مترو و تصادف؛ خطای انسانی یا اورهال؟!

صبح امروز دو دستگاه قطار مترو در منطقه چیتگر با یکدیگر برخورد کردن. این حادثه ۲۲ مصدوم داشته، که یکی از مسافران که مردی است ۵۲ ساله،  بدحال است. به گفته مدیرعامل شرکت بهره برداری مترو تهران، بررسی اولیه، نشان می‌دهد این حادثه به دلیل قطع شدن سیستم ATP (سیستم کنترل اتوماتیک قطار) رخ داده است. اخرین خبر در مورد این حادثه، از سوی شورای شهر عنوان شده؛ دلیل حادثع «خطای انسانی» بوده است.

همیشه پای «انسان» در میان است!

دلیل بسیاری از تصادفات جاده‎ای و شهری و ریلی در کشور ما، بنابر آنچه مسوولان می‌گویند، «خطای انسانی» است. شاید برداشت نخست از بروز «خطای انسانی» این باشد که چرا سازمانی، نهادی و شرکتی، افرادی را استخدام می‌کند که تبحر کافی ندارند و به همین دلیل دچار «خطای انسانی» شده و جان مردم را به خطر می‌اندازند. البته اگر این پرسش از مسئولان ذیربط شود، کسی از آنها پاسخگو نخواهد بود؛ به هرحال انسان، جایز یا ممکن‌الخطاست؛ اما همین انسان خطارکار، در بسیاری از این حوادث، باید خودش-اگر زنده مانده باشد- به تنهایی غرامت حادثه را بپردازد؛ با پول یا با زندانی شدن. اما نکته شایان توجه این است که آخرین دومینوی بروز حوادث، در عصر تکنولوژی، «خطای انسانی» است؛ چرا که اغلب امور زندگی در هزاره سوم، توسط تکنولوژی و فن‌آوری‌های نوین، اداره می‌شود، همانطور که در مورد حادثه امروز مترو هم خطای ATP  (سیستم کنترل اتوماتیک قطار) رخ داده، که مسئول جلوگیری از حرکت قطار است، حتی اگر راهبر بخواهد قطار به حرکت ادامه دهد. انسان، اسیر و دربند تکنولوژی است که به دلایل تحریم و البته کاسبی تحریم و صدالبته سوءمدیریت، به روز نشده است، اتصالی دارد، قطعی‌های مکرر دارد و هزاران مشکل از این دست، اما در نهایت، «خطای انسانی» تنها روش گریز از مسئولیت در سوءمدیریت است.

فرسودگی ناوگان مترویی و افزایش حوادث

مترو به عنوان وسیله‌ای سریع و ایمن، قرار بود مردم را به موقع و البته سالم به مقصد برساند؛ اما مشکلات و کاستی‌های آن از فروردین‌ سال ٨٤ کم‌کم نمایان شد. ایستگاه مترو، مکانی شد برای خودکشی و رسیدن تعداد مصدومان در اثر ترمزهای شدید، ازدحام مردم و سقوط آن‌ها در مسیر عبور قطار یا ماندن لای در، خرابی پله برقی‌ها، توقف‌‎های ۲۰ تا ۳۰ دقیقه‌ای در میانه راه و در تاریکی تونل‌های بدون تهویه، فرسودگی ریل‌ها و ... به بیش از۳۰ هزار نفر. این حوادث، نشان داد که ایستگاه‌های متروی ما هم مانند ایستگاه‌های متروی کشورهای دیگر به درهای شیشه‌ای سیستم P.S.D، باید مجهزشوند که نشدند. هر روزجمعیت بسیاری از این وسیله عمومی استفاده می‌کنند، اما در ساعات پیک، ازدحام جمعیت آنقدر زیاد می‌شود که سرنشینان قطار حتی اگر سالم هم باشند دچار مشکلاتی می‌شوند و این مسئله در مورد بیماران، حادتر است. بنابراین حضور نیروهای اورژانس و امدادی و وجود تجهیزات امدادی به خصوص کیف کمک‌های اولیه در قطارها، ضروری است، اما متاسفانه خلاء این نیروها و امکانات همچنان ادامه دارد. مدیر عامل شرکت بهره‌برداری مترو می‌گوید ۴ سال است قطارهای مترو آنگونه که باید اورهال نشده‌اند.