فرستاده ویژه ترامپ چگونه وزارت خارجه آمریکا را دور زد؟

 دو مسیر، یک پرونده | سیاست خارجی موازی در واشنگتن

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، این روز‌ها با بحرانی فراتر از اختلاف‌نظر‌های معمول دیپلماتیک روبه‌روست. رسانه‌های آمریکایی از جمله پولیتیکو و نیویورک‌تایمز در گزارش‌هایی (اواخر ژوئن ۲۰۲۵) فاش کردند که طرح صلح مورد حمایت واشنگتن برای جنگ اوکراین، نه از کانال وزارت خارجه، بلکه با محوریت استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و نزدیک به دونالد ترامپ، پیش رفته است؛ طرحی که منتقدان آن را «همسو با منافع روسیه» توصیف کرده‌اند.

ویتکاف؛ فرستاده‌ ای فراتر از ماموریت رسمی

به نوشته پولیتیکو به نقل از چند مقام آمریکایی، تنش میان روبیو و ویتکاف صرفاً محدود به پرونده اوکراین نیست. اختلاف‌ها به نحوه مدیریت مسائل امنیتی و حتی هماهنگی‌های ابتدایی دیپلماتیک کشیده شده است.

در یکی از نمونه‌های پرحاشیه، قرار بود روبیو در مذاکراتی با مقام‌های اوکراینی در سوئیس حضور داشته باشد، اما ویتکاف زودتر عازم اروپا شد؛ اقدامی که به گفته منابع آگاه، «تلاشی برای پیش‌دستی و کنترل کامل گفت‌وگوها» تلقی شد.

دیپلماسی بدون اطلاع؛ وقتی وزارت خارجه دور زده می‌ شود

بر اساس گزارش رویترز (منتشرشده در اواخر ژوئن ۲۰۲۵)، ویتکاف نه‌تنها برنامه سفر خود را با روبیو هماهنگ نکرده بود، بلکه دیگر مقام‌های وزارت خارجه نیز از جزئیات مأموریت او بی‌اطلاع مانده بودند. همین مسئله باعث شد روبیو شخصاً خود را به ژنو برساند تا مانع برگزاری هرگونه دیدار مستقل میان ویتکاف و مقام‌های اوکراینی شود.

سیاست خارجی ترامپ؛ تمرکز قدرت به‌ جای نهاد

تحلیل اختصاصی فراز:

آنچه در این ماجرا برجسته است، نه صرفاً اختلاف شخصی میان روبیو و ویتکاف، بلکه بازتولید الگوی آشنای ترامپ در سیاست خارجی است؛ الگویی که در آن فرستادگان شخصی رئیس‌جمهور، جای نهاد‌های رسمی را می‌گیرند.

ترامپ در دوره‌های پیشین نیز بار‌ها نشان داده که به ساختار کلاسیک دیپلماسی بی‌اعتماد است و ترجیح می‌دهد تصمیمات حساس را از طریق حلقه‌ای محدود و وفادار پیش ببرد. نتیجه این رویکرد، تضعیف وزارت خارجه و چندپارگی پیام آمریکا به متحدان و رقباست؛ موضوعی که در پرونده اوکراین می‌تواند هزینه‌های ژئوپلیتیکی سنگینی برای واشنگتن به همراه داشته باشد.

جمع‌ بندی فراز:

اختلاف میان روبیو و ویتکاف، نشانه‌ای روشن از جنگ قدرت پنهان در سیاست خارجی ترامپ است؛ جنگی که در آن، دیپلماسی رسمی در برابر کانال‌های شخصی و غیررسمی عقب رانده می‌شود و پیام آمریکا به جهان، بیش از پیش مبهم و متناقض به نظر می‌رسد.