مذاکرات مسقط | ایران به‌دنبال توافق واقع‌بینانه و نتیجه محور با آمریکا

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از سیاست خارجی ایرنا، هیأت‌های مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده بامداد جمعه ۱۷ بهمن‌ماه با فاصله زمانی چندساعته وارد مسقط، پایتخت عمان شدند و دور جدید مذاکرات هسته‌ای را در فضایی متفاوت از گفت‌و‌گو‌های پیشین آغاز کردند.

این مذاکرات در شرایطی برگزار می‌شود که پنج دور قبلی گفت‌و‌گو‌ها در بهار گذشته، پس از حمله اسرائیل و ایالات متحده به ایران، متوقف شده بود. به نظر می‌رسد دو طرف این بار با درک ملموس‌تری از هزینه‌های تقابل و محدودیت‌های سیاست فشار حداکثری، پای میز مذاکره نشسته‌اند؛ گفت‌و‌گو‌هایی که عنصر «واقع‌گرایی» می‌تواند مهم‌ترین عامل تمایز آن با ادوار پیشین باشد.

همزمان با آغاز گفت‌و‌گو‌های غیرمستقیم، مواضع مقامات ایرانی نشان می‌دهد تهران با دستور کاری مشخص و نتیجه‌محور وارد مذاکرات شده است؛ دستور کاری که تمرکز اصلی آن بر پرونده هسته‌ای و رفع تحریم‌ها قرار دارد.

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، تأکید کرده است که ایران با «چشمانی باز» و با تکیه بر تجربه‌های گذشته وارد مسیر دیپلماسی شده و در عین اعلام حسن نیت، بر حقوق خود ایستادگی قاطع دارد. از نگاه تهران، توافق پایدار تنها بر پایه احترام متقابل، برابری طرفین و منافع متوازن امکان‌پذیر است.

رفع مؤثر و قابل راستی‌آزمایی تحریم‌های اقتصادی و مالی، اصلی‌ترین مطالبه ایران در مذاکرات مسقط عنوان شده است. مقامات ایرانی بار‌ها اعلام کرده‌اند هر توافقی که آثار ملموس اقتصادی نداشته باشد، فاقد ارزش عملی خواهد بود؛ از همین رو، عامل زمان و نتیجه‌بخشی مذاکرات برای تهران اهمیت ویژه‌ای دارد.

در حوزه هسته‌ای نیز ایران بر حق قانونی خود برای غنی‌سازی اورانیوم در داخل کشور تأکید دارد و این موضوع را خط قرمز مذاکرات می‌داند. از دید تهران، هرگونه اقدام فنی تنها در چارچوب به رسمیت شناختن این حق قابل بررسی است و پیش‌شرط‌های فراتر از آن، نشانه عدم حسن نیت تلقی می‌شود.

همچنین تهران بر محدود ماندن مذاکرات به موضوع هسته‌ای تأکید دارد و ورود مسائل موشکی یا منطقه‌ای به گفت‌و‌گو‌ها را عاملی مخرب می‌داند. مقامات ایرانی معتقدند مسائل منطقه‌ای باید توسط کشور‌های منطقه و بدون مداخله بازیگران فرامنطقه‌ای حل‌وفصل شود.

در عین حال، مقام‌های ایرانی تأکید دارند که آغاز مذاکرات جدید به معنای رفع بی‌اعتمادی عمیق نسبت به واشنگتن نیست. از نگاه تهران، نقش آمریکا در جنگ ۱۲ روزه، هدف قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای، تشویق اروپا به فعال‌سازی سازوکار اسنپ‌بک، تهدید‌های نظامی و آنچه مداخله در امور داخلی ایران خوانده می‌شود، همگی سایه سنگینی بر روند دیپلماسی انداخته است.

ایران معتقد است این رفتار‌ها با ادعای تمایل آمریکا به مذاکره در تضاد است و به همین دلیل، دریافت تضمین‌های عملی در هر توافق احتمالی را ضروری می‌داند. مقامات ایرانی هشدار داده‌اند که تکرار الگوی «فشار همزمان با مذاکره» می‌تواند گفت‌و‌گو‌ها را به بن‌بست بکشاند.

در مجموع، مواضع تهران نشان می‌دهد ایران در مسقط به دنبال توافقی واقع‌بینانه و نتیجه‌محور است؛ توافقی که ضمن حفظ حقوق هسته‌ای کشور، مسیر رفع تحریم‌ها را هموار کند و تنها در صورت احترام متقابل، پرهیز از تهدید و تعهد واقعی طرف مقابل، قابلیت تحقق خواهد داشت.