تحریم و FATF مانعی در مسیر شعب بانک‌های ایرانی در خارج از کشور است

سوم خردادماه محمدرضا فرزین، رئیس‌‌کل بانک مرکزی ایران در پنجاه و یکمین اجلاس اتحادیه پایاپای آسیایی از هشت بانک با مالکیت ایرانی در خارج از کشور گفت و حضور ۴۹ شعبه فعال بانکی که در کشورهایی چون انگلستان، آلمان، عراق، روسیه، فرانسه خبر داد.

رئیس‌کل بانک مرکزی درحالی از فعالیت بانک‌های ایرانی در خارج از کشور می‌گوید که هجدهم مهرماه ۱۳۹۹ وزارت خزانه‌داری آمریکا در بیانیه‌ای ۱۸ بانک ایرانی را تحریم کرد. آن زمان دونالد ترامپ با خروج از برجام و پیگیری سیاست معروف به «کارزار فشار حداکثری» می‌خواست ایران را به حضور پای میز مذاکره برای رسیدن به «توافقی فرابرجامی» بیاورد. البته ایران و آمریکا تا به‌ امروز مذاکره نکردند و تحریم‌ها بن‌بستی بر پای بانک‌های ایرانی بود تا اینکه ضربه دوم را نپیوستن ایران به FATF زد و گروه ویژه اقدام مالی نام ایران را در لیست سیاه گذاشت.

سید بهاالدین حسینی هاشمی، مدیرعامل سابق بانک صادرات و بانک سرمایه در گفت‌وگو با روزنامه اینترنتی «فراز» درباره فعالیت بانک‌های ایران در خارج از کشور می‌گوید: برخی از بانک‌های دولتی و خصوصی در خارج از کشور شعبه دارند؛ بانک‌هایی چون ملی، صادرات، سپه، توسعه صادرات، ملت، تجارت، پارسیان و خاورمیانه. این بانک‌ها قبل از خروج آمریکا از برجام و تحریم‌های ترامپ علیه ایران در کشورهایی مختلفی شعبه داشتند که برخی از بانک‌ها مالکیت ایرانی دارند.

حسینی هاشمی ادامه می‌دهد: این بانک‌ها در کشورهای مختلفی چون کشورهای حوزه خلیج‌فارس، لبنان، کشورهای اروپایی مانند فرانسه، آلمان، انگلیس، یونان، سوئیس، کشورهای خاور دور و خاورمیانه، روسیه و غیره شعبه داشتند. قوانین حاکم بر این بانک‌ها قوانین محلی یا همان قوانین لوکال بود. این بانک‌ها قبل از تحریم می‌توانستند در حوزه نقل و انتقال مالی، ضمانت نامه اتکایی، تأمین منابع مالی برای پروژه‌ها و تأمین سرمایه خارجی، ارائه حوالجات دانشجویی و تجار فعالیت می‌کردند.

او ادامه می‌دهد: این بانک‌ها به نوعی رابط مالی بین بانک دو کشور بودند و خدمات کامل به مراجعه کننده‌ها ارائه می‌کردند ولی تحریم همه این فرصت‌ها را از بین برد. گفته رئیس کل بانک مرکزی معطوف به این امکان‌هاست و شاید هم به دنبال این است که روابط بانک‌های ایران با کشورهای مختلف بار دیگر از سر گرفته شود. البته فعالیت شعبه بانک‌های ایرانی در خارج از کشور اهمیت زیادی دارد به شرط اینکه کشور به FATF بپیوندد.

حسینی هاشمی ادامه می‌دهد: بانک‌های ایرانی در خارج از کشور خیلی وضعیت خوبی داشتند؛ مثلاً در امارات، لبنان برخی از بانک‌های ما چندین شعبه فعال داشتند و حتی در برخی از کشورها مالکیت ملکی داشتند و این بسیار امتیاز خوبی بود. ایران در کشورهایی چون مالزی، کشورهای حوزه سی.آی.اس روسیه، افغانستان، مالزی شعبه بانکی دارد یا بانک مشترک تاسیس کرده‌اند.

او درباره اینکه چرا در این شرایط رئیس کل بانک مرکزی از فعالیت بانک‌های ایرانی در خارج از کشور می‌گوید، پاسخ می‌دهد: اخیراً اتفاق‌های مثبتی در سیاست خارجی افتاده است، ایران و عربستان روابط خود را از سر گرفته‌اند، روابط سیاسی ایران با برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس مثل امارات بهبود یافته و همه اینها سیگنال‌های مثبتی است که ممکن است روابط بانکی ایران با سایر کشورها بهبود یابد.

او تاکید می‌کند: اگر تحریم برداشته شود، بانک‌هایی که در خارج از کشور شعبه دارند بازوی خوبی برای اقتصاد کشور خواهند بود. آنها می‌توانند نقش کارگزار در انتقال سرمایه و اسکناس به کشور را داشته باشند. اما یک مسئله هم وجود دارد که آن هم نیاز به بررسی است. مثلاً خیلی از کشورها به دنبال این بودند که در ایران شعبه بانکی دایر کنند که ما به دلیل برخی محدودیت‌ها چنین مجوزی برای فعالیت نمی‌دادیم و این مانعی در مسیر مراودات بانک با کشورهای دنیا بود.

او تاکید می‌کند: باید تمام تلاش سیاست‌گذارها بر رفع موانع موجود پیش پای بانک‌ها باشد، موانعی چون تحریم و نپیوستن به FATF؛ در صورت رفع این موانع می‌توانیم از همه فرصت‌ها برای رفع مشکلات و موانع اقتصادی و بانکی-مالی استفاده کنیم. شعبات بانک‌های ایرانی در خارج از کشور ظرفیت‌هایی است که در حال حاضر نمی‌توانیم از آنها بهره ببریم.