افزایش ۷۵ درصدی تعرفه اینترنت | هزینه‌ی چهار برابری برای کاربران در راه است؟

سه اپراتور اصلی تلفن همراه کشور، همراه اول، ایرانسل و رایتل، در نامه‌ای به سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، خواستار افزایش حداقل ۷۵ درصدی تعرفه بسته‌های اینترنت همراه شده‌اند. علت این درخواست، افزایش هزینه‌های عملیاتی، نرخ ارز و تورم اعلام شده است. اپراتور‌ها اعلام کرده‌اند که در صورت عدم موافقت نهاد رگولاتوری، قصد دارند حداکثر تا هفته آینده بسته‌های جدید اینترنتی را با قیمت‌های جدید و در چارچوب سقف و کف مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات ارائه دهند. اپراتور‌ها تأکید کرده‌اند که افزایش ۳۴ درصدی تعرفه ترافیک بین‌الملل در دی‌ماه ۱۴۰۲ برای جبران هزینه‌های واقعی کافی نبوده و افزایش حداقل ۷۵ درصدی در قیمت بسته‌های اینترنتی ضروری است. بر اساس گزارش‌ها، در صورت اعمال این افزایش، قیمت هر گیگابایت اینترنت ممکن است به بازه‌ای بین ۱۰ تا ۲۷ هزار تومان برسد.

مقایسه سرعت اینترنت موبایل ایران با جهان

بر اساس داده‌های وب سایت Speedtest Global Index، سرعت اینترنت موبایل در ایران با میانگین دانلود ۴۹.۶۳ مگابیت بر ثانیه، کشو ما را در جایگاه ۶۳ م این لیست قرار داده است. برای مقایسه، امارات متحده عربی با سرعت ۵۴۳.۹۱ مگابیت بر ثانیه در صدر فهرست جهانی قرار دارد، پس از آن قطر با ۵۲۲.۴۸ و کویت با ۳۰۹.۰۷ مگابیت بر ثانیه در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. همچنین کشور‌های بلغارستان و بحرین نیز به‌ترتیب با سرعت‌های ۲۴۹.۷۳ و ۲۳۵.۱۹ مگابیت بر ثانیه عملکردی بسیار بهتر از ایران دارند. 

استفاده از فیلترشکن به نفع اپراتور‌ها است

بر اساس گزارش وب‌سایت توسینسو، استفاده از فیلترشکن‌ها باعث افزایش مصرف ترافیک اینترنت می‌شود. این افزایش به دلیل فرآیند رمزنگاری داده‌ها است. میزان این افزایش بسته به نوع پروتکل رمزنگاری بین ۵ تا ۲۰ درصد متغیر است. برای مثال، استفاده از پروتکل OpenVPN با رمزنگاری ۲۵۶ بیتی می‌تواند تا ۲۰ درصد مصرف اینترنت را افزایش دهد. با این حال، برخی منابع دیگر افزایش مصرف اینترنت را بیش از این مقدار گزارش کرده‌اند. تجارت‌نیوز در گزارشی به نقل از کاربران اشاره می‌کند که استفاده از فیلترشکن‌ها می‌تواند مصرف اینترنت را دو برابر کند. علاوه بر افزایش مصرف داده، استفاده از فیلترشکن‌ها هزینه‌های مالی قابل توجهی برای کاربران دارد. طبق گزارش‌ها، حداقل ۳۰ درصد از کاربران اینترنت در کشور ماهانه تا ۱۵۰ هزار تومان برای خرید یا تمدید اشتراک وی‌پی‌ان هزینه می‌کنند. با در نظر گرفتن تعداد کاربران اینترنت در کشور، گردش مالی بازار خرید و فروش ابزار‌های فیلترشکن سالانه بیش از ۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. برخی نمایندگان مجلس، گردش مالی این بازار را سالانه ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده‌اند و معتقدند سود کلان این بازار به جیب فروشندگان فیلترشکن می‌رود. چندی پیش رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران اعلام کرد که هزینه سالیانه دور زدن فیلترینگ ۶۰ هزار میلیارد تومان است.

درخواست مجدد برای افزایش قیمت اینترنت

در دی‌ماه ۱۴۰۲، کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات با افزایش ۳۴ درصدی تعرفه ترافیک بین‌الملل برای اپراتور‌های تلفن همراه موافقت کرد. این افزایش به‌منظور جبران بخشی از هزینه‌های ارزی اپراتور‌ها در خرید پهنای باند بین‌المللی و با هدف حفظ کیفیت خدمات اینترنتی اعمال شد. پراتور‌های تلفن همراه در ازای این افزایش، تعهداتی از جمله افزایش ۳۰ درصدی میانگین سرعت اینترنت در شش ماه، افزایش پوشش نسل چهارم به ۹۶ درصد و توسعه سایت‌های نسل پنجم به ۱۰ درصد تا پایان سال ۱۴۰۳ را پذیرفتند. با این حال، گزارش‌ها و ارزیابی‌های منتشرشده نشان می‌دهد که این افزایش تعرفه تاکنون منجر به بهبود ملموس در کیفیت اینترنت نشده است. کاربران همچنان از مشکلاتی مانند سرعت پایین، قطعی‌های مکرر و محدودیت‌های دسترسی شکایت دارند.

طبق نظرسنجی مرکز پژوهش‌های مجلس در آذر ۱۴۰۳، حدود ۸۱ درصد از کاربران اینترنت در ایران از فیلترشکن استفاده می‌کنند و حدود ۳۰ درصد از آن‌ها برای استفاده از فیلترشکن‌ها هزینه جداگانه پرداخت می‌کنند. افزایش ۷۵ درصدی قیمت اینترنت در شرایط فیلترینگ، وقتی مصرف اینترنت نیز به دلیل استفاده از فیلترشکن دو برابر شود، باعث می‌شود کاربران بیش از ۳۲۵ درصد بیشتر نسبت به حالت عادی هزینه کنند. یعنی کاربران ایرانی برای دسترسی مشابه به اینترنت، ناچار می‌شوند بیش از ۴ برابر حالت عادی هزینه بپردازند. به تازگی معان اول رئیس جمهور و سخنگوی دولت خبر داده‌اند که «نظام تصمیم‌گیری کشور به رفع فیلترینگ رسیده است» در شرایط کنونی، افزایش قیمت اینترنت منجر به افزایش کیفیت آن نمی‌شود و تنها بار هزینه‌هایی که به مردم تحمیل می‌شود را افزایش می‌دهد.