تروریسم در شاهچراغ؛ مردم زیر تیغ تندروهای داخل و خارج

حادثه تروریستی حرم شاهچراغ شیراز، ۲۳ کشته و ۲۱ زخمی بر جای گذاشت. حادثه‌ای که همزمانی‌اش با چهلمین روز فوت مهسا امینی و اعتراضات مردمی در ۳۰ شهر کشور، به غبارآلودگی فضای خبری و تحلیلی دامن زده‌است. خبرگزاری‌های دولتی و رسانه‌های رسمی، از دقایق اولیه پس از حمله پوشش خبری را آغاز کردند. ساعتی بعد، گروهک تروریستی داعش، مسوولیت حمله به شاهچراغ را رسما پذیرفت. همه این‌ها اما از بی‌اعتمادی کاربران فضای مجازی به صحت اخبار کم نکرد.

علی‌رغم اعلام رسمی داعش، جنگ بین چهره‌های داخلی و خارج‌نشین کماکان ادامه داشت. چهره‌های اپوزیسیون و مجری‌های شبکه‌های خبری فارسی‌زبان، سانحه شاهچراغ را «دسیسه نظام»‌ برای انحراف اذهان از اعتراضات خیابانی می‌دانند و همزمان، برخی کاربران موسوم به «ارزشی» و منتسبین به جریان اصولگرایی در کشور، حضور معترضین یا به قول خودشان «اغتشاشگران» در خیابان را «زمینه تحرک تروریست‌ها»‌ عنوان می‌کنند.

در توضیح رفتار چهره‌های اپوزیسیون، اظهر من الشمس است که این گروه مدت‌هاست منافع ملی در ایران را قربانی دستیابی به اهداف سیاسی کارفرمایان خارجی کرده‌اند و به ویژه در یک ماه اخیر ثابت شده که در این راه از به‌کارگیری هر ابزاری، از ترویج خشونت‌های نابه‌جا تا انتشار اخبار جعلی فروگذار نمی‌کنند. موضع گروه‌های تندرو داخلی اما در مورد حمله تروریستی شاهچراغ قابل تامل است.

عمل تروریستی، از تمام جوانب و از هر دیدگاهی سیاسی، مذهبی و فرهنگیِ متمدنی در عصر حاضر، جنایتی علیه انسانیت و اقدام علیه امنیت دولت‌ها و ملت‌ها است. تیراندازی در شیراز نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما در بررسی موضع‌گیری تندورهای داخلی ابتدا باید نقبی به تاریخ نه چندان دور بزنیم. از سال ۱۳۹۶ تا به امروز، دست‌کم ۵ حادثه تروریستی در کشور رخ داده‌است؛ ۵ حادثه در ۵ سال.

۱۷ خرداد ماه ۹۶، ساختمان مجلس شورای اسلامی و حرم امام خمینی به فاصله ۱۰ دقیقه از یکدیگر مورد حملات تروریستی قرار گرفتند. در نتیجه این حملات ۲۲ نفر کشته و دست‌کم ۵۲ نفر مجروح شدند. نخستین حضور تروریستی داعش در داخل مرزهای کشور و بزرگترین حمله پس از بمب‌گذاری سال ۸۹ در زاهدان، در حالی اتفاق افتاد که اعتراضات خیابانی یا هیچ مساله دیگری که «زمینه‌ساز» حمله داعش باشد در جریان نبود. بیشتر چهره‌ای مخالف خارج‌نشین نیز در آن زمان درست مثل امروز، حمله داعش را «دسیسه» حکومت ایران می‌دانستند.

یک سال بعد، صبح روز شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۷ دو فرد مسلح با عبور از دیوار ناحیه مقاومت بسیج شهر نیکشهر اقدام به تیراندازی کور کرده و در نتیجه یک کارمند سپاه جان باخته و پنج نفر نیز مجروح شدند. ۱۱ روز بعد، در عصر روز ۲۴ بهمن ۱۳۹۷ اتوبوس حامل تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران در فاصله ۶۵ کیلومتری زاهدان، مورد حمله انتحاری قرار گرفت. این حمله ۲۷ کشته و ۱۳ مجروح بر جای گذاشت.

درگیری‌های ۸ مهرماه سال جاری در زاهدان نیز در این رسته قابل چشم‌پوشی نیست. مقامات رسمی، این درگیری‌ها را که به گفته منابع محلی، ابتدا در اعتراض به تجاوز یک افسر پلیس به دختر ۱۵ ساله در چابهار شکل گرفته بود، «اقدام تروریستی» عنوان می‌کنند. آمار رسمی تعداد جان‌باخته‌های این حادثه را ۱۹ نفر و منابع غیررسمی بیش از ۸۰ نفر اعلام می‌کنند.

همه حوادث ذکر شده، در حالی رخ داده‌اند که به قطعیت می‌توان گفت هیچ عامل «زمینه‌ساز» در آن نقش نداشته است. حادثه زاهدان نیز هم‌زمان با اعتراضات مردمی به مرگ مهسا امینی رخ داد اما به گفته منابع محلی، این شهر پیش از درگیری‌های ۸ مهر در آرامش بود.

با این تفاسیر، تیراندازی در حرم شاهچراغ شیراز، پنچمین تحرک تروریستی بزرگ در ۵ سال اخیر است. مخالفان اعتراضات ماه اخیر در حالی حضور مردم را علت حمله داعش مطرح می‌کنند که حوادث سال‌های گذشته در آرامش کامل رخ دادند. به نظر می‌رسد که با وجود پذیرفتن مسوولیت حادثه توسط داعش، مقصر پنداشتن مردم، همانقدر ناشیانه و غرض‌ورزانه است که نسبت دادن آن به حاکمیت جمهوری اسلامی.

طبیعی است که گروهک‌های تروریستی همواره برای اقدامات خرابکارانه‌شان چشم‌انتظار فرصتی مناسبند. فرصتی که شاید از طرفی، با به رسمیت‌شناختن اعتراضات مردمی و پیشگیری از دمیدن در آتش خشونت‌طلبی توسط رسانه‌ها و چهره‌های مخالف خارجی‌نشین، هرگز فراهم نمی‌شد. سیاست‌ مقصرپنداری مردم از سوی تمامیت‌خواهان تندرو داخلی و توسل به تئوری‌های توطئه توسط رسانه‌های خارجی، علی‌رغم وجود شواهد متقن و قابل استناد، نه تنها گرهی از آمال مردم باز نمی‌کند، بلکه با دامن زدن به فضای پرشبهه و غبارآلود این‌ روزها، فرصت ارائه راه‌حل عبور از تنگه‌ی بحران را بیش از پیش کمرنگ‌تر می‌کند.