آیا ترامپ برای محافظت از مذاکرات صلح با ایران، سرانجام نتانیاهو را مهار خواهد کرد؟

در ۱۸ ژوئن، جی. دی ونس در اتاق کنفرانس مطبوعاتی کاخ سفید ایستاد و به منتقدان اسرائیلیِ توافق با ایران که رئیس‌اش، دونالد ترامپ، روز قبل از آن امضا کرده بود، تاخت. معاون رئیس‌جمهور استدلال کرد که ترامپ تنها رهبر جهان است که پس از نزدیک به سه سال جنگ و ویرانی در سراسر خاورمیانه، هنوز نسبت به اسرائیل ابراز همدلی می‌کند. ونس گفت: «اگر من در کابینه دولت اسرائیل بودم، شاید به تنها متحد قدرتمندی که در کل جهان برایم باقی مانده است، حمله نمی‌کردم.»

ونس همچنین اشاره کرد که در طول جنگ اخیر ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، دو سوم سلاح‌های دفاعی استفاده شده برای محافظت از اسرائیل در برابر انتقام‌جویی ایران، «توسط دست‌های آمریکایی ساخته شده و توسط مالیات‌دهندگان آمریکایی پرداخت شده است». ونس به طور علنی رهبران اسرائیل را به شکلی توبیخ کرد که به ندرت توسط یک سیاستمدار سطح بالای آمریکایی مورد انتقاد قرار گرفته بودند؛ و اگرچه ونس مستقیماً بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل را هدف انتقاد خود قرار نداد، اما فحوای کلام روشن بود: دولت ترامپ مایل است رهبر اسرائیل را به دلیل خرابکاری در توافق‌نامه‌های آتش‌بس به منظور طولانی کردن جنگ‌های منطقه‌ای و حفظ قدرت، به چالش بکشد.

طی چند هفته گذشته، ترامپ و چندین تن از مشاورانش به خبرنگاران گفته‌اند (یا به صورت استراتژیک درز داده‌اند) که رئیس‌جمهور دیگر از لجاجت و مقاومت نتانیاهو در برابر آتش‌بس با ایران به ستوه آمده است. گزارش شده است که ترامپ در یک تماس تلفنی اخیر، نخست‌وزیر اسرائیل را «کلاً دیوانه» (fucking crazy) خطاب کرده و خودِ رئیس‌جمهور نیز بعداً به «اکسیوس» گفته است که نتانیاهو «اصلاً عقل و شعور ندارد» (has no fucking judgment). در ۷ ژوئن، ترامپ به «فایننشال تایمز» گفت که نتانیاهو چاره‌ای جز پذیرش آتش‌بس ندارد: «همه کاره من هستم. او کاره‌ای نیست.»

ترامپ و دستیارانش قبلاً هم این بازی را انجام داده بودند؛ یعنی نارضایتی فرضی خود از نتانیاهو را رسانه‌ای می‌کردند، اما با قطع نکردن ارسال تسلیحات آمریکایی که اسرائیل را قادر به ادامه جنگ در غزه، لبنان و جا‌های دیگر می‌کرد، عملاً اقدامی انجام نمی‌دادند. پس از حملات اکتبر ۲۰۲۳ حماس، اسرائیل ده‌ها میلیارد دلار کمک نظامی و حمایت سیاسی بی‌قید و شرط از سوی ایالات متحده دریافت کرد که از دولت جو بایدن آغاز شد و در دوران ترامپ ادامه یافت. با نبودِ هیچ محدودیتی از سوی هیچ‌کدام از این دو دولت، نتانیاهو به این نتیجه رسید که اسرائیل می‌تواند عملاً به هر کسی در خاورمیانه حمله کند. تا پاییز ۲۰۲۵، اسرائیل یک جنگ نسل‌کشی را در غزه به راه انداخت و به ایران، لبنان، سوریه، یمن و قطر نیز حمله کرد.

ایران به وضوح اعلام کرده است که آخرین آتش‌بس باید در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، اعمال شود. آیا ترامپ در نهایت نتانیاهو را مهار خواهد کرد؟ آیا رئیس‌جمهور مانع از آن خواهد شد که متحدش مذاکرات ایالات متحده با ایران را که از هفته گذشته آغاز شده و قرار است ظرف ۶۰ روز با یک توافق بزرگ‌تر بر سر برنامه هسته‌ای تهران به پایان برسد، تضعیف کند؟ آزمون اصلی در لبنان خواهد بود؛ جایی که اسرائیل بخشی از جنوب آن را اشغال کرده و علی‌رغم چندین آتش‌بس مذاکره شده با دولت لبنان و حزب‌الله (شبه‌نظامی متحد ایران)، به حملات خود ادامه داده است. آژانس‌های اطلاعاتی ایالات متحده اخیراً به ترامپ هشدار دادند که نتانیاهو احتمالاً تلاش خواهد کرد تا توافق صلح با رهبران ایران را خراب کند.

