بازارهای ارزی در دور تسلسل

شهادت سردار سلیمانی معادلات بازارهای جهانی را به‌هم ریخت؛ دلار سقوط کرد، طلا و نفت روند صعودی داشت. چنین واکنشی نسبت به این حادثه درحالی است که یک کارشناس بازار ارز در این‌باره به «فراز» می‌گوید: «طبق انتظار بازارهای ارزی اگر از جانب ایران واکنشی رخ دهد دور از ذهن نیست که قیمت دلار نسبت به سایر ارزهای معتبر جهانی کاهش یابد و مقدار زیادی ریال ایران بالا برود و دچار کاهش ارزش شود.»

براساس گزارش رویترز پس از افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و بالا رفتن قیمت نفت به‌خاطر حمله هوایی آمریکا به فرودگاه بغداد و شهادت یک مقام ارشد نظامی ایران، ارزش سایر سرمایه‌های ایمن به رهبری ین ژاپن در روز جمعه افزایش یافت. در این میان، پس از این خبر ارزش دلار ۰.۴ درصد در برابر ین ژاپن کاهش یافت و به ۱۰۸.۱۴ واحد رسید که پایین‌ترین حد از اول نوامبر بود. ارزش یورو هم به پایین‌ترین حد خود در یک هفته گذشته یعنی معادل ۱۲۰.۶۳ رسید.

این وضعیت درحالی رخ داده که یک فعال بازار ارز معتقد است: «با توجه به این حادثه، مقداری هر چقدر کم ضریب و احتمال یک برخورد گسترده بین طرفین وجود دارد. طبعا مانند همه موارد دیگر این ریسک و ضریب احتمال باعث نوسان‌هایی در بازار می‌شود. بازارهای مالی به‌طور معمول افت می‌کنند. قیمت طلا و ارز بعضی کشورهایی که درگیر نیستند بالاتر می‌رود و کشورهای درگیر و در این مورد خاص ارز آمریکا به‌عنوان کشور بزرگ‌تر پایین می‌رود و قیمت ارز کشور کوچک‌تر یعنی ایران بالا می‌رود. روز جمعه حدود 500تومان قیمت ریال ایران به دلار نسبت به بازارهای خارج از کشور بالاتر رفت.»

نوسان دلار آنچنان زیاد نبوده است

سخنان این اقتصاددان درحالی است که ارزش دلار ۰.۴ درصد در برابر ین ژاپن کاهش یافته و او درباره این اتفاق توضیح می‌دهد: «قیمت دلار در مقایسه با ارزهای عمده به‌طور مرتب نوسان دارد؛ حالا یا به ین یا به فرانک سوییس یا به هر ارز دیگری. این عدد هم به‌عنوان یک نوسان روزانه آنچنان زیاد نیست. با این توضیح که احتمال و ضریب ریسک یک برخورد حتی به صورت محدود به‌طور طبیعی در بازار ارز و طلا اثر می‌گذارد.»

به اعتقاد این کارشناس اقتصادی «بازارهای ارزی به‌لحاظ حساسیت به اخبار سیاسی یکی از کاراترین بازارهاست. برابری‌های ارزی به کوچکترین اتفاق سیاسی عکس‌العمل نشان می‌دهند اما این عکس‌العمل معمولا در زمان‌های اولیه شدید است و به‌تدریج با تحکیم اخبار در جهت اینکه ریسک بالاست، شدیدتر می‌شود. در سوی مقابل، اگر به‌تدریج اخبار متوالی سیاسی حاکی از آن باشد که روند به شکلی که در ابتدا تصور می‌شد و احتمال بالایی برای وقوع حادثه‌ای نیست، قیمت ارز نیز برگشت می‎کند.»

بازارهای ارزی در دور تسلسل

در چنین وضعی که بازار گمانه‌زنی‌ها نیز درباره واکنش ایران نسبت به این حادثه داغ است، این کارشناس حوزه اقتصاد می‌گوید: «دور از انتظار است که ایران عکس‌العملی خارج از محدوده جغرافیایی داشته باشد که حادثه ترور سردار سلیمانی اتفاق افتاده است. واکنش ایران هر چه باشد بازارهای ارزی در دور تسلسل می‌افتد؛ واکنش ایران احتمالا در ادامه با واکنش آمریکا همراه خواهد بود بنابراین باید منتظر ماند و دید چه رودرویی بین دو طرف در هفته‌های پیش‌رو رخ خواهد داد تا بتوان بازار ارز را طبق آن پیش‌بینی کرد. باید دید قیمت نفت چه تغییری می‌کند و به‌دنبال آن بازارهای ارزی چه تاثیری می‌گیرند.»

اتفاق‌های قابل‌تصور از واکنش دو طرف

به اعتقاد او «در صورت واکنش تند هر دو کشور، قیمت نفت بالا می‌رود، دلار دچار افت می‌شود، ریال به‌شدت گران می‌شود و طلا افزایش می‌یابد. در ادامه، تجارت در منطقه ایران و خاورمیانه پرریسک خواهد شد، حمل و نقل و بیمه افزایش می‌یابند؛ این‌ها اتفاقاتی است که در صورت برخورد وسیع و شدید دو کشور قابل‌تصور است.»

این کارشناس بازار ارز پیش‌بینی می‌کند: «در صورتی که نفت گران و ریال ایران تضعیف شود، قیمت ریالی دلار نیز بالا برود قیمت سایر کالاها را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. اگر بیمه و حمل‌ونقل بین‌المللی گران شود قیمت کالاها در بازار افزایش می‌یابد و این‌ها هم از دیگر اتفاق‌هایی است که قابل‌تصور است.»

این فعال حوزه اقتصاد ایران سخنان خود را با این جملات جمع‌بندی می‌کند: «بازار ارز یکی از بازارهای بسیار حساس و کارا نسبت به حوادث سیاسی، منطقه ای و ژئوپلتیک است. ویژگی این بازار این است که در ابتدای تحولات و اتفاق‌ ها معمولا عکس‌العمل تندی دارد اما به‌تدریج با وقوع تحولات، اخبار بعد از تحولات اولیه و فروکش کردن هیجان‌های بازار، نوسان‌های این بازار در طول زمان تعدیل می‌شود. اگر قیمت‌ها زیادی بالا رفته باشد، پایین می‌آید و اگر کم بالا رفته باشد و نشان از این داشته باشد که بحران تعمیق می‌شود، افزایش بیشتری پیدا می‌کند. به هرحال نوسان‌ها کوتاه‌مدت و بلندمدت هستند؛ کوتاه‌مدت زیاده از حد عکس‌العمل نشان می‌دهد، به عبارت دیگر هیجانی عمل می‌کنند و به‌تدریج این نوسان در بلندمدت تعدیل می‌شود. بازه نوسان در کوتاه‌مدت در بازار ارزی یعنی هفته‌ها زمان می‌برد و بلندمدت معمولا در مدتی زیر یک سال رخ می‌دهند.»