهار درصد اتفاق می افتد. این میزان افزایش در این کشورها به معنای رشد و رونق اقتصادی است؛ زیرا فعالیت اقتصادی در تورم زیر دو رقمی، به معنای توسعه و تولید و رفاه کشور است. اما  نکته‌ی مهم این است که کشور ما سال هاست با تورمی دو رقمی و فزاینده مواجه است. تورم دو رقمی نشان از رکود اقتصادی و بیکاری است و همین مسله موجب می‌شود فشار اقتصادی سنگینی به مردم وارد شود. احتمالا منظور رییس جمهور از کاهش شتاب تورم همین دو درصد بوده است که عملا تاثیر زیادی بر زندگی مردم نخواهد داشت. من فکر نمی‌کنم که کاهش تورم بیش از این حد ادامه پیدا کند و ما همچنان با تورمی دو رقمی دست به گریبان خواهیم بود. چرا ؟ چون مسولان اقتصادی کشور با سوءمدیریت نتوانسته‌اند تا امروز ریشه تورم را بخشکانند؛ فقط با دست کاری نقدینگی تا حدودی توانسته‌اند سرعت این روند را کم کنند.