ترامپ ادعا‌های بزرگی درباره مذاکرات ایران مطرح می‌کند؛ تهران مدام آن‌ها را تکذیب می‌کند

دونالد ترامپ صبح سه‌شنبه با اشتیاق از اعلام آخرین امتیازی که می‌گوید مذاکره‌کنندگانش از ایران گرفته‌اند، خبر داد و در شبکه‌های اجتماعی نوشت که این کشور پذیرفته است اجازه دهد «بالاترین سطح بازرسی‌های هسته‌ای تا مدت‌ها در آینده (تا ابد!) انجام شود.».

اما او این واقعیت را نادیده گرفت که ایران به عنوان یکی از امضاکنندگان «پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای» (ان‌پی‌تی)، موظف به پذیرش بازرسان بین‌المللی است. اظهارات او در حالی بیان شد که ایرانی‌ها تأکید کرده‌اند هیچ برنامه‌ای برای اجازه دادن به بازرسان برای ورود به سه سایت اصلی هسته‌ای که ایالات متحده یک سال پیش بمباران کرد — و تقریباً تمام اورانیوم غنی‌شده کشور در آنجا ذخیره شده است — وجود ندارد.

روز قبل از آن، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، در حال ترک محل مذاکرات در تفرجگاه کوهستانی سوئیس، گفت ایران پذیرفته است که در صورت آزادسازی دارایی‌هایش، مقامات ایالات متحده و قطر بر این فرایند نظارت کنند و پول حاصله صرف خرید محصولات کشاورزی آمریکا شود. ایرانی‌ها این موضوع را نیز تکذیب کرده و گفتند تفاهم‌نامه‌ای که با آمریکایی‌ها امضا کرده‌اند (موسوم به تفاهم‌نامه ۱۴ بندی)، چنین الزامی را برای آنها ایجاد نمی‌کند.

مذاکره با ایران همواره چالشی فوق‌العاده بوده است. اما تا همین اواخر، یک قاعده در چانه‌زنی‌های دیپلماتیک معمولاً پابرجا بود: «تا زمانی که بر سر همه چیز توافق نشود، هیچ چیز توافق نشده است.» این همان روشی است که ایالات متحده و ایران به‌طور سنتی از طریق آن، فضایی برای دادوستد برای خود باقی می‌گذاشتند و عبارات را برای راضی کردن منتقدان داخلی که باید هر توافقی را بپذیرند، دقیق تنظیم می‌کردند.

در سال ۲۰۱۵، زمانی که جزئیات مذاکرات درونی فاش شد، مقامات آمریکایی به‌شدت گلایه کردند و گفتند گزارش‌های خبری دستیابی به توافق نهایی را دشوارتر می‌کند.

اما در این مذاکرات، درز اطلاعات جای خود را به بیانیه‌های رسمی — هرچند ناقص و پراکنده — داده است که معمولاً از سوی طرف آمریکایی صادر می‌شود. سبک آقای ترامپ اغلب این‌گونه است که ترجیحات خود را به عنوان توافق‌های جانبیِ کاملاً مذاکره‌شده توصیف می‌کند، به این امید که ایرانی‌ها را در هر جزء از هر توافق احتمالی در تنگنا قرار دهد.

به نظر می‌رسد ایرانی‌ها متوجه این ماجرا شده‌اند و استراتژی روایت‌سازی (اسپین) خودشان را دارند: بلافاصله و علناً اظهارات آمریکایی‌ها را تکذیب می‌کنند تا در گوشه رینگ گیر نیفتند، حتی اگر بخشی از واقعیت در گفته‌های آقای ترامپ نهفته باشد. این نوع پویایی عمومی، به‌راحتی می‌تواند یک مذاکره با ریسک بالا را تضعیف کند.