وزارت خزانه‌داری بر دارایی‌های آزادشده ایران نظارت می‌کند/ اختصاص منابع برای خرید محصولات کشاورزی و دارویی از آمریکا

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز چهارشنبه در برنامه «Squawk Box» شبکه سی‌ان‌بی‌سی اعلام کرد که وزارت خزانه‌داری بر دارایی‌های ایران پس از آزادسازی تحت توافق موقت نظارت خواهد کرد. بسنت با تکرار اظهارات رئیس‌جمهور درباره نحوه هزینه‌کرد وجوه آزادشده، گفت: «درصد بسیار زیادی از این پول صرف خرید مواد غذایی و داروهای آمریکایی خواهد شد.»

این وعده دولت هم‌اکنون با روایت متفاوتی از سوی تهران روبرو شده است. مقامات ایرانی روز سه‌شنبه این ایده را که واشنگتن یا شرکای آن نحوه هزینه‌کرد دارایی‌های آزادشده ایران را دیکته کنند، رد کردند و گفتند که هرگونه خرید کشاورزی بر اساس قیمت و کیفیت خواهد بود، نه بر اساس شرایط تحمیل شده توسط ایالات متحده.

این اختلاف نظر بر یک پرسش مرکزی پیرامون توافق تاکید می‌کند: اینکه آیا وزارت خزانه‌داری پس از آزادسازی پول، کنترل قانونی مستقیم بر آن خواهد داشت یا اینکه ایالات متحده شرایطی را توصیف می‌کند که امیدوار است از طریق بانک‌های خارجی، حساب‌های امانی و فشار تحریم‌ها اجرا کند.

بسنت گفت که دارایی‌های آزادشده توسط خزانه‌داری در خاورمیانه نظارت خواهد شد، که نشان می‌دهد دولت در تلاش است برای یکی از حساس‌ترین بخش‌های سیاسی توافق، یعنی دسترسی ایران به دارایی‌های مسدود شده، «نرده‌های محافظ» ایجاد کند. وی اعلام کرد که وجوه اولیه احتمالاً از قطر آزاد خواهد شد و مقامات خزانه‌داری در دوحه بر نحوه تخصیص این مبالغ نظارت خواهند کرد. او گفت که این ترتیب، پول را مجدداً به محصولات آمریکایی «بازیافت» می‌کند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که کاخ سفید با واکنش شدید برخی از جمهوری‌خواهان کنگره در این باره روبرو است که آیا توافق ترامپ، شامل کاهش تحریم‌ها و دسترسی به وجوه مسدود شده، در ازای یک پنجره مذاکره موقت، امتیازات زیادی به ایران می‌دهد یا خیر.

ترتیبی که توسط بسنت تشریح شد، یک استدلال اقتصادی داخلی بالقوه نیز برای توافق ایجاد می‌کند: اگر ایران ملزم یا تشویق شود که از این پول برای خرید کالاهای آمریکایی استفاده کند، بخشی از وجوه آزادشده می‌تواند به سمت کشاورزان، تولیدکنندگان مواد غذایی و شرکت‌های دارویی ایالات متحده سرازیر شود. اما سازوکارها هنوز نامشخص است. بسنت مشخص نکرد که چه مقدار پول آزاد می‌شود، کدام نهاد در قطر حساب را کنترل می‌کند، وجوه در کجا نگهداری می‌شود، ایران چه نقشی در هدایت خریدها ایفا می‌کند یا خزانه‌داری از چه ابزارهای اجرایی برای اطمینان از عدم انحراف پول استفاده خواهد کرد.

مقامات دولت معتقدند که توافق موقت برای توقف خصومت‌ها و ایجاد یک پنجره ۶۰ روزه برای یک توافق گسترده‌تر طراحی شده است. منتقدان می‌گویند کاخ سفید در همان ابتدا امتیازات زیادی می‌دهد، در حالی که پرسش‌های امنیتی بزرگ را حل‌نشده باقی می‌گذارد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور که در مذاکرات مشارکت داشته است، هفته گذشته از توافق دفاع کرد و تاکید کرد که ایالات متحده پول مالیات‌دهندگان را به ایران نمی‌فرستد و تهران تنها در صورت پایبندی به توافق، از مزایای اقتصادی برخوردار خواهد شد.

ترامپ روز سه‌شنبه گفت و در پست رسانه‌های اجتماعی صبح چهارشنبه مجدداً تکرار کرد که پول و کاهش تحریم‌های آزادشده توسط خزانه‌داری به یک حساب امانی تحت کنترل ایالات متحده می‌رود و برای لوازم غذایی و دارویی از ایالات متحده، از جمله ذرت، گندم و سویا استفاده می‌شود. بسنت نیز روز چهارشنبه با تکرار این استدلال گفت هر پولی که ایران دریافت می‌کند از دارایی‌های مسدود شده خود ایران است و در وهله اول «به نفع مردم ایران» استفاده خواهد شد.