انتقام سیاسی در پوشش انتقاد اقتصادی

این گزارش تسنیم، در واکنش به توییت جمعه‌شب وزیر اقتصاد است که در آن «انجام اصلاحات جدی اقتصادی» و «تلاش برای کاهش تحریم‌ها» را چاره اصلی نظام اقتصادی ایران دانسته است. با این حال، واکنش سیاسی تسنیم به یک مطلب اقتصادی، چند مساله و پرسش را ایجاد می‌کند.

زخم کاری!

نخستین نشانه‌ای که در این گزارش به چشم می‌خورد، اشاره به سوابق سیاسی و رسانه‌ای عبدالناصر همتی است. تسنیم مدعی شده که همتی، «در جلسات غیررسانه‌ای، از سوابق کار‌های رسانه‌ای و موفقیتش در این حوزه زیاد سخن می‌گوید». در ادامه نیز نوشته که سوابقش در نهاد‌های اقتصادی، نشان می‌دهد که در حوزه رسانه موفق‌تر از بقیه حوزه‌ها عمل می‌کند.

نکته اول آنکه تاکید کنایه‌گونه تسنیم بر موفقیت‌های رسانه‌ای و سیاسی وزیر اقتصاد کنونی نشان می‌دهد که گفتمان اقتصادی همتی در انتخابات ۱۴۰۰ و انتقاد‌های مکرر او از سیاست‌های اقتصادی دولت مرحوم رئیسی در دوره سه ساله دولت همچنان بر گفتمان اقتصاد سیاسی تندرو‌ها در کشور سایه انداخته و مسائل بنیادین این گفتمان را به خوبی زیر ضرب برده است.

به عبارت دیگر، انتقادهای مستمر همتی از سیاست‌های اقتصادی دولت سیزدهم در تمام روزهای منتهی به وزارتش، منجر به بغض  جریان رسانه‌ای حامی دولت مرحوم رئیسی از وزیر اقتصاد دولت چهاردهم شده است. آنقدر که مسایل تماما اقتصادی را تبدیل به جدال جناحی و سیاسی کرده است.   

استناد ناقص و استاندارد دوگانه

نکته بعدی در گزارش تسنیم، اشاره به عملکرد همتی بین سال‌های ۹۷ تا ۱۴۰۰، یعنی درست در سال‌های پس از خروج یک‌جانبه ایالات متحده از برجام است. این در حالی است که اگر جهش نرخ ارز را یکی از معیار‌های سنجش عملکرد اقتصادی در نظر بگیریم، نرخ دلار در طول سه ساله ریاست کل همتی در بانک مرکزی، در دوران فشار حداکثری دولت ترامپ و اقدامات یک دست ضدایرانی غرب، حدود ۱۱۲ درصد افزایش یافت. این در حالی بود که همت با سیاست جلوگیری از تزریق ارز به بازار، بیش از یک میلیارد دلار نیز به سرمایه ارزی بانک مرکزی افزود. مساله دیگری که بایست مورد توجه رسانه‌هایی مثل تسنیم قرار گیرد این است که نرخ ارز در مدت مشابه در دولت سیزدهم، ۱۵۵ درصد افزایش یافت.

تسنیم در ادامه مدعی شده که همتی در شهریورماه ۹۸ با ارسال نامه‌ای به حسن روحانی، خواستار افزایش قیمت بنزین به ۵ هزار تومان شده بود. این خبرگزاری نوشته که این نامه، نمونه‌ای از «اصلاحات جدی اقتصادی» مورد اشاره در توییت همتی است که منجر به حوادث آبان‌ماه ۹۸ شد. این در حالی است که رییس کل وقت بانک مرکزی در نامه‌ای به دولت خواستار افزایش قیمت بنزین به ۵ هزار تومان در مدت ۶ ماهه شده بود و آنچه منجر به حوادث آبان شد، افزایش شبانه و یک‌باره قیمت بود.

تحریم برای تسنیم هنوز هم نعمت است

این خبرگزاری در ادامه نوشته که همتی با اشاره به «کاهش تحریم‌ها» به عنوان چاره اصلی، این «پیغام مستقیم» را به آمریکا داده که دست کشور در حل مشکلات خالی است و چاره‌ای جز رفع تحریم‌ها وجود ندارد. پرونده سازی‌هایی از این دست، شاید در سال‌های نخست اعمال اولین تحریم‌ها در اوایل دهه ۹۰ خریدار داشت. سال‌هایی که می‌شد به دلواپسان تحریم‌های ظالمانه، برچسب‌هایی مثل همراهی با تحریم‌کننده‌ها زد. تجربه برجام، اما معادلات را عوض کرد. مردم حالا سال‌های قبل و بعد از سال‌های بدون تحریم را خوب به یاد می‌آورند. سال‌هایی را که تحریم‌های روزافزون، هرگونه امکان برای بازیابی اقتصادی را روزبه‌روز به امری ناممکن بدل کرد و ظرفیت‌های اقتصاد کشور را یکی پس از دیگری به کما برد.

وزیر اقتصاد نیز در بخشی از توییت خود به احتمالا به طور تعمدی از قلم خبرنویسان تسنیم افتاده، با اشاره به همین نکته نوشته: «ناترازی‌های جمع‌شده کسری بالای بودجه و ریسک‌های سیاسی قدرت عمل دولت را شدیدا محدود کرده است».

تسنیم در پایان این گزارش نوشته که بهتر است وزیر اقتصاد «این جایگاه مهم را به فردی که بتواند با فرض شرایط موجود مشکلات اقتصادی را حل کند، واگذار کند». در ابتدا باید گفت که «با فرض شرایط موجود»، در واقع اسم رمز بی‌توجهی به شرایط موجود و گام نهادن در همان راهی است که در نهایت به «اقتصاد مقاومتی» مورد نظر نحله فکری جریان پایداری است. راهی که تهاتر نفت با کالا را به ارتباط با جهان و ذبح بازار رقابتی و ایجاد انحصار را به رضایت مصرف‌کننده ایرانی ترجیح می‌دهد. در انتها، گفتنی است که افراد مورد نظر خبرگزاری تسنیم، از حجت عبدالملکی و سید یاسر جبرائیلی تا احسان خاندوزی، مدت‌ها، سکاندار سرنوشت‌سازترین نهاد‌های اقتصادی دولت سیزدهم بودند و اگر «حل مشکلات اقتصادی با فرض شرایط موجود»، ممکن بود میوه‌اش باید در سه سال گذشته در سفره مردم به ثمر می‌نشست...