تصویب FATF ، بازی برنده یا بازنده ؟!

درحالی خبرگزاری فارس منتسب به جناح اصولگرا در گزارشی تصویب کنوانسیون‌های پالرمو و CFT را موجب افزایش نرخ ارز اعلام کرده که مهدی پورقاضی، عضو اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با «فراز» معتقد است: «عده‌ای در تلاش هستند تا از این معاهده‌ها هیولایی بسازند تا کشور را از جامعه بین‌المللی دورتر کنند درحالی که در صورت ملحق نشدن به این کنوانسیون‌ها به مرور ایران به جزیره‌ای ایزوله از دنیا با مشکلاتی در حوزه نظام بانکی تبدیل خواهد شد.»

تصویب لوایح مرتبط با FATF زمینه‌ساز منطقی شدن قیمت ارز است؛ این نکته‌ای است که در یک سال اخیر از سوی مسوولان و کارشناسان مختلف بازگو شده و البته مخالفانی هم داشته است؛ مخالف از این جهت که دقیقا برعکس، الحاق ایران به اف‌ای‌تی‌اف موجب روند صعودی نرخ ارز خواهد شد. اما علی قربانی به‌عنوان عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس یکی از افرادی است که تصویب کنوانسیون‌های بین‌المللی مثل FATF را موجب کاهش قیمت ارز می‌داند.

ورود به کانال ۱۵، ۱۶هزار تومان

این سخنان او درحالی است که همین چند روز پیش یک اقتصاددان نیز پیش‌بینی کرده است: «اگر FATF تصویب نشود نرخ ارز در بازه چند ماهه مانده تا پایان سال رشد ۲۰ تا ۳۰درصدی داشته باشد و به کانال ۱۵، ۱۶هزار تومان وارد شود.» کمیل طیبی به تجارت‌نیوز می‌گوید: «با توجه به حساسیت موضوع و شرایطی که پیش آمده است تصویب شدن و نشدن FATF خیلی تاثیرگذار است. اگر تصویب نشود می‌تواند یک اثر کوتاه‌مدت یا یک شوک آنی داشته باشد و قیمت دلار و ارزهای دیگر به این سمت برود که نگرانی در آینده تشدید می‌شود و بازارسازی که نقش دلال را دارد یا رفتار سوداگرانه دارد، با توجه به انتظارات سوداگرانه بازار می‌تواند تاثیرگذار باشد و موجب افزایش نرخ ارز شود.»

این کارشناس اقتصادی به نکته‌ای اشاره کرده که یک عضو اتاق بازرگانی ایران نیز معتقد به آن است. به گفته پورقاضی «یکی از عوامل تاثیرگذار بر نرخ ارز چگونگی فضای روانی بر جامعه و کشور است. اگر ایران به این کنوانسیون‌ها نپیوندد انتظار از پیش‌بینی آینده سخت می‌شود و همین موجب حاکم شدن فضای روانی و افزایش نرخ ارز خواهد شد.» دقیقا موضوعی که طیبی نیز به آن پرداخته و گفته است: «تصویب نشدن این لایحه، آینده نامشخصی را پیش‌رو می‌گذارد.»

ارتباط با جامعه جهانی؛ ارزان‌تر شدن ارز

از طرفی، آنطور که پورقاضی می‌گوید: «هر چقدر ارتباط یک کشور با جامعه جهانی بهتر باشد ارز ارزان‌تر خواهد بود. وقتی هم که روابط بین‌المللی کشور خوب باشد معامله‌های بانکی راحت‌تر انجام خواهد شد و نرخ ارز نیز پایین خواهد ماند. به نفع ایران نیست که بیش از این از خسارت‌های ناشی از ملحق نشدن به کنوانسیون‌ها متضرر شود.» پیشنهاد این عضو اتاق بازرگانی ایران به حکومت این است که «زودتر درباره این موضوع تصمیم‌گیری کند تا بستر مشارکت ایران با دیگر کشورها فراهم شود و ایران نیز مثل بسیاری از دیگر کشورها در دنیا پذیرفته شود.»

به گفته پورقاضی «دل نگرانی برخی آقایان از تصویب لوایح FATF این است که کشورها به فعالیت‌ها و اطلاعات ایران دسترسی پیدا می‌کنند درحالی که همین الان بسیاری از رقبای ایران مثل ترکیه، امارات متحده عربی، عربستان و اسرائیل به این کنوانسیون‌ها پیوسته‌اند و برای همین معامله‌های بانکی‌شان خوب است. ضمن اینکه اگر ایران اف‌ای‌تی‌اف را تصویب کند می‌تواند به اطلاعات دیگر کشورها دسترسی داشته باشد بنابراین اتفاقی دوطرفه است.»

ترک مسابقه برابر با بازنده شدن

این عضو اتاق بازرگانی ایران تصویب نشدن لوایح اف‌ای‌تی‌اف را به مثابه ترک مسابقه‌ای می‌داند که برابر با بازنده شدن است. به اعتقاد پورقاضی «در صورتی که ایران به این کنوانسیون‌ها ملحق نشود بازی را باخته است بنابراین به صلاح کشور است تا هرچه سریع‌تر اف‌ای‌تی‌اف را به تصویب برساند.»

در واقع، به عقیده بسیاری از متخصصان در صورتی که ایران به این کنوانسیون‌ها نپیوندد دچار «خودتحریمی ‌بین‌المللی» می‌شود. این موضوع درحالی مطرح می‌شود که به گفته طیبی «پذیرش FATF شوک مثبت به بازار وارد می‌کند، شرایط مطمئن‌تری را تا پایان سال، ابتدا در بازار ارز و سپس در دیگر بازار ایجاد می‌کند و نقطه امیدی می‌شود برای اینکه از التهابات بازارها کم شود.» این اقتصاددان توضیح می‌دهد: «تصویب شدن FATF عامل مهمی است، از این منظر که می‌تواند هم منابع عرضه ارز را وسیع‌تر یا محدود‌تر کند و هم تنظیم‌کننده بازارها باشد.»

ارتباطات یواشکی هم از بین می‌رود

سخنان او درحالی است که پورقاضی نیز معتقد است: «اگر ایران در نهایت تصمیم بگیرد به جمع سایر کشورها در این کنوانسیون‌ها ملحق نشود همین ارتباطات یواشکی و محدود صرافی‌ها هم از بین خواهد رفت. در چنین وضعی، توسعه ایران محدودتر می‌شود و از جامعه بین‌المللی فاصله بیشتری می‌گیرد. بدیهی است این وضعیت عاقبت خوبی نخواهد داشت و البته موفقیت برخی افراد در همین است که مخالف تصویب اف‌ای‌تی‌اف باشند.»

با همه این‌ها، به‌نظر می‌رسد تصویب نشدن FATF فقط موجب افزایش قیمت ارز نخواهد شد بلکه آنطور که اقتصاددانان می‌گویند این اتفاق در بلندمدت نیز اثرات خود را خواهد گذاشت مثلا صادرات را محدودتر می‌کند. هیچ بنگاه داخلی و خارجی حاضر به برقراری ارتباط نمی‌شود. این‌ها درحالی رخ می‌دهند که با توجه به تکیه دولت و حاکمیت بر صادرات غیرنفتی به دلیل فروش حداقلی نفت به دلیل تحریم‌ها، تصویب نشدن لایحه این منابع را نیز محدودتر خواهد کرد.