در روزهای اخیر سخنان آیت الله نور مفیدی، نماینده ولی فقیه در استان گلستان و امام جمعه گرگان در خطبه های نماز جمعه این شهر بیش از همه به چشم آمد که گفته بود: «همانطور که رضاخان نتوانست با زور و جبر چادر را از سر زنان بردارد امروز هم با اجبار نمی توان چادر بر سر بانوان انداخت.» اهمیت این حرف آنجاست که این سخن نقطه تمرکز منطق بسیاری از منتقدان برخوردهای اخیر است که چنین روندی را در راستای قطبی شدن جامعه می دانند. بیان همین جمله از زبان یکی از قدیمی ترین ائمه جمعه کشور قطعا موضوع ساده ای نیست. 

مردم را به جان هم انداخته اند

محمدرضا زائری، روحانی مشهور هم روز یکشنبه در همین رابطه با تاکید بر اینکه «مردم را به جان هم انداخته‌اید» نوشت: بزرگان و مسؤولان جامعه مثل پدر و مادر خانواده اند، باید دل‌های بچه ها را علیرغم همه اختلاف ها به هم نزدیک کنند، نه این که خواهری را علیه برادر بشورانند و برادر را علیه خواهر تحریک کنند! با وضعیتی که امروز داریم پیش می رویم و متاسفانه تنش ها و حساسیت های عصبی در فضای اجتماعی بین آحاد مردم تشدید می شود، کاملا می شود تصور کرد که چه بر سر ما خواهد آمد!

وی تاکید کرده است: به جای این که خواهرها و برادرهای این خانواده غمخوار و دوستدار هم شوند و چو عضوی به درد آورد روزگار، دگر عضوها را نماند قرار و ... مع الاسف بزرگترهای ما دارند کاری می کنند که زن و بچه مردم توی خیابان به هم بپرند و دیگر همسایه از دست همسایه امنیت و آرامش نداشته باشد!

اعتراضی به کیفیت مملکت داری ندارید؟ 

حجت الاسلام شهاب الدین حائری شیرازی، فرزند آیت الله حائری شیرازی نماینده فقید ولی فقیه در استان فارس نیز با انتشار فیلمی از زباله‌گردی برخی از زنان نوشته است: برادران غیور حزب اللهی نمی‌خواهید اعتراضی به کیفیت مملکت داری بکنید؟!

او ادامه داده: برادر و خواهر دغدغه‌مندم در کنار مسئله حجاب نسبت به مسائل دیگر هم حساس باش. نسبت به سوء مدیریت‌ها، نسبت به شعارهای پرهزینه و متناقض، نسبت به تودهنی زدن به کسانی که حکام را امر به معروف می‌کنند، نسبت به خانواده‌های فقیری که در اثر سوء تدبیر هر روز فقیرتر می‌شوند.

حائری شیرازی افزوده است: ما نمی‌گوییم نسبت به عفاف و حجاب حساس نباشید اما مگر این‌ها که گفتم حکم خدا نیست؟ صدها حدیث در خصوص ضرورت حساسیت نسبت به فقرا و ضرورت سپردن کار به کسی که توان انجام آنرا دارد و ضرورت خیرخواهی و امر به معروف کردن حکام نقل شده اگر دغدغه دین دارید به این صحنه ننگ آور نگاه کنید و یک اعتراض خشک و خالی هم شده به وضع مملکت داری بکنید.

باقی ائمه جمعه چه گفتند؟ 

اما شاید نکته کمتر دیده شده در سخنان باقی ائمه جمعه کشور باشد. مثلا آیت الله علم الهدی که توقع می رفت همواره در صف اول موضوعاتی نظیر حجاب حضور داشته باشد در زمانی که به نظر می رسید نیروهای همفکرش در اوج دغدغه حجاب قرار دارند هیچ اشاره‌ای به این موضوع در خطبه های نمازجمعه مشهد نکرد. 

همینطور بخش قابل توجهی از ائمه جمعه کشور هم علی رغم اشاره به موضوع حجاب تاکید داشتند که این مساله باید از طریق راهکارهای فرهنگی حل شود. یعنی راهکارهایی که در واقع نفی برخوردهای خشونت آمیز و سلبی محسوب می شوند. به طور مثال حجت الاسلام محمد عبادی زاده امام جمعه بندرعباس از آن دسته ائمه جمعه ای است که گفت: «اگر می خواهیم مسأله را حل کنیم بایستی عالمانه حل کنیم.نباید گرفتار کج سلیقگی‌ها، بی خیالی‌ها و بد سلیقگی ها شویم، افراط و تفریط آفت مسأله حجاب است.»

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مصطفی محامی، نماینده ولی‌فقیه در سیستان‌وبلوچستان نیز دیگر چهره ای بود که هفته گذشته گفت: «در مواجهه با فرد بی حجاب باید برخورد طبیبانه و با نگاه مشفقانه به خودی باشد نه قهرآمیز و نگاه به دشمن، چون همه فرزندان همین سرزمین هستند و این از مصادیق همان سیاست جذب حداکثری و دفع حداقلی است.»

امامان جمعه در مورد حجاب چه گفتند؟

حتی محسنی اژه ای، رئیس قوه قضائیه نیز هفته گذشته و در پی حواشی رخ داده در مشهد خطاب به مقامات قضایی گفت: در مقوله حجاب و عفاف، همه بخش‌ها و مسئولان ذیربط اعم از دادستان، قاضی و ضابطین باید در چارچوب قانون گام بردارند؛ باید توجه داشت که در این زمینه نمی‌خواهیم کار هیجانی و زودگذر انجام دهیم بلکه اقدامات ما باید متقن، مدبرانه، قانونی و توأم با آرامش باشد.

آیا معترضان بیشتر می شوند؟ 

شکی نیست اظهارات اخیر برخی از چهره های سرشناس کشور در روزهای گذشته حواشی زیادی را ایجاد کرده و فضا را در تسخیر خود درآورده است. مانند اظهارات سید احمد خاتمی که تاکید دارد افراد بدحجاب بستگان دزدها و مفسدان اقتصادی هستند. طبیعی است که این دست سخنان خیلی زودتر و در ابعاد بسیار بیشتر در سطح افکار عمومی منتشر شده و توجهات را جلب خود کنند. 

نکته اما این است که به نظر می رسد در فضای قطبی شده امروز بر سر موضوع حجاب، اندک اندک برخی افراد متنفذ و صاحب اعتبار داخل حاکمیت هم نگاهی متفاوت را بروز داده و در حال بیان سخنان و نقطه نظراتی هستند که جدای از سخنتگیری های فعلی است. چیزی که می تواند در ادامه با هم افزایی آنها به یک همصدایی جدید در درون بخش های متنفذ حکومت بر سر این موضوع منجر شود. 

خصوصا اینکه خطرات قطبی شدن جامعه بابت مساله حجاب نیز در هفته های اخیر خود را بیش از پیش بروز داده و هر روز جلوه‌ای نگران کننده از آن مشهود می شود. این شاید از معدود نقاط امیدی باشد که برای بازنگری در سیاست های سلبی این حوزه باقی مانده.