خبرگزاری فارس سال ۹۳:‌ با ۱۸ ماه حقوق می توان پراید خرید/ سال ۱۴۰۲ همان پراید را با ۲۴ ماه حقوق باید خرید/ در آمریکا با ۶ ماه حقوق می‌توانید مزدا CX-5 بخرید

زمان خرید خودرو با درآمد متوسط در ایران ۱۸ ماه و در آمریکا ۱۰ ماه است؛ روزگاری این مقایسه خارج از تصور واقعیت داشت. همین ۹ سال پیش. مردادماه سال ۱۳۹۳ خبرگزاری فارس در گزارشی به مقایسه متوسط قدرت خرید شهروندان ایران با شهروندان انگلیسی و آمریکایی پرداخت و به این نتایج رسید: خرید خودرو در ایران با درآمد ۱۸ ماه، انگلیس ۹ ماه و آمریکا ۱۰ ماه خانوار امکان‌پذیر است.

در آن گزارش آمده بود: بر این اساس متوسط قیمت خودرو در کشورهای مختلف به‌گونه‌ای است که تلاش شده است خانوار با سطح درآمد متوسط در کشورها بتوانند با حدود یک سال درآمد خود اقدام به خرید خودروی نو با سطح کیفی متوسط کنند.

فارس نوشته بود که «در ایران با احتساب متوسط درآمد حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای خانوار و اینکه ارزان‌ترین خودروی موجود در کشور بیش از ۲۱ میلیون تومان در بازار قیمت دارد، می‌توان به این نتیجه رسید، در صورتی که خانوار ایرانی نیاز به خرید خودرو داشته باشد، باید درآمد ۱۸ ماه خود را برای خرید ارزان‌ترین خودروی کشور پس‌انداز و صرف کند.»

این گزارش مبنای محاسبه خود را قیمت پراید در ایران در آن تاریخ درنظر گرفته بود. اما امروز اوضاع چطور است؟

قدرت خرید پراید در ایران و آمریکا

متوسط درآمد ایرانیان به گواه آمارهای مختلف از جمله وزارت رفاه به مرز ماهانه ۱۳ میلیون تومان رسیده است. یعنی چیزی حدود ۱۱ برابر درامد سال ۱۳۹۳ که حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان بود. قیمت پراید اما از ۲۱ میلیون تومان مرداد ۱۳۹۳ به ۳۲۰ میلیون تومان رسیده. یعنی بیش از ۱۵ برابر افزایش.

تا همینجا مشخص است که چگونه قیمت‌ها از درآمد در حال پیشی گرفتن هستند.

حالا با این اوضاع اگر یک خانوار ایرانی تمام درآمد خود را برای خرید یک پراید پس انداز کند باید بیش از ۲۴ ماه انتظار خرید این خودرو را بکشد. به عبارتی در طول ۹ سال مدت زمان انتظار برای خرید یک پراید بر اساس متوسط درآمد در ایران بیش از ۶ ماه یا ۳۰ درصد زمان سال ۱۳۹۳ افزایش یافته است.

اما سراغ آمریکا می رویم؛  بر اساس آخرین داده‌های اداره آمار کار ایالات متحده (BLS)، متوسط درآمد در آمریکا در سال ۲۰۲۳ به‌صورت سالانه برای یک کارگر تمام وقت با دستمزد یا حقوق ۵۳ هزار و ۴۹۰ دلار در سال یا حدود ۴ هزار و ۴۵۰ دلار در ماه می‌شود.

اگر فرض بگیریم که خودروی پراید با معادل دلاری همین قیمتی که در ایران عرضه می‌شود، در آمریکا نیز عرضه می‌شد یک شهروند این کشور می‌توانست با ۶ هزار و ۴۰۰ دلار یعنی درآمد کمتر از یک ماه و نیم خود یک پراید بخرد. یعنی ۱۶ برابر زودتر از یک ایرانی. اما این فقط یک حالت فرضی است و هیچ آمریکایی نمی‌تواند در خاک این کشور پراید بخرد. آنها مجبور هستند سراغ محصولاتی بروند که در بازار آنجا وجود دارد. پس ما هم سراغ همین خودروها می‌رویم.

