جدال لفظی آمریکا و ایران بر سر بازرسی‌های هسته‌ای در آستانه خروج کشتی‌های سرگردان از خلیج فارس

سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) اعلام کرد که طرح تخلیه‌ای برای امکان‌پذیر ساختن عبور حدود ۱۱ هزار دریانورد که در کشتی‌های مستقر در خلیج فارس گیر افتاده‌اند، در حال اجراست. این دریانوردان در کشتی‌هایی حضور دارند که طی جنگ در خلیج فارس مانده بودند؛ منطقه‌ای که ایران در طول جنگ عملاً تنگه هرمز را در آن مسدود کرده بود. این عملیات پس از دستیابی به توافق آتش‌بس میان واشینگتن و تهران آغاز شده است.

سخنگوی سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) گفت: «ما اکنون تماس با کشتی‌ها را برای آغاز عملیات تخلیه آغاز کرده‌ایم.» وی بدون ارائه بازه زمانی، افزود که این سازمان «تضمین‌های ایمنی لازم» را کسب کرده و شرایط را برای دریانوردی ایمن تأیید کرده است. «آرسنیو دومینگز»، دبیرکل سازمان دریانوردی نیز اعلام کرد که این «عملیات در مقیاس بزرگ» با همکاری نزدیک ایران، عمان، دیگر کشور‌های ساحلی، ایالات متحده و صنعت دریانوردی انجام خواهد شد.

در نشانه‌ای دیگر از کاهش تنش، واشینگتن با تعلیق تحریم‌های ایران به مدت ۶۰ روز از روز دوشنبه موافقت کرد. این تصمیم پس از نخستین دور مذاکرات در چارچوب توافق صلح نوپایی اتخاذ شد که هفته گذشته برای پایان دادن به بیش از سه ماه جنگ حاصل شد. ترامپ همچنین گفت که دارایی‌های آزادشده ایران صرف خرید کالا‌های بشردوستانه از ایالات متحده خواهد شد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت که مذاکرات با مقامات ایرانی در تفرجگاه کوهستانی «بورگن‌اشتوت» سوئیس، بنیان خوبی برای یک توافق نهایی ایجاد کرده و تهران پذیرفته است که به بازرسان هسته‌ای اجازه بازگشت به کشور را بدهد. اما ایران اعلام کرد که در این مذاکرات — که با میانجی‌گری قطر و پاکستان انجام شد — بحث درباره برنامه هسته‌ای‌اش را آغاز نکرده و با دعوت دوباره از بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موافقت نکرده است.

ایران می‌گوید درباره نحوه استفاده از دارایی‌ها خودش تصمیم می‌گیرد

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه گفت که مقامات ایرانی هیچ دیداری با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سوئیس نداشته‌اند و هیچ برنامه‌ای برای بازرسی آژانس از تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده ایران وجود ندارد.

ترامپ در واکنش به آنچه «اعتراضات و اظهارات نادرست» ایران خواند، در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «ایران به‌طور کامل و جامع با بالاترین سطح بازرسی‌های هسته‌ای برای مدت طولانی در آینده (تا ابد!) موافقت کرده است.» او همچنین گفت که دارایی‌های آزادشده در یک حساب امانی قرار می‌گیرد تا برای خرید غذا و دارو از آمریکا «از جمله ذرت، گندم و سویا از کشاورزان بزرگ آمریکایی ما» استفاده شود. علی بحرینی، سفیر ایران در سازمان ملل در ژنو، پیش‌تر وجود چنین توافقی را تکذیب کرده بود.

نقشه راه مذاکرات و سایه جنگ در لبنان

اظهارات متناقض، بلاتکلیفی پیش روی تلاش‌ها برای توقف جنگی را نشان می‌دهد که خاورمیانه را دگرگون کرده است. روز دوشنبه، طرفین بر سر سازوکاری برای پایان دادن به درگیری‌ها میان اسرائیل (متحد آمریکا) و حزب‌الله لبنان به توافق رسیدند.

در همین حال، اگرچه آتش‌بس در جنوب لبنان از روز یکشنبه تا حد زیادی برقرار بوده، اما رسانه‌های دولتی لبنان گزارش دادند که در روز سه‌شنبه دو نفر بر اثر تیراندازی اسرائیل کشته شده‌اند که حزب‌الله آن را نقض آتش‌بس خواند. اسرائیل نیز اعلام کرده که به حفظ یک منطقه امنیتی در جنوب لبنان و اقدام برای «خنثی‌سازی» تهدیدات ادامه خواهد داد.

جنگ ایران که با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد، اکنون با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، به یک «بار سیاسی» برای ترامپ و هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواهش در کنگره تبدیل شده است. نظرسنجی‌ها نشان‌دهنده ناامیدی عمومی از افزایش قیمت بنزین از زمان آغاز جنگ است و ترامپ تحت فشار جمهوری‌خواهانی است که خواهان توقف برنامه هسته‌ای ایران هستند.