قیمت سوخت در آمریکا پس از توافق صلح با ایران؛ بازگشت به شرایط عادی «ماه‌ها» زمان می‌برد

به گزارش الجزیره، بسته شدن این گلوگاه استراتژیک، بازار‌های انرژی جهان را برای بیش از سه ماه مختل کرد و مسیر اصلی کشتیرانی که تقریباً یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از آن عبور می‌کند، مسدود شد. روز یکشنبه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شد که پس از بازگشایی تنگه، قیمت‌ها «به شدت سقوط» خواهد کرد؛ ادعایی که او در هفته‌های اخیر بار‌ها تکرار کرده است. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که سقوط بزرگ قیمت‌ها، بعید است به سرعتی که ترامپ وعده می‌دهد، رخ دهد.

اگرچه بازار‌های آسیایی بیش از بازار‌های آمریکای شمالی به نفتِ عبوری از تنگه هرمز وابسته هستند، اما کاهش عرضه و تقاضای پایدار، قیمت‌ها را در سراسر جهان بالا برده است. بر اساس گزارش «انجمن خودروی آمریکا» (AAA)، قیمت بنزین در ایالات متحده در روز دوشنبه همچنان بالای ۴ دلار برای هر گالن (۳.۷۸ لیتر) باقی ماند و میانگین کشوری آن ۴.۰۶ دلار بود. این رقم نسبت به اوج قیمت ۴.۴۸ دلاری در اوایل ماه مه کاهش یافته است. برای مقایسه، قیمت‌ها در ۲۸ فوریه، زمانی که آمریکا و اسرائیل برای نخستین بار به ایران حمله کردند و موجی از نوسانات را در بازار‌های انرژی جهانی ایجاد کردند، ۲.۹۸ دلار برای هر گالن بود.

بر اساس گزارش هفته گذشته «اداره آمار کار» وزارت کار آمریکا، قیمت انرژی در ماه‌های اخیر در ایالات متحده به‌شدت افزایش یافته و تنها در دو ماه گذشته ۷.۷ درصد رشد داشته و نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد افزایش نشان می‌دهد. با این حال، قیمت‌ها با آغاز مذاکرات میان واشینگتن و تهران، روند نزولی به خود گرفته‌اند.

«پاتریک دی‌هان»، رئیس تحلیل نفت در «گس‌بادی» (GasBuddy) که قیمت بنزین را رصد می‌کند، به الجزیره گفت: «توافق احتمالی که آمریکا و ایران در پایان هفته بر سر آن به توافق رسیدند، قطعاً می‌تواند مسیر را برای کاهش بیشتر قیمت‌ها در دو تا سه روز آینده هموار کند.»، اما دی‌هان انتظار دارد که قیمت‌ها به یک ثبات نسبی برسد و می‌گوید حتی اگر آتش‌بس پایدار بماند، مصرف‌کنندگان ممکن است تا سال ۲۰۲۷ شاهد بازگشت قیمت بنزین به سطوح پیش از جنگ نباشند. او افزود: «ممکن است ماه‌ها، اگر نگوییم بیش از یک سال طول بکشد تا ذخایر نفت جهانی به سطح پیش از جنگ بازگردد.»

با وجود فشار‌های زنجیره تأمین، تولیدکنندگان نیز برای افزایش تولید به زمان نیاز دارند. در همین حال، گلوگاه‌های بندری و تقاضای فزاینده در فصل سفر‌های تابستانی می‌تواند هرگونه کاهش ملموس قیمت برای مصرف‌کنندگان عادی را به تأخیر بیندازد. «جان دیل»، مدیرعامل بازار‌های سرمایه در بانک سرمایه‌گذاری «پست اوک گروپ»، گفت: «عوامل بازدارنده‌ای وجود دارند که کاهش قیمت‌ها را کند می‌کنند. بسیاری از سازمان‌ها و شرکت‌ها (مانند ذخایر استراتژیک نفت آمریکا) باید ذخایر خود را تکمیل کنند و قرارداد‌هایی را که در چند ماه اخیر متوقف شده بودند، به انجام برسانند.»

فشار‌های زنجیره تأمین

طبق گزارش «آژانس بین‌المللی انرژی»، تولید نفت در جریان جنگ کاهش یافت و بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز، یعنی ۱۴ درصد از تقاضای جهانی، متوقف شد. «جان دیل» معتقد است که بازگرداندن تولید نفت به مدار، زمان‌بر خواهد بود.

گفت: «احساس من این است که تقاضای بالا در طول تابستان ادامه خواهد داشت و احتمالاً تا پس از تابستان، شاید سپتامبر یا اکتبر، به سطوح پیش از جنگ در قیمت بنزین بازنخواهیم گشت.»

«مارک جونز»، استاد علوم سیاسی در دانشگاه رایس، گفت که تولیدکنندگان ممکن است تا زمانی که از پایداری آتش‌بس مطمئن نشوند، تمایلی به بازگرداندن کامل عملیات نداشته باشند. توافق برای بازگشایی مسیر، مربوط به یک دوره مذاکره ۶۰ روزه بین دو کشور است. جونز به الجزیره گفت: «بسیاری از تولیدکنندگان ممکن است تا زمانی که متقاعد نشوند صلح پایدار است، از آغاز مجدد تولید خودداری کنند؛ چرا که آخرین چیزی که می‌خواهند این است که هزینه سنگینِ راه‌اندازی تولید را متحمل شوند و سپس با شعله‌ور شدن دوباره درگیری، مجبور به توقف دوباره آن شوند.»

به گفته «بادر نورالدین»، رئیس تحقیقات «ویتول بحرین»، پالایشگاه‌هایی که به عنوان اقدام پیشگیرانه تعطیل شده بودند، می‌توانند ظرف ۴۰ تا ۶۰ روز به ۹۵ درصد ظرفیت خود برسند، اما پالایشگاه‌هایی که در جنگ آسیب دیده‌اند ممکن است به زمان بسیار بیشتری نیاز داشته باشند. با این حال، به اعتقاد «دیل»، بزرگترین مانع، گلوگاه‌های بندری است. او گفت: «تأخیر در ظرفیت کشتیرانی، مهم‌ترین محدودیت است.» بر اساس داده‌های کشتیرانی «کپلر» (Kpler)، بیش از ۵۰۰ کشتی هنوز در انتظار عبور هستند.

مشکلات قیمت مواد غذایی

افزایش قیمت‌ها بودجه‌های غذایی را نیز هدف قرار داده است. آخرین گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده نشان داد که تورم در آمریکا نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴.۲ درصد افزایش یافته است. اگرچه فشار‌های تورمی عمدتاً ناشی از قیمت سوخت بوده، اما تأثیر آن در فروشگاه‌های مواد غذایی نیز حس شده است. نزدیک به نیمی از اوره جهان که در کود کشاورزی استفاده می‌شود، در منطقه خلیج فارس تولید شده و از تنگه هرمز عبور می‌کند؛ این یعنی دسترسی به کود برای کشاورزان آمریکایی در فصل کشت بعدی گران‌تر خواهد بود. قیمت گوجه‌فرنگی و کاهو نیز به دلیل هزینه‌های حمل‌ونقل جهش داشته است.

«جونز» هشدار داد که ممکن است قیمت مواد غذایی کاهش نیابد. او گفت: «بسیاری از خرده‌فروشان و تولیدکنندگان، قیمت‌ها را در همان سطح فعلی نگه می‌دارند یا تنها در صورتی که از نظر فروش مجبور شوند، آنها را کاهش می‌دهند. برخلاف بنزین که با قیمت نفت نوسان دارد، قیمت بسیاری از کالا‌های دیگر که از این بحران آسیب دیده‌اند، بسیار کمتر احتمال دارد که به سطوح پیش از جنگ بازگردند. برای مواد غذایی و کالا‌های تولیدی، قیمتی که اکنون وجود دارد، اغلب به خط مبنای جدیدی تبدیل می‌شود که قیمت‌های آینده از آن حرکت می‌کنند.»