هنرِ دیپلماسی در سایه‌ی ابهام؛ آیا «تفکر توهم‌آمیز» راهگشای بن‌بست تهران و واشینگتن خواهد بود؟

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از پولیتیکو، بن‌بست فعلی بر سر بازگشایی تنگه هرمز و مسائل هسته‌ای، در ظاهر غیرقابل حل به نظر می‌رسد، اما کارشناسان معتقدند «دریچه‌های فرار» (Escape Hatches) دیپلماتیک همیشه وجود دارند. تفاوت میان «لغو تحریم‌ها» (که یک خط قرمز است) و «دسترسی به وجوه محدود شده» (که راهکاری فنی برای دور زدن محدودیت‌هاست)، همان فضای مانوری است که می‌تواند میان تهران و واشینگتن معامله ایجاد کند. استفاده از وجوه بلوکه شده در قطر به عنوان منابعی که برای خرید‌های محدود استفاده می‌شوند، نمونه‌ای از این بازی با کلمات است که اجازه می‌دهد بدون نقض فنی تحریم‌ها، پول به دست ایران برسد.

تجربیات تاریخی، از جمله سیاست «چین واحد» در دهه ۷۰ میلادی یا توافق‌های دوران اوباما، نشان می‌دهد که برای گذشتن از تفاوت‌های بنیادین، طرفین همواره به نوعی «هنرنمایی دیپلماتیک» نیاز داشته‌اند. ناتِ سوآن‌سُن، مقام سابق آمریکایی، معتقد است که در توافق‌های احتمالی، ممکن است در ویترین عمومی ابهاماتی دیده شود، اما آنچه اهمیت دارد، «درک مشترک و دقیق» طرفین در پشت پرده درباره جزئیات اجرایی است.

در این میان، نقش دونالد ترامپ به عنوان یک عامل تعیین‌کننده مطرح است. منتقدان و حامیان او معتقدند ترامپ به واسطه سبک خاص مدیریتی‌اش، قابلیت منحصربه‌فردی برای «تغییر روایت» دارد. او می‌تواند هرگونه توافق با ایران را، حتی اگر امتیازات مشابهی نسبت به دولت‌های قبلی داشته باشد، با «برچسب‌گذاری متفاوت» به عنوان یک پیروزی بزرگ برای «اول آمریکا» (America First) ارائه دهد. این توانایی در «ننادیده گرفتن واقعیت‌های ناخوشایند» (یا به تعبیر پولیتیکو: تفکر توهم‌آمیز)، دقیقاً همان چیزی است که می‌تواند به دو طرف اجازه دهد بدون از دست دادن اعتبار داخلی، از موضع سخت خود عقب‌نشینی کنند.