واردات لکسوس‌ ۱۱۰ میلیاردی در روزهای کمبود ارز | وزیر صمت در کنار لوکس‌سواران؟!

فقط ۱۰ دقیقه طول کشید. همین قدر کافی بود تا ظرفیت فروش لکسوس LX۶۰۰ در بازار ایران تکمیل شود. خودرویی که قیمت آن به حدود ۱۱۰ میلیارد تومان رسیده و حالا به یکی از گران‌ترین خودرو‌های عرضه‌شده در بازار ایران تبدیل شده است.

اما ماجرا فقط به قیمت عجیب این خودرو ختم نمی‌شود. لکسوس LX۶۰۰ در بازار‌های جهانی خودرویی حدود ۱۲۰ هزار دلاری محسوب می‌شود. با دلار ۱۷۰ هزار تومانی، ارزش این خودرو چیزی حدود ۲۰ میلیارد تومان خواهد بود. یعنی خودرویی که در خارج از کشور ۲۰ میلیارد تومان قیمت دارد، در ایران با بیش از پنج برابر قیمت و در محدوده ۱۱۰ میلیارد تومان فروخته می‌شود و با این حال، ظرف چند دقیقه تمام ظرفیت فروش آن تکمیل می‌شود.

این اتفاق به خودی خود عجیب است، اما پرسش مهم‌تر جای دیگری قرار دارد؛ در شرایطی که کشور با محدودیت منابع ارزی مواجه است، این خودرو‌ها از چه مسیری وارد شده‌اند و اساساً چه ضرورتی برای ورود آنها وجود داشته است؟

لکسوس کالای اساسی محسوب می‌شود؟

تنها یک روز پیش از انتشار خبر فروش این خودروها، رئیس‌جمهور بر ضرورت مدیریت منابع ارزی کشور تأکید کرده و گفته بود اولویت دولت باید تأمین کالا‌های اساسی، دارو و نیاز‌های ضروری مردم باشد و نباید منابع ارزی صرف واردات کالا‌های لوکس و غیرضروری شود. این سخنان در ظاهر کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. اما کافی است نگاهی به بازار بیندازیم تا شکاف میان این مواضع و واقعیت موجود آشکار شود.

در هفته‌های اخیر بار‌ها تولیدکنندگان نسبت به مشکلات تأمین ارز هشدار داده‌اند. بسیاری از واحد‌های صنعتی برای واردات مواد اولیه، قطعات و تجهیزات تولیدی با مشکل مواجه بوده‌اند. از سوی دیگر وزارت صمت اخیراً اعلام کرده ثبت سفارش خودرو‌های جانبازی متوقف شده و تنها پرونده‌های قبلی امکان ویرایش دارند؛ تصمیمی که به طور ضمنی نشان می‌دهد دولت قصد کنترل بیشتر منابع ارزی را دارد.

اما اگر منابع ارزی محدود است، اگر کشور در شرایط جنگی قرار دارد، اگر واردات بسیاری از کالا‌ها با محدودیت روبه‌رو شده، چگونه ورود خودرو‌هایی مانند لکسوس LX۶۰۰ همچنان امکان‌پذیر است؟ سوالی که تاکنون هیچ مقام مسئولی پاسخ روشنی به آن نداده است.

خودروی لوکس برای عده‌ای خاص؟

مدافعان واردات ممکن است استدلال کنند که ورود خودرو به افزایش عرضه و کاهش التهاب بازار کمک می‌کند. اما این استدلال زمانی قابل قبول است که درباره خودرو‌های اقتصادی و میان‌رده صحبت کنیم؛ خودرو‌هایی که بخش بزرگی از مردم توان خرید آن را داشته باشند.

لکسوس ۱۱۰ میلیارد تومانی، اما هیچ نسبتی با تنظیم بازار خودرو ندارد. این خودرو نه مشکل مصرف‌کننده عادی را حل می‌کند، نه کمکی به کاهش قیمت خودرو‌ها در بازار می‌کند و نه نقشی در افزایش دسترسی مردم به خودرو دارد. اتفاقاً با منابع ارزی صرف‌شده برای واردات چنین خودروهایی، می‌شد تعداد قابل توجهی خودروی میان‌رده وارد کشور کرد و بخشی از التهاب بازار را کاهش داد؛ بنابراین توجیه اقتصادی این تصمیم چندان روشن نیست.

البته شاید برای دولت، ماجرا از زاویه دیگری جذاب باشد. فاصله چند برابری میان قیمت جهانی و قیمت نهایی این خودرو در ایران، محل شکل‌گیری تعرفه‌ها، عوارض و درآمد‌های مختلفی است که بخشی از آن به خزانه دولت واریز می‌شود. به همین دلیل است که این پرسش مطرح می‌شود؛ آیا اولویت اصلی سیاست‌گذار مدیریت منابع ارزی است یا کسب درآمد از واردات کالا‌های فوق‌لوکس؟

در نهایت، آنچه بیش از همه نیازمند شفاف‌سازی است، چرایی صدور مجوز برای واردات چنین خودرو‌هایی در شرایط فعلی کشور است. محمد اتابک، وزیر صمت، باید توضیح دهد در حالی که دولت از کمبود ارز سخن می‌گوید، بازار خودرو با التهاب مواجه است و محدودیت‌های متعددی برای واردات کالا‌ها وجود دارد، چه منطقی پشت ورود خودرو‌هایی مانند لکسوس LX۶۰۰ قرار دارد؟ آیا پای منافع عده‌ای خاص در میان است؟ یا آقازاده‌ها سفارش این خودرو را داشتند؟

افکار عمومی حق دارد بداند این خودرو‌ها دقیقاً با چه مجوزی، از چه محل ارزی و با هدف تأمین چه نیازی وارد کشور شده‌اند. زیرا از بیرون ماجرا، همه چیز شبیه یک تناقض بزرگ به نظر می‌رسد؛ از یک سو دولت ادعای صرفه‌جویی ارزی می‌کند و از سوی دیگر، مسیر ورود خودرو‌های ۱۱۰ میلیارد تومانی همچنان باز است.