مجلس سنای آمریکا قطعنامه اختیارات جنگی علیه ایران را تصویب کرد؛ این اقدام برای ترامپ چه معنایی دارد؟

مجلس سنای ایالات متحده به استفاده از اختیارات جنگی خود رأی داد تا دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، را مجبور کند کارزار نظامی خود علیه ایران را متوقف کرده یا پیش از هر اقدام دیگری، به دنبال تأیید کنگره باشد.

در اینجا نگاهی دقیق‌تر به رأی روز سه‌شنبه می‌اندازیم؛ دهمین تلاشی که کنگره برای مهار جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران انجام داده است و پیامد‌های آن برای دولت آمریکا را بررسی می‌کنیم.

چرا این رأی‌گیری انجام شد؟

اقدام مشابهی پیش‌تر در ۳ ژوئن با ۲۱۵ رأی موافق در برابر ۲۰۸ رأی مخالف در مجلس نمایندگان تصویب شده بود و روز سه‌شنبه، سنا با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۸ رأی مخالف آن را تصویب کرد. حزب جمهوری‌خواه ترامپ اکثریت ضعیفی در هر دو مجلس دارد.

چاک شومر، رهبر دموکرات‌ها، پیش از رأی‌گیری در صحن سنا، با انتقاد از کارزار نظامی ترامپ علیه ایران، از قطعنامه اختیارات جنگی دفاع کرد.

شومر گفت: «ترامپ سال‌ها وعده اعمال فشار حداکثری بر ایران را داد، اما در نهایت با جنگ فاجعه‌بار خود، سردرگمی حداکثری، هرج‌ومرج حداکثری و هزینه حداکثری را برای مردم آمریکا به ارمغان آورد.»

او افزود: «بار‌ها و بارها، اکثریت قاطع جمهوری‌خواهان سنا به جای مردم آمریکا، طرف ترامپ و جنگ او را گرفتند. مردم آمریکا بهای اشتباه تاریخی ترامپ در ایران را پرداخته‌اند. این در کتاب‌های تاریخ به عنوان یکی از بدترین ماجراجویی‌های سیاست خارجی آمریکا ثبت خواهد شد.»

سنا نخستین قطعنامه اختیارات جنگی خود علیه درگیری ایران را در ۲۰ مه تصویب کرد، اما آن تلاش تنها یک اقدام آیین‌نامه‌ای بود و پیشرفتی نداشت.

چه کسانی و چگونه رأی دادند؟

چهار سناتور جمهوری‌خواه با عبور از خط‌کشی‌های حزبی به این قطعنامه رأی مثبت دادند و تمام دموکرات‌های این مجلس به جز یک نفر نیز موافقت کردند.

جمهوری‌خواهان جداشده در روز سه‌شنبه عبارت بودند از: بیل کسیدی از لوئیزیانا، لیزا مورکوفسکی از آلاسکا، سوزان کالینز از مین و رند پاول از کنتاکی. دو جمهوری‌خواه دیگر یعنی میچ مک‌کانل از کنتاکی و دیو مک‌کورمیک از پنسیلوانیا در رأی‌گیری شرکت نکردند.

قطعنامه اختیارات جنگی «به رئیس‌جمهور دستور می‌دهد که نیرو‌های مسلح ایالات متحده را از مخاصمات علیه جمهوری اسلامی ایران خارج کند.»

با این حال، این قطعنامه اجازه می‌دهد حضور نظامی محدودی در خاورمیانه برای جلوگیری از هرگونه «حمله قریب‌الوقوع» علیه ایالات متحده یا متحدانش باقی بماند.

از نظر فنی، دولت ترامپ اکنون باید برای حملات بیشتر به ایران به دنبال تأیید صریح کنگره باشد. با این حال، دولت‌های پیشین با دریافت مجوز‌های محدودتر برای استفاده از نیروی نظامی (AUMF)، راه‌هایی برای دور زدن این موضوع یافته‌اند.

به عنوان مثال، در پی حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، کنگره مجوزی (AUMF) را تصویب کرد که به جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور وقت، اختیارات گسترده‌ای برای هدایت آنچه «جنگ جهانی علیه تروریسم» نامیده شد، داد؛ و یک سال بعد، مجوز دیگری را برای استفاده از ارتش علیه دولت صدام حسین در عراق تصویب کرد که پایه و اساس تهاجم سال ۲۰۰۳ شد.

این دو مجوز همچنان به قوت خود باقی هستند و رؤسای‌جمهور همچنان برای انجام حملات بدون کسب تاییدیه قبلی کنگره به آنها تکیه می‌کنند. ترور ژنرال ارشد ایرانی، قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰ در بغداد، توسط ترامپ تحت مجوز سال ۲۰۰۳ تایید شده بود.

«آن‌ها خواهند گفت: این ماجرا تمام شده است. کنگره به رئیس‌جمهور ایالات متحده گفته است، “ما را تنها بگذار. ما هر کاری بخواهیم انجام می‌دهیم” و آنها صحنه را ترک خواهند کرد.»

قانون اساسی ایالات متحده قدرت انحصاری اعلام جنگ را به کنگره می‌دهد، اما این تقسیم قدرت در ۷۵ سال گذشته کمرنگ شده است؛ چرا که رؤسای‌جمهور پیاپی به تنهایی نیرو‌های آمریکایی را به درگیری‌های فرامرزی اعزام کرده‌اند.

ترامپ با اشاره به این بدعت استدلال کرده است که اصلاً به مجوز کنگره نیاز ندارد.

ترامپ هفته گذشته در برنامه «آکسیوس» (The Axios Show) یادگیری هرگونه «درس» درباره محدودیت‌های اختیارات اجرایی خود در طول جنگ ایران را رد کرد و گفت: «هیچ محدودیتی وجود ندارد.»

آخرین باری که کنگره به شروع جنگ رأی داد، در طول جنگ جهانی دوم بود؛ هرچند در دهه‌های پس از آن مجوز‌هایی (AUMFs) را تصویب کرده است که اجازه درگیری نظامی محدود را بدون تایید کنگره برای یک جنگ تمام‌عیار می‌دهد.

برخی منتقدان خاطرنشان کردند که جمهوری‌خواهان ممکن است اکنون که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر از کرسی‌های خود دفاع می‌کنند، تمایل بیشتری برای مقابله با ترامپ بر سر موضوع تأییدیه کنگره داشته باشند.