تمیز اما کمی مضطرب: سفیرِ شما زن است!

چه ماشین تمیزی داری! پاسخ می‌دهد: «آره هرشب خودم ماشین رو تمیز می‌کنم. تازه اومدم تو این کار. قبلا کارمند بودم. اما چون کسی رو تهران نداریم که از بچه‌هام مراقبت کنه میام تاکسی اینترنتی. فقط وقت‌هایی که مدرسه هستن می‌تونم کار کنم. اگر همسرم خونه باشه، بعضی شب‌ها هم مسیر‌های نزدیک رو سرویس می‌برم.»

فقط درخواست مسافر‌های خانم برای شما میاد؟

آنطور که «اسنپ»، یکی از تاکسی‌های اینترنتی فعال در کشور، اعلام کرده است، تعداد کاربران راننده زن از در پنچ سال یعنی از ۹۸ تا ۱۴۰۲، ۶ برابر شده است. ظهر جمعه درخواست تاکسی اینترنتی می‌دهم؛ فاصله تا مقصد کمتر از ۱۵ دقیقه است. سفیر که در راه است زودتر از انتظار به مقصد می‌رسد. در خودرو که باز می‌شود، ساندویچ را در پلاستیک می‌گذارد و مسیریاب را روشن می‌کند. مسیریاب از او می‌خواهد وارد کوچه‌ای شود که بسیار تنگ است و ماشین‌های پارک شده در دوطرف آن، ورود به کوچه را ناممکن کرده‌اند. «از این کوچه باید برویم؟ این مسیریاب هم همیشه آدم رو از این مسیر‌ها میاره. فکر کنم آپدیت نیست و مسیر‌های جدید رو نمی‌شناسه.» به سختی وارد کوچه می‌شود، اما بدنه خودروی او با خودروی کنار زخمی می‌شود، نمی‌دانم متوجه این برخورد می‌شود یا نه. از او می‌پرسم: «فقط درخواست مسافر‌های خانم برای شما میاد؟ چون من مخصوص بانوان نزدم.» پاسخ می‌دهد: «نه فرقی نمی‌کنه. فقط بعضی وقت‌ها مسافرا، سفر رو لغو می‌کنن و دوست ندارند راننده خانم باشد.»

اولین تاکسی اینترنتی در سال ۹۳ در ایران شروع به کار کرد و در سال ۹۶ سرویس ویژه‌ای برای زنان ایجاد شد که در آن سرویس راننده و مسافر حتما خانم بودند، اما مدتی است که این سرویس دیگر به صورت جداگانه فعالیت ندارد. طبق آخرین آماری که یکی از تاکسی‌های اینترنتی منتشر کرده، تعداد کاربران فعال زن در اسنپ به ۲۳۳ هزار و ۲۱۴ نفر رسیده است. معافیت از پرداخت کمیسیون سفر‌های رانندگان زن سرپرست خانوار یکی از روش‌هایی است که یکی از این پلتفرم‌ها اجرا می‌کند. از ۵ شهریور تا ۱۰ آذر سال جاری، چهار هزار و ۶۱۷ زن سرپرست خانوار در این طرح ثبت‌نام کرده‌اند تا از پرداخت کمیسیون معاف شوند.

چند سفر دیگه برم میام خونه

ظهر است و باران به کمک ترافیک تهران آمده است تا رانندگی را به عذابی غیرقابل تحمل تبدیل کند. ۲۰ دقیقه‌ای منتطر می‌مانم تا درخواست سفر پذیرفته شود. راننده خانمی سفر را قبول می‌کند و در راه است. تا مقصد راهی نیست، اما ۳۵ دقیقه باید در راه باشیم. «اگر سردتونه بخاری رو روشن کنم. همین الان خاموش کردم.» پاسخ می‌دهم: «نه نه لباسم گرم است.» ترافیک کلافه‌اش کرده است و انگار مسیریاب شلوغ‌ترین مسیر‌ها را انتخاب می‌کند. تلفن همراه او زنگ می‌خورد: «ناهار رو گازه. درسات رو بخون تا بیام ... چندتا سفر دیگه برم میام خونه.» از او می‌پرسم که چگونه کار می‌کند: «من همیشه مسیر‌های نزدیک رو قبول می‌کنم، واقعا رانندگی تو تهران خیلی سخت شده. چند وقت پیش یه سفر از شرق تهران به غرب قبول کردم، وسط راه اینقدر ترافیک بود که از مسافرم خواهش کردم ماشین دیگری بگیره. زدم کنار و مدتی در ماشین استراحت کردم تا ترافیک کم بشه.» از سختی کارش می‌گوید: «هنوز خیلی جا نیافتاده که راننده تاکسی اینترنتی زن باشه. بعضی وقتا به مقصد که میرسم مسافر سفر رو لغو می‌کنه. اما بعضی‌ها هم خیلی خوب برخورد می‌کنن مخصوصا خانم‌ها. من چند ماهه که راننده شدم. درآمد همسرم بد نیست، اما خرج‌ها خیلی زیاده. حداقل با این کار می‌تونم بهش کمک کنم.»

 نزدیک عید است و کارمندان منتظر عیدی و سنوات زحمت یکساله خود. اما رانندگان تاکسی‌های اینترنتی حتی بیمه ندارند. به تازگی هیئت وزیران آیین‌نامه اجرایی مربوط به بیمه تأمین اجتماعی رانندگان پلتفرم‌های حمل‌ونقل را تصویب کرد. هدف این مصوبه حمایت از رانندگانی است که به‌صورت مستقل در حوزه حمل‌ونقل بار و مسافر فعالیت می‌کنند. بر اساس این مصوبه، رانندگان فعال در سکو‌های مجازی حمل‌ونقل بار و مسافر از جمله تاکسی‌های اینترنتی، به‌عنوان شاغلین مستقل تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار خواهند گرفت. در حالت، رانندگان می‌توانند از مزایای بیمه بازنشستگی، درمان و سایر خدمات بیمه‌ای استفاده کنند.

مسیر قدری طولانی و این سفر جز راننده و مسافر، همسفر دیگری دارد؛ دختر بچه‌ای که هنوز ۵ ساله‌ش نشده است. عروسکش را بغل کرده و خوابیده است. مادرش قبل از اینکه به مقصد برسد تماس گرفت: «دخترم هم تو ماشینه اشکالی نداره؟» می‌دانم که در قوانین تاکسی‌های اینترنتی «داشتن همراه در خودرو هنگام سفر برای کاربر راننده مجاز نیست.»، اما ساعت ده شب است و تا مقصد ۴۰ دقیقه‌ای در راهیم.