ایران تصریح کرده است که آتش‌بس اخیر باید در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، اجرا شود و تهران دولت ترامپ را تحت فشار قرار داده تا اسرائیل را مجبور به عقب‌نشینی نیروهایش از خاک لبنان کند. در غیر این صورت، رهبران ایران تهدید کردند که از مذاکرات خارج شده و بار دیگر تنگه هرمز را خواهند بست؛ مسیری که قبل از بسته شدن توسط ایران در طول جنگ، یک‌پنجم عرضه جهانی نفت و گاز مایع از آن عبور می‌کرد. ترامپ بازگشایی این آبراه را به عنوان یکی از بزرگترین دستاورد‌های توافق موقتی که هفته گذشته با تهران امضا کرد، جشن گرفت.

اکنون ترامپ انگیزه بیشتری برای اعمال محدودیت بر نتانیاهو دارد، آن هم پس از اینکه رهبر اسرائیل ماه‌ها وقت صرف کرد تا ترامپ را برای آغاز جنگی با هدف سرنگونی رژیم ایران متقاعد کند. اما این نقشه نتیجه معکوس داد، زیرا ایران در برابر هفته‌ها بمباران شدید توسط ایالات متحده و اسرائیل (دو مورد از قدرتمندترین ارتش‌های جهان) ایستادگی کرد. تهران همچنین با حملات موشکی علیه پایگاه‌های نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه تلافی کرد، زیرساخت‌های انرژی همسایگان خود در خلیج‌فارس را هدف قرار داد و با بستن تنگه هرمز، تهدید به ایجاد رکود جهانی کرد.

ترامپ دوست ندارد به هیچ شکستی اعتراف کند و ممکن است در نهایت نتانیاهو را مقصر جنگ نافرجام خود با ایران بداند. اما برای انجام این کار، ترامپ به توافقی با تهران نیاز دارد که به او اجازه دهد اعلام پیروزی کند و از این درگیری عبور کند؛ و آن توافق تا زمانی که اسرائیل به جنگ خود در لبنان ادامه دهد، در خطر خواهد بود.

به محض آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، درگیری‌ها به سرعت به لبنان گسترش یافت؛ جایی که اسرائیل و حزب‌الله چندین جنگ را تجربه کرده‌اند. در ۲ مارس، حزب‌الله در تلافی کشته شدن رهبر عالی ایران، [آیت‌الله]علی خامنه‌ای، رگباری از راکت‌ها را به سوی اسرائیل شلیک کرد. این اقدام منجر به عملیات بمباران گسترده اسرائیل و تهاجم زمینی شد که بیش از یک میلیون نفر (یک‌پنجم جمعیت لبنان) را به اجبار آواره کرد.

پس از آنکه ایالات متحده و ایران در ۷ آوریل به یک آتش‌بس اولیه دست یافتند، شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان که به مذاکرات این توافق کمک کرده بود، تأکید کرد که این توافق شامل لبنان نیز خواهد شد. اما نتانیاهو به سرعت اعلام کرد که اسرائیل به آن توافق متعهد نیست. در ۸ آوریل، اسرائیل یکی از بدترین کشتار‌های دسته‌جمعی در تاریخ لبنان را رقم زد و با استفاده از ده‌ها جنگنده، بیش از ۱۰۰ هدف را در سراسر کشور در عرض ۱۰ دقیقه بمباران کرد. این حملات دست‌کم ۳۵۰ کشته و بیش از ۱۲۰۰ زخمی بر جای گذاشت. ارتش اسرائیل مدعی شد که «مراکز فرماندهی» حزب‌الله را در عملیاتی که آن را «تاریکی ابدی» نامیده بود، هدف قرار داده است.

رهبران اسرائیل آشکارا تهدید کردند که «الگوی غزه» را در جنوب لبنان تکرار خواهند کرد: بمباران هوایی شدید که منجر به جابه‌جایی گسترده غیرنظامیان می‌شود، تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی از جمله مدارس و بیمارستان‌ها، و تخریب سیستماتیک خانه‌ها در شهر‌های لبنانی نزدیک مرز اسرائیل برای ایجاد یک به اصطلاح «منطقه امنیتی» تحت اشغال ارتش اسرائیل. در اواخر ماه مارس، اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، گفