تورم، کمر مردم را خم کرده است

مونا بختیاری

این آخرین تلاش کارگران، رهبران اپوزیسیون و شهروندان برای تحت فشار قرار دادن دولت‌ها برای مداخله از اروپا تا آمریکا است چرا که افزایش قیمت تمام شده کالاها، خانوارها و مشاغل را تحت فشار قرار داده است.

«بانوس» نیز مانند پدرش عاشق حمل بار در طول جاده های اسپانیاست، اما او نیز آماده بود درآمد خود را که بسیار نیز نیازمند آن بود، برای شرکت در یک اعتصاب سه روزه درست قبل از کریسمس از دست بدهد. پس از چند روز مذاکره با دولت، با موافقت وزارت حمل‌ونقل اسپانیا با انجام اقداماتی برای کاهش سرعت افزایش قیمت گازوئیل، شرکت‌های حمل و نقل برنامه اعتصاب خود از دوشنبه تا چهارشنبه را لغو کردند. مرد ۴۸ ساله‌ دیگری در حال حمل لاستیک می‌گوید: «من در ماه اکتبر ۱۵۰۰ یورو (۱۶۹۴ دلار) بیشتر از سال قبل هزینه گازوئیل دادم، درحالی که مقدار مصرفم همان بود. {کار کردن}با این قیمت‌ها، غیرممکن است.» پس از این پیشرفت غیرمنتظره بانوس با خوش بینی محتاطانه‌ای می‌گوید: «این معامله نکات مثبتی دارد که حالا باید عملی شود. خواهیم دید.»

فشارهای سیاسی برخی کشورها از جمله لهستان، مجارستان و ایالات متحده را وادار به اقداماتی مانند تعیین سقف قیمت گاز، پرداخت پول برای خانوارهای فقیر یا آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک کرده است. اسپانیا نیز مانند ترکیه از جمله کشورهایی بود که شاهد تلاش‌های بیشتری برای مقابله با تورم بود، اقداماتی مانند تظاهرات و اعتصابهای کاری، تورمی که در طی روند بازگشت اقتصاد جهانی پس از همه‌گیری، و با افزایش تقاضاهای خرد سوخت و گره خوردن زنجیره‌های عرضه افزونتر می شود.

کسی تورم را جدی نمی‌گیرد

اقتصاددانان می گویند گرچه دولت ها در حال انجام اقداماتی هستند، اما منابع موثر کمی برای کمک های معنادار و پایدار در دست دارند و کمک های کوتاه مدتی که ارائه می دهند، احتمالاً تاثیر چندانی در مقابله با افزایش قیمت ها نخواهد داشت. کنترل تورم به بانک‌های مرکزی بستگی دارد که برخی از آنها شروع به افزایش نرخ بهره برای کاهش تورم کرده‌اند.

تورم اسپانیا در بالاترین حد خود در ۲۹سال اخیر و برابر با ۵/۵ درصد بوده است و مانند کشورهای سراسر جهان، یکی از بزرگترین محرک ها هزینه های انرژی است: قیمت بنزین۶۳ درصد و هزینه برق خانوارها و مشاغل نسبت به سال گذشته ۴۷ درصد افزایش یافته است.

این هفته، ده‌ها کامیون تریلر در تظاهرات «راهپیمایی آهسته» به آرامی از خیاباهای مادرید گذشتند. بسیاری از کامیون داران احساس می کنند هرچند زمانی که اسپانیا وارد تعطیلی عمومی در عمق همه‌گیری شده بود، آنان بودند که به حفظ کشور کمک کردند، اما با تمرکز اروپا بر «اقتصاد سبزتر» که از موتورهای دیزلی به سوی وسایل نقلیه الکتریکی در حرکت است، آنان در حال حذف از چرخه اقتصاد هستند. امتیازات نیمه شب جمعه، دولت شامل مقرراتی برای آسان‌تر کردن کار دشوار و جذب جوانان بود: ممنوعیت بارگیری و تخلیه کامیون‌ها توسط رانندگان و پایان دادن به انتظارهای طولانی در مقصد. اسپانیا همچنین تضمین کرد که همه شرکت‌های حمل‌ونقل تعرفه‌های خود را مطابق با هزینه‌های گازوئیل افزایش دهند تا رقبا نتوانند با کاهش سودها یکدیگر را از صحنه به در کنند و برخی را به مرز انقراض بکشانند.

کارملو گونزالس، نایب رئیس کنفدراسیون حمل و نقل بار اسپانیا که مذاکرات با دولت را رهبری می‌کند، معتقد است: «این فقط به قیمت سوخت مربوط نمی‌شود، بلکه آن‌ها بر درآمد ما و قابلیت اقتصادی شرکت‌های ما تأثیر می‌گذارند». او می‌گوید: «این افزایش ۳۵ درصدی در هزینه گازوئیل ما را می کشد.»

ژائومی هوگاس استاد لجستیک، نوآوری و علوم داده در مدرسه بازرگانی ESADE در بارسلونا، باور دارد تورم مساله‌ای مشترک در اعتراضات بخش‌های مختلف اقتصاد اسپانیا است. اعتصابات کارگران فلز نیز در ماه گذشته به خشونت کشیده شد و کشاورزان نیز علیه قیمت های بالا تظاهرات کردند. هوگاس می گوید که این مشکل برای رانندگان کامیون اسپانیایی در کشورهای دیگر مانند ایالات متحده و بریتانیا نیز تکرار شد، در کشوهایی که کمبود رانندگان منجر به این شد که ارتش برای اطمینان از عرضه گاز وارد عمل شد.

