پایان حجم مبنا در بورس؛ انقلاب در معاملات سهام کلید خورد

حذف یکی از قدیمی‌ ترین ابزار‌های کنترلی بازار سرمایه

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز کارشناسان بازار سرمایه، تصمیم سازمان بورس برای حذف حجم مبنا از معاملات سهام را نقطه عطفی در مسیر واقعی‌شدن معاملات و تعمیق کارایی بازار ارزیابی می‌کنند؛ تصمیمی که به اعتقاد تحلیلگران، فرآیند کشف قیمت را به استاندارد‌های بازار‌های کارا نزدیک‌تر می‌کند.

مونا حاجی‌علی‌اصغر، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به فلسفه طراحی ابزار‌هایی مانند حجم مبنا و دامنه نوسان گفت: این ابزار‌ها با هدف مهار نوسانات هیجانی و ایجاد ثبات در بازار سرمایه ایران تعریف شدند، اما تجربه عملی نشان داد که کارکرد آنها در شرایط فعلی بازار با اهداف اولیه فاصله گرفته است.

حجم مبنا چرا به گلوگاه بازار تبدیل شد؟

به گفته این کارشناس، شواهد تجربی نشان می‌دهد حجم مبنا در سال‌های اخیر نه‌تنها به بهبود کارایی بازار منجر نشده، بلکه پیامد‌هایی مانند کاهش نقدشوندگی، انباشت صف‌های خرید و فروش و اختلال در انتقال اطلاعات به قیمت سهام را تشدید کرده است.

حاجی‌علی‌اصغر با تشریح آثار منفی این سازوکار تصریح کرد: «کند شدن فرآیند کشف قیمت»، «افزایش صف‌های معاملاتی به‌ویژه در نماد‌های کم‌عمق»، «کاهش جذابیت بازار برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای و بازارگردان‌ها» و «عدم تطابق با استاندارد‌های بین‌المللی بازار‌های مالی کارا» از مهم‌ترین تبعات حجم مبنا در بورس ایران بوده است.

در همین راستا، محسن علیزاده عضو سابق شورای عالی بورس نیز حذف حجم مبنا را گامی اساسی در جهت حرفه‌ای‌تر شدن بازار سرمایه دانست و به ایرنا گفت: مکانیسم حجم مبنا در عمل به یک مانع مصنوعی تبدیل شده بود که واکنش قیمت‌ها به اطلاعات جدید را با تأخیر همراه می‌کرد.

وی افزود: با حذف این محدودیت، قیمت پایانی سهام بر اساس میانگین موزون تمامی معاملات شکل می‌گیرد و بازار می‌تواند سریع‌تر و شفاف‌تر به متغیر‌های بنیادی و اطلاعات تازه واکنش نشان دهد؛ موضوعی که در بلندمدت به کاهش فاصله قیمت بازار با ارزش ذاتی سهام منجر خواهد شد.

علیزاده تأکید کرد: هرچند ممکن است در کوتاه‌مدت نوسانات مقطعی افزایش یابد، اما این نوسانات بخشی طبیعی از فرآیند رسیدن بازار به تعادل کاراتر و واقعی‌تر است.

جمع‌ بندی تحلیلی و اختصاصی فراز | حذف حجم مبنا؛ عبور از کنترل دستوری به سمت بازار کارا

حذف حجم مبنا را می‌توان نشانه‌ای از تغییر رویکرد سیاست‌گذار بازار سرمایه دانست؛ حرکتی از کنترل‌های دستوری به سمت پذیرش منطق عرضه و تقاضا. در اقتصاد‌هایی که با تورم مزمن، نااطمینانی و محدودیت‌های سیاستی مواجه‌اند، ابزار‌های کنترلی اغلب به‌جای کاهش ریسک، آن را به تعویق می‌اندازند و به شکل صف و رکود بروز می‌دهند.

از منظر اقتصادی، حذف حجم مبنا اگر با تقویت بازارگردانی، شفافیت اطلاعاتی و انضباط سیاستی همراه نشود، می‌تواند نوسانات کوتاه‌مدت را تشدید کند؛ اما در صورت تکمیل این پازل، زمینه بازگشت سرمایه‌گذاران حرفه‌ای، افزایش عمق معاملات و ارتقای نقش بورس در تأمین مالی اقتصاد را فراهم خواهد کرد.

«بورس بدون حجم مبنا، اگر درست مدیریت شود، می‌تواند اولین گام جدی برای خروج بازار سرمایه از رفتار‌های مصنوعی و حرکت به سمت یک بازار واقعاً کارا باشد.»