قدرت خرید بیشتر برای خودروهای مدرن‌تر

کشور آمریکا به دلیل داشتن سیاست‌های اقتصادی باز، بازار فوق العاده متنوعی از محصولات خودرویی دارد. تقریبا تمام برندهای خودروساز با انواع تولیدات‌شان در این کشور هستند، مگر ماشین‌هایی که نتوانسته‌اند دل شهروندان امریکایی را ببرند و خریداری پیدا نکرده‌اند.

به دلیل وجود همین تنوع پیدا کردن حداقل قیمت خودرو در آمریکا چندان ساده نیست. برای همین هم در این محاسبه بر خلاف بازار ایران، قید حداقل قیمت خودرو در آمریکا را می‌زنیم و سراغ خودروهایی با قیمت متوسط می‌رویم. یعنی بر عکس ایران که پراید را به عنوان ارزان‌ترین خودرو مبنا قرار دادیم.

در بازار آمریکا یک دستگاه مزدا  CX-5 صفر کیلومتر حدود ۲۶ هزار و ۲۰۰ دلار قیمت دارد. یک شهروند آمریکایی با متوسط درآمد این کشور می‌تواند در کمتر از ۶ ماه این خودرو را تهیه کند.

قیمت یک دستگاه کیا مدل Forte صفر کیلومتر هم در بازار امریکا ۱۸ هزار و ۳۵۰ دلار است که معادل کمی بیش از ۴ ماه متوسط درآمد یک آمریکایی می‌شود.

همچنین یک دستگاه تویوتا 4Runner صفر کیلومتر هم در آمریکا ۳۶ هزار و ۹۵۰ دلار قیمت دارد و بدین ترتیب یک شهروند آمریکایی می‌تواند با ۸ ماه و یک هفته درآمد متوسط این کشور یک دستگاه از این اتوموبیل را بخرد.

نیسان  Muranoصفر کیلومتر نیز در این کشور ۲۵ هزار و ۸۰۰ دلار قیمت دارد که معادل ۵ ماه و ۳ هفته درآمد متوسط یک آمریکایی است.

جستجو در بازار خودرو آمریکا نشان می‌دهد که محصولاتی با قیمت های به مراتب کمتر از آنچه که اشاره شد، در این بازار به سادگی قابل یافتن هستند. یعنی یک شهروند این کشور می‌تواند با خرج به مراتب کمتری یک خودرو برای خود تهیه کند.

نمایی از عقبگرد اقتصادی

تمام حاسبه فوق دو چیز را نشان می‌دهد؛ یکی کاهش مستمر قدرت خرید شهروندان ایرانی. این کاهش قدرت خرید در مقایسه با قدرت خرید خود همین شهروندان در یک دهه قبل کاملا قابل ملاحظه و مشهود است. اما مساله وقتی تامل برانگیز می‌شود که آن را در نسبت به تغییر قدرت خرید شهروندان دیگر کشورها قرار دهیم. در واقع با چنین قیاسی، کاهش قدرت خرید مردم در بازار خودرو خود را به شکل مضاعف نشان می‌دهد. یعنی در حالیکه قدرت خرید شهروندان آمریکا در این بازار افزایش داشته، قدرت خرید ایرانیان رو به تنزل گذاشته است. 

نکته دوم هم به خود خودروها بر می‌گردد. در ایران ما همچنان برای مقیاس قدرت خرید مردم می‌توانیم خودروی یک دهه قبل  که خود محصول تکنولوژی ۳۰ سال پیش است را مبنا قرار دهیم در حالیکه در عموم کشورها، تکنولوژی و صنعت مرزهای زیادی در همین مدت در نوردیده و محصولات یک دهه قبل برای شهروندان آن کشورها قدیمی و گاه از رده خارج محسوب می‌شوند و جایی در بازارها ندارند.