سایر دولت ها نیز برای مقابله با افزایش قیمت انرژی با فشار مواجه هستند. با توجه به آنکه تورم آمریکا در بالاترین سطح در ۳۹ سال گذشته است، پرزیدنت بایدن ۵۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده را در تلاش برای کاهش هزینه های انرژی آزاد کرد و از توافقی برای فعال کردن شبانه روزی بندر لس آنجلس برای جبران تاخیر در عرضه خبر داد. اما اقتصاددانان می گویند که بعید است این اقدامات به این زودی‌ها تفاوت بزرگی در افزایش قیمت‌ها ایجاد کند.

هوگاس گفت تنها اقدام کوتاه‌مدتی که می تواند تسکینی هر چند محدود ایجاد ‌کند، «حذف مالیات بر سوخت همراه با افزایش قیمت‌ها برای تثبیت محدود آن‌ها است».

در حالی که قیمت ها به بالاترین رکورهای خود رسیده، مجارستان سقفی را برای قیمت بنزین و گازوئیل در پمپ بنزین‌ها تعیین کرده است. این در حالی است که حزب راستگرای حاکم در ماه‌های آتی با انتخاباتی روبرو خواهد شد که جدی‌ترین چالش را برای آن از زمان ابه قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۰ ایجاد می‌کند. برخی از اقتصاددانان آن را تصمیمی سیاسی می‌دانند که تا حدودی به خانواده‌ها کمک می‌کند، اما می‌تواند پمپ بنزین های کوچکتر را ورشکسته کند.

در لهستان، دولت سیاست آب و هوایی ضد زغال سنگ اتحادیه اروپا را عامل قیمت بالای انرژی می‌داند، اما رئیس آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید «افزایش تقاضا برای سوخت‌های فسیلی نقش مهم‌تری دارد. میکال کراوچیک، قانونگذار اپوزیسیون اخیراً گفت که حزب حاکم قانون و عدالت برای مدت طولانی به زغال سنگ چسبیده است و "سیاست شما، و نه سیاست اتحادیه اروپا، ما را به این سمت سوق داده است.» او گفت: «کریسمس امسال گران‌ترین کریسمس این قرن خواهد بود." رهبران مخالف، دولت را تحت فشار قرار می دهند تا به مردم این این کشور اروپای مرکزی کمک کند، جایی که قیمت مصرف کنندگان در سال گذشته 7.8 درصد افزایش یافته است.

پارلمان لهستان هفته گذشته مصوبه ای را تصویب کرد که به فقیرترین خانواده ها برای قبوض انرژی وعده کمک هزینه نقدی داد. ماتئوش موراویسکی، نخست وزیر، گفت که این کمک ها از ۱۲۲ تا ۳۰۵ دلار برای هر خانوار متغیر است. مقامات گفتند که این بخشی از یک بسته ضد تورم است که شامل کاهش مالیات بر برق، سوخت گرمایشی و گاز وسایل نقلیه نیز می شود. موراویسکی گفت: «سپر ضد تورم به همه مشکلات پاسخ نمی دهد - این امکان پذیر نیست - اما نشان می دهد که ما تمام تلاش خود را برای کاهش این درد تورم و کاهش هزینه های خانواده های لهستانی انجام می دهیم.»

در برزیل، جایی که تورم به ۱۰/۷۴ درصد افزایش یافته است - سریع‌ترین سرعت آن در ۱۸ سال گذشته - و برخی از مردم فقیر در میان ضایعات گوشت به دنبال پروتئین هستند، تورم یکی از مشکلان مطرح در تظاهرات‌ها علیه دولت رئیس جمهور ژایر بولسونارو در ماه‌های اخیر بوده است. در واکنش به افزایش قیمت‌ها، بانک مرکزی این کشور نرخ‌های بهره را افزایش داده است، اقدامی که در این هفته توسط بانک مرکزی انگلیس و بانک مرکزی نروژ نیز انجام شد.

اما در همین حال ترکیه نرخ بهره را کاهش می دهد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه تاکید می‌کند که نرخ‌های بهره بالا برخلاف تفکر اقتصادی مرسوم باعث افزایش قیمت‌های مصرف‌کننده می‌شود. در ترکیه تورم ۲۱ درصدی بسیاری را برای خرید کالاهای اساسی مانند مواد غذایی دچار مشکل کرده است. هزاران نفر از مردم ترکیه روز یکشنبه برای اعتراض به افزایش هزینه های زندگی و درخواست برای افزایش حداقل دستمزد به تظاهراتی در استانبول پیوستند. تا روز پنجشنبه، دولت اعلام کرد که حداقل حقوق ماهانه را با ۵۰ درصد افزایش از ۱۷۱ دلار به ۲۵۸ دلار می رساند. احمد گوکتاش، نماینده اتحادیه کارگری، اما می‌گوید: «زمانی که به بازار می رویم، باید برای خرید بین نیازهایمان انتخاب کنیم. ما یک چهارم چیزی را که قبلا می خریدیم می خریم.»

حتیجه شاهین، ۵۰ ساله، کارگر شهرداری و مادر مجرد سه فرزند، گفت که مردم نمی توانند هزینه های زندگی خود را تامین کنند. «قیمت مواد غذایی وحشتناک است. ما نمی‌توانیم زندگی کنیم.»