مشکل اسرائیل، غنی‌سازی ایران است نه غنی‌سازی اورانیوم | ترامپ می‌خواهدخودش وارد گفت‌وگوها شود | دیپلماسی سنتی جواب نمی‌دهد، باید به روانشناسی ترامپ توجه کرد

واعظ در توضیح شرایط ایده‌آلی که می‌توانست زمینه پیشرفت مذاکرات روز شنبه را شکل دهد، می‌گوید: «تصور کنید در تمام طول دوره مذاکرات، آمریکا فشار حداکثری را به طور کامل تعلیق کند و ایران هم غنی‌سازی را به طور کامل تعلیق کند. این شرایط جدید می‌تواند امکان یک ملاقات سطح بالا با ترامپ، در حاشیه سفر او به عربستان سعودی را فراهم کند و مذاکرات فعلی را در مسیری کاملا متفاوت از مذاکرات برجام و احیای برجام بیاندازد.» 

علی واعظ که در یک دهه گذشته، به طور مستقیم مذاکرات منتهی به برجام و گفتگوهای بعدی را رصد کرده، معتقد است در تاریخ ۲۲ ساله مذاکرات هسته‌ای هیچ‌زمانی نبوده است که گذر زمان کار مذاکرات را آسان‌تر کرده باشد. به عقیده واعظ، امروز مسیر مذاکرات به دلیل ۲ موضع حداکثری یعنی چنددستگی در دولت ترامپ و بدبینی ایران، از همیشه دشوارتر است. از سویی دیگر، واعظ تاکید می‌کند برای اولین بار در طول مذاکرات هسته‌ای، یک تاریخ انقضا برای گفتگوهای فعلی وجود دارد و آن نزدیک شدن زمان انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ در اواخر ماه جولای (تیر و مرداد) است؛ در پنجره زمانی به این کوتاهی یعنی تقریبا دو ماه و نیم، رسیدن به یک توافق پایدار دشوار خواهد بود و توافق موقت هم حتی با وجود فاصله سطح انتظارات دو طرف کار بسیار سختی است.

باید به روانشناسی ترامپ توجه کرد، او می‌خواهد شخصا وارد صحنه شود

واعظ در تشریح نگاه ترامپ به مذاکره با ایران با توجه به خروج او از توافق برجام در سال ۲۰۱۸ می‌گوید: «ترامپ در دور اول ریاست جمهوری خود نیز خواهان مذاکره با ایران بود، اما در آن زمان تنها افرادی در دولت او حضور داشتند که با هرگونه توافق مرضی‌الطرفین مخالفت می‌کردند.» این تحلیلگر سیاسی معتقد است ترامپ از تجربه گذشته خود درس گرفته و می‌داند «فشار حداکثری با افرادی که به دنبال امتیازدهی حداقلی و امتیازگیری حداکثری هستند، بی‌نتیجه است.» به عقیده واعظ، ترامپ به همین دلیل «استیو ویتکاف» را برای مذاکرات فعلی انتخاب کرده است؛ «هرچند ویتکاف کارشناس این کار نیست، اما ترامپ می‌داند او چنین رویکردی افراطی نخواهد داشت.»

علی واعظ همچنین معتقد است برای دستیابی به نتیجه‌ای که دو طرف از آن منتفع شوند، توجه به دو موضوع ضروری است؛ یکی بی‌حوصلگی ترامپ در مذاکرات طولانی‌مدت و دیگری توجه به انگیزه ترامپ برای وارد شدن درصحنه گفتگوها. علی واعظ با اشاره به این مسئله، می‌گوید: «ایران اولا باید به جای شیوه معمول یعنی گام‌های کوچک و اعتمادساز که در این دور از مذاکرات دنبال کرده، به فکر گام‌های بزرگی باشد که برای ترامپ جذابیت دارد. از سویی دیگر، اگر شما می‌خواهید با ترامپ به توافق برسید، باید در یک مرحله با او در یک قاب قرار بگیرید.» واعظ تاکید می‌کند در این حالت هم می‌توان به پیشرفتی جدی امیدوار بود و هم خود این اتفاق مانع از سنگ‌اندازی مخالفان مذاکره در آمریکا می‌شود.

ترامپ می‌داند جنگ هم از نظر نظامی و هم راهبردی به نفع آمریکا نیست

با توجه به تحولات منطقه‌ای در یک دهه گذشته از زمان توافق برجام، به نظر می‌رسد کشورهای عربی از جمله عربستان و اسرائیل نقش متفاوتی در این دور از مذاکرات میان ایران و آمریکا ایفا کنند. آن طور که علی واعظ می‌گوید، تجربه تابستان گرم ۲۰۱۹ یعنی فشار حداکثری ترامپ و اقدامات متقابل ایران زمینه ارتباط نزدیک‌تر کشورهای حوزه خلیج فارس با ایران را فراهم کرد. واعظ معتقد است کشورهای غرب ایران از عراق تا مصر و اردن نیز طی یک سال گذشته متوجه شده‌اند که هرگونه تنش‌افزایی میان ایران و اسرائیل برای آن‌ها هزینه‌زا و خطرناک است. واعظ با توجه به تجربه کشورهای منطقه از افزایش تنش‌ها میان ایران، آمریکا و اسرائیل می‌گوید: «آن‌ها امروز از این گفتگوها و به نتیجه رسیدن آن استقبال می‌کنند، و در نتیجه همین اتفاق لابی بسیار قدرتمندی را که درون واشنگتن علیه توافق کار می‌کرد، خنثی کردند.»

با وجود استقبال کشورهای عربی از به جریان افتادن گفتگوهای ایران و آمریکا، سنگ‌اندازی اسرائیل همچنان ادامه دارد. واعظ می‌گوید: «مشکل اسرائيل برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران نیست، غنی‌سازی ایران است. یعنی هر توافقی که دو طرف از آن سود ببرند، به خصوص جمهوری اسلامی از آن سود ببرد، برای اسرائیل غیرقابل‌قبول است. حدا از این که توافق شایستگی کافی برای جلوگیری از اشاعات تسلیهات هسته‌ای را دارد یا نه. این موضوع آن قدر برای آن‌ها اهمیت ندارد که سود بردن ایران از چنین توافقی برایشان خطر محسوب می‌شود.»

با این حال، واعظ معتقد است به دلیل شیوه لابی‌گری اسرائيل و پیشنهاد پیاده‌سازی مدل لیبی در ایران، نتانیاهو شانس چندانی برای تغییر موضع ترامپ ندارد. واعظ با اشاره به تجربه ناموفق ترامپ در ارائه مدل لیبی به کره شمالی، می‌گوید: «من چندان شانس موفقیتی برای اسرائیل نمی‌بینم که بتواند موضع حداکثری خود را جا بیاندازد. علاوه بر این، ترامپ به خوبی می‌داند گزینه جایگزین یک جنگ است که هزینه بسیار زیادی برای آمریکا دارد؛ نه تنها از نظر نظامی بلکه از نظر تبعات راهبردی در زمینه رقابت با قدرت‌های بزرگ مثل چین.»