اضطراب شایعات جنگ | راه نجات ذهن از طوفان اخبار منفی

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز؛ در شرایطی که جامعه ایران با مشکلات اقتصادی و اخبار نگران‌کننده درباره احتمال درگیری نظامی روبه‌روست، فضای رسانه‌ای پر از شایعه و تحلیل‌های بحرانی شده است؛ فضایی که به‌گفته کارشناسان، سلامت روان مردم را به‌طور مستقیم نشانه می‌گیرد.

پژوهشگر ایرنا در گفت‌و‌گو با «سجاد کریمان‌مجد»، روان‌شناس و تحلیل‌گر، به بررسی پیامد‌های روانی گسترش اخبار منفی و شایعات جنگ پرداخته است. کریمان‌مجد با مقایسه حجم اخبار مربوط به جنگ با فیلم‌های ژانر وحشت می‌گوید: «بمباران خبری، سیستم عصبی جامعه را فرسوده کرده و امید اجتماعی را تضعیف می‌کند.» او معتقد است مردم برای حفظ حس هم‌کلامی و ارتباط اجتماعی، ناگزیر از دنبال‌کردن اخبار هستند، اما این رفتار، اضطراب جمعی را تقویت می‌کند و ذهن را در حالت بازگشت‌ناپذیر نگرانی نگه می‌دارد.

این روان‌شناس می‌افزاید: «حتی نشنیدن خبر هم اضطراب می‌سازد؛ چون در عصر ارتباطات، بی‌خبری از بحران به احساس خلأ منجر می‌شود. جامعه ما اکنون درگیر جنگ خبری است، نه صرفاً جنگ واقعی.»

اثر اخبار جنگ بر مغز و نسل جوان

کریمان‌مجد با اشاره به آسیب‌پذیری شدید کودکان و نوجوانان نسبت به اخبار بحرانی تأکید می‌کند: «از حدود ۶ تا ۱۷ سالگی، نورون‌های عصبی در حال شکل‌گیری هستند و بمباران ذهنی با تصاویر و خبر‌های منفی می‌تواند آثار ماندگار روانی به جا بگذارد.» او توضیح می‌دهد والدینی که خود تحت تأثیر خبر‌های ناآرام هستند، ناخواسته اضطراب خود را به کودکان منتقل می‌کنند.

پادزهر روانی؛ گفت‌و‌گو، بازی و دورهمی

به باور این روان‌شناس، نمی‌توان خبر‌های منفی را حذف کرد، اما می‌توان از طریق گفت‌و‌گو در خانواده، آن فشار روانی را تعدیل کرد. کریمان‌مجد راهکار‌هایی عملی ارائه می‌دهد: گفت‌و‌گو‌های آرام و بدون قضاوت، بازی با کودکان و برگزاری دورهمی‌های ساده خانوادگی یا دوستانه حتی با پذیرایی‌های ساده. او می‌گوید: «هرچه بیشتر با عزیزانمان کنار هم باشیم و صحبت‌های روزمره و مثبت داشته باشیم، زهر اخبار منفی کمتر اثر می‌گذارد.»

بازسازی امید در جامعه مضطرب

به گفته کریمان‌مجد، امید اجتماعی نقش کلیدی در حفظ سلامت روان دارد. او در تحلیل خود می‌گوید: «امید زمانی تقویت می‌شود که فرد با وجود مشکلات، دست از تلاش نکشد. تمرکز بر افکار مثبت، بازیابی روابط انسانی و حضور در جمع‌های حامی، چشم‌انداز امیدوارانه را بازسازی می‌کند.» این کارشناس معتقد است که شبکه‌های اجتماعی نیز می‌توانند در این روند نقش دوگانه داشته باشند؛ اگر به جای انتشار ترس، بر همدلی و امید تمرکز کنند.

رسانه؛ واقع‌گرا یا موج‌سوار؟

کریمان‌مجد عملکرد رسانه‌ها در بحران‌های اخیر را مورد انتقاد قرار داده و می‌گوید: «بسیاری از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برای حفظ مخاطب، محتوا‌های خود را حول ترس و درام تنظیم می‌کنند. این روند، ذهن جمعی را به اسارت اضطراب دائمی درمی‌آورد.» او از رسانه‌ها می‌خواهد از این چرخه‌ی «موج‌سازی بحران» خارج شوند و به سمت آگاهی‌بخشی واقع‌گرایانه و مسئولانه حرکت کنند.

جمع‌بندی

رویداد‌های بحرانی و خشونت‌زا تنها در سطح اجتماعی باقی نمی‌مانند، بلکه به‌تدریج تبدیل به ترومای جمعی می‌شوند و در لایه‌های عمیق روان جامعه رسوخ می‌کنند. استمرار این فشار خبری و ذهنی اگر مدیریت نشود، تاب‌آوری روانی مردم را کاهش می‌دهد. کارشناسان تأکید دارند که گفت‌وگوی سالم، بازی با کودکان، معاشرت انسانی و تمرکز بر امید می‌تواند در غیاب آرامش بیرونی، نوعی آرامش درونی و جمعی بیافریند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که نجات روان جامعه از اضطراب جنگ، بیش از هر چیز به ارتباط، همدلی و گفت‌و‌گو نیاز دارد.