یک زن وایکینگ، بنیان‌گذار مرزهای دانمارک امروز

بیش از هزار سال پیش در جایی که امروز دانمارک نام گرفته، حکاک‌ها با ابزارهایی که در اختیار داشتند، به جان سنگ‌های بناهای آن دوران می‌افتادند. یادبودهایی که در آن، از اعمال و دستاورهای رهبران وایکینگ نام برده می‌شد. دو گروه از این سنگ‌ها از زنی به نام «تایرا» نام می‌برند. آنالیزهای تازه از این حکاکی‌ها نشان می‌دهد که نوشته‌های مرموز روی هر دو مجموعه سنگ‌ها، به دست یک نفر حکاکی شده و به یک زن اشاره دارد: یک ملکه وایکینگ با قدرت قابل‌توجه!

محققان دانمارکی و سوئدی برای تجزیه و تحلیل حکاکی‌های روی این سنگ‌ها،  از اسکن‌های سه‌بعدی استفاده کردند. این مطالعات سرنخ‌هایی را به محققان داده که نشان‌دهنده سبک منحصر به فرد حکام است. دانشمندان، اوایل ماه اکتبر در مجله تخصصی «Antiquity»‌ گزارش دادند که ذکر مکرر نام تایرا توسط آن حکاک، در آن زمان و به ویژه برای زنان وایکینگ، اتفاق نادری بوده است. این تاکید مکرر حکاک بر نام یک زن، نشان می‌دهد که «تایرا» یک حاکم با اقتدار بوده که به احتمال بسیار زیاد، نقشی کلیدی در تولد قلمرو دانمارک داشته است.

«کاترین کراس»، مدرس تاریخ اروپای شمالی در قرون وسطی در دانشگاه یورک بریتانیا در این باره گفته: «یادگیری بیشتر در مورد حکاکی این سنگ‌نوشته‌های مرموز و البته نام‌هایی که روی آن ذرک شده، بسیار جذاب است. زمانی می‌توانیم منابع اولیه قرون وسطی را بفهمیم که بتوانیم بدانیم چه کسی و چرا آنها را ساخته!».

یک مجموعه از این سنگ‌نوشته‌ها، بر روی یک جفت سنگ تاریخی به نام «جلینگ» حکاکی شده است. این آثار به احتمال زیاد در شهر جلینگ در حدود سال ۹۶۵ بعد از میلاد ساخته شده‌اند. طبق گزارش موزه ملی دانمارک در کپنهاگ، مردم جلینگ در آن زمان به مسیحیت گرایش داشتند. نام یک شخصیت سلطنتی برجسته، روی هر دو سنگ‌نوشته مشترک است: «ملکه تایرا، مادر پادشاه وقت، هارالدِ دندان‌آبی».

سنگ کوچکتر توسط همسرِ تایرا (پدر هارالد) پادشاه گورم به افتخار تایرا ساخته شد که او را «قدرت یا نجات دانمارک» (یا بسته به ترجمه‌ای دیگر، زیور دانمارک) نامید. سنگ بزرگتر نیز برای ادای احترام به پدر و مادرش (شاه و ملکه) ساخته شد. البته در مورد اینکه آیا «تایرا» مادر هارالد بوده یا خیر اختلاف نظرهایی میان باستان‌شناسان و محققان وجود دارد. در مجموعه‌ای دیگر که متشکل از چهار بنای یادبود دوران وایکینگ‌هاست، در دو سنگ، نام زنی به نام «تایرا»‌دیده می‌شود

یک سوال و یک سَبک!

چشمان یک متخصص آموزش‌دیده و باتجربه به راحتی می‌تواند با نگاه به برخی از جزئیات در سنگ‌های باستانی مثل زبان یا شکل اصلی‌شان، سبک منحصربه‌فرد حکاک را شکار کند. آنچه با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست، تکنیک کنده‌کاری یا حکاکی است.

برای مشاهده دقیق تر حکاکی‌ها، محققان سنگ ها را اسکن کرده و مدل‌های دیجیتالی سه بعدی ایجاد می‌کنند. سپس شیارهای حروف کنده‌کاری‌شده را با یک ابزار نرم‌افزاری که متغیرهایی مانند زاویه، عمق و ریتم برش را وزن می‌کند، بررسی می‌کنند. این متغیرها با هم می توانند یک پروفایل منحصر به فرد را برای یک حکاک ایجاد کنند. به گفته متخصصان، هر خطاط یا حکاک، مهارت حرکتی خود را توسعه می‌دهد و ابزارها را با زاویه خاصی نگه داشته و با قدرت خاصی به آن ضربه می‌زند. این مهارت حرکتی منحصر به فرد است و افراد دیگر نمی‌توانند آن را کپی یا تقلید کنند.

محققان با بررسی مجموعه یادبودهای وایکینگ‌ها، به شباهت‌های قابل توجهی مثل ارتفاع سنگ‌ها، صاف بودن ستون‌های اصلی و طول و محل قرار گرفتن آن‌ها پی بردند.

یکی از محققان در مورد منحصر به فرد بودن این کتیبه‌ها گفت: «در کتیبه‌های لبروگ و باکه می‌توانید ریتم برش حکاک را به‌عنوان یک ضربه عمیق و به دنبال آن دو ضربه نه چندان عمیق دنبال کنید: DAK، dak-dak، DAK، dak-dak. درست مثل شنیدن ضربان قلب شخصی است که هزاران سال پیش زندگی کرده است».