از «مردمان وحشتناک» تا «انسان‌های باهوش»؛ بازنگری در نگاه راست‌گرایان تحت رهبری ترامپ نسبت به ایران

این تغییر دیدگاه آشکار توسط پرزیدنت ترامپ رهبری شده است؛ کسی که هفته گذشته رهبران ایران را «مردمانی قوی و باهوش» خطاب کرد، اما این رویکرد فراتر از شخص اوست. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، به عنوان حامی اصلی این نگاه ظاهر شده است. محافظه‌کارانی که دیرزمانی است رگه‌های انزواطلبی داشتند، جان تازه‌ای گرفته‌اند و حتی برخی از «شاهین‌های» قدیمی (تندروها) لحن خود را تغییر داده‌اند.

هنوز زود است که بگوییم آیا این تغییر پایدار خواهد بود یا خیر. بسیاری از جمهوری‌خواهان موضع سرسختانه خود را حفظ کرده‌اند و آقای ترامپ نیز هر از گاهی تهدید به ازسرگیری جنگ کرده است. بخشی از این تغییر لحن در میان جمهوری‌خواهان می‌تواند همان تلاش آشنای دوران ترامپ برای همسو ماندن با رئیس‌جمهوری دمدمی‌مزاج باشد.

اما مصاحبه‌ها نشان می‌دهند که چرخش جناح راست از تندروی سنتی جمهوری‌خواهان در قبال ایران، محرک‌هایی فراتر از تمایل آقای ترامپ برای رهایی از جنگ دارد. یک تغییر نسلی در حزب در حال رخ دادن است که از حمایت بی‌قید و شرط از اسرائیل، دشمن قسم‌خورده ایران، فاصله گرفته و حتی نوعی تحسین ناخواسته نسبت به توانایی حکومت ایران برای ایستادگی در برابر هفته‌ها بمباران شدید نشان می‌دهد.

این یک پویایی سیاسی داخلی با پیامد‌های جهانی است؛ مخاطراتی که با پیامد‌های جنگ ایران برای تأمین انرژی اروپا و آسیا و امنیت کشور‌های عرب حاشیه خلیج فارس آشکار شده است. کورت میلز، مدیر اجرایی نشریه «امریکن کانسروتیو»، در تبیین آنچه پیام ترامپ به آمریکایی‌ها توصیف کرد، گفت: «ایران از خودش دفاع کرد. آفرین به ایران؛ و این یعنی ایالات متحده دیگر علاقه چندانی به پایین کشیدن این آدم‌ها ندارد.»

آقای میلز ۳۵ ساله، مجله‌ای را اداره می‌کند که توسط یکی از انزواطلبان اصلی محافظه‌کاری مدرن، پاتریک بیوکنن، بنیان‌گذاری شده است. او مدت‌هاست که از خویشتن‌داری در سیاست خارجی حمایت می‌کند؛ دیدگاهی که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از جمهوری‌خواهان جوان‌تر که در دوران جنگ‌های عراق و افغانستان بزرگ شده‌اند، در آن سهیم هستند. میلز گفت: «بیان مخالفت با جنگ با ایران در جناح راست، روزبه‌روز کمتر از قبل به یک خط قرمز تبدیل می‌شود.»

استفان بنن، دستیار ارشد سابق ترامپ، رئیس‌جمهور را یک «معامله‌گر و واقع‌گرا» توصیف کرد که اکنون می‌داند «قرار نیست مراسم تسلیم ایران را بر روی عرشه رزم‌ناو میزوری در بندرعباس برگزار کند.» بنن با یادآوری جنگ‌های ایران باستان علیه یونان و روم برای توضیح دشواری‌های ترامپ در شکست دادن ایران، در پیامی متنی نوشت: «آن‌ها به پناهگاه‌ها می‌روند و سخت مقاومت می‌کنند.»

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شد که جنگ ایران بخش بزرگی از توان نظامی این کشور را «با موفقیت تخریب کرده است» و مذاکره‌کنندگان اکنون «در حال تلاش برای حذف همیشگی توانمندی‌های هسته‌ای ایران هستند.» خانم کلی افزود: «رئیس‌جمهور این تصمیمات مهم امنیت ملی را برای خوشامد پادکست‌سازان یا تحلیلگران اتاق‌های فکر اتخاذ نمی‌کند. تنها اولویت او آن چیزی است که برای مردم آمریکا بهترین است.».

اما در نشانه‌ای از حساسیت کاخ سفید به تغییرات سیاسی پیرامون موضوع ایران، آقای ونس هفته گذشته در برنامه آنلاین مگین کلی حضور یافت تا از توافق صلح اولیه دفاع کند. خانم کلی، مجری سابق فاکس‌نیوز، چهار میلیون دنبال‌کننده در یوتیوب دارد و به صدای جمهوری‌خواهان سرخورده از سیاست خارجی ترامپ تبدیل شده است. خانم کلی دو روز پس از گفت‌و‌گو با ونس در برنامه خود گفت که تندرو‌ها «بر اساس نگاهی قدیمی به جهان و نگرش و توانمندی آمریکا عمل می‌کنند» و افزود: «ایرانی‌ها تسلیم نخواهند شد. آنها در این جنگ خوب عمل کردند.»

آن دیدگاه قدیمی به جهان را شاید بتوان در سخنرانی وضعیت کشور جرج دبلیو بوش در سال ۲۰۰۲ یافت؛ جایی که ایران بخشی از «محور شرارت» بود. خود ترامپ نیز هنگام آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حکومت ایران را «مردمانی بسیار سخت و وحشتناک» نامیده بود که «می‌خواستند شرارت کنند.»

سناتور تِد کروز، جمهوری‌خواه اهل تگزاس، با تکرار همین دیدگاه در پادکست هفته گذشته خود گفت ترامپ اکنون «مشاوره‌های بسیار ضعیفی» درباره ایران دریافت می‌کند، زیرا «دادن میلیارد‌ها دلار به دیوانگان تئوکراتیک، ایده‌ای بسیار بسیار بد است.» سناتور تیم شیهی نیز در برنامه «فاکس‌اند فرندز» گفت رهبران ایران هنوز «مرگ من و شما را می‌خواهند.».

اما حتی در سنا که سنگر تندرو‌های محافظه‌کار است، تغییر لحن ملموس است. سناتور راجر مارشال، جمهوری‌خواه اهل کانزاس که در ماه آوریل گفته بود مذاکره با «متعصبان مذهبی غیرمنطقی» در تهران «تقریباً غیرممکن» است، این ماه در سی‌ان‌ان استدلال کرد که می‌توان به ایران اجازه داشتن موشک داد، زیرا «آن‌ها باید بتوانند از خود دفاع کنند.» او در رادیو فاکس گفت نمی‌خواهد شبیه «عذرخواه ایران» به نظر برسد، اما با تکرار شعار «نه به جنگ‌های ابدی»، استدلال کرد که چرا ایالات متحده باید از طریق مذاکره از جنگ خارج شود. او گفت: «ما همین حالا ۱۳ سرباز آمریکایی را از دست داده‌ایم، آن هم عمدتاً برای دفاع از اسرائیل و از بین بردن سلاح‌های هسته‌ای.»

این تغییرات در کلام ممکن است تا حدی ناشی از درک سیاستمداران محافظه‌کار از تغییر نسلی در نگاه رأی‌دهندگان احتمالی‌شان به جایگاه آمریکا در جهان باشد. نظرسنجی نیویورک‌تایمز/سی‌ینا در ماه گذشته نشان داد که ۵۳ درصد از هواداران احتمالی جمهوری‌خواه زیر ۴۵ سال با جنگ ایران مخالف هستند، در حالی که این رقم برای افراد ۴۵ سال و بالاتر ۲۲ درصد است. ۵۴ درصد از گروه سنی جوان‌تر معتقد بودند ترامپ بیش از حد از اسرائیل حمایت می‌کند، در حالی که تنها ۱۶ درصد از گروه قدیمی‌تر چنین نظری داشتند. همچنین نزدیک به سه‌چهارم هواداران جمهوری‌خواه زیر ۴۵ سال گفتند ایالات متحده باید توجه کمتری به مشکلات خارج از مرز‌ها داشته باشد.

تفاوت در جهان‌بینی‌ها در نگاه نسبتاً مثبت هواداران جوان جمهوری‌خواه به تاکر کارلسون، مجری سابق فاکس‌نیوز نیز مشهود بود. کارلسون شاید بلندترین صدای محافظه‌کار مخالف جنگ باشد. هفته گذشته، کارلسون مصاحبه‌ای با تریتا پارسی، منتقد جنگ ایران و یکی از بنیان‌گذاران اندیشکده «کویینسی»، منتشر کرد. او به پارسی گفت ایران به دلیل توانایی‌اش در بستن تنگه هرمز، به عنوان یک «قدرت بزرگ جهانی» از جنگ خارج خواهد شد. پارسی نیز گفت ایران «حداقل به طور موقت بسیار قوی‌تر شده است.»

آقای پارسی در مصاحبه‌ای تلفنی گفت که از اوایل سال گذشته «گفت‌و‌گو‌های مستمری» با مقامات دولت درباره ایران داشته است. او همچنین گفت که بخشی از جناح راست آمریکا «صراحتاً اهمیتی به ایران نمی‌دهد.» پارسی افزود: «آن‌ها بیشتر از اینکه از شکست استراتژیک ایالات متحده خشمگین باشند، از اینکه اصلاً این جنگ شروع شده عصبانی هستند. این به شما نشان می‌دهد که ایده ایران چقدر تکامل یافته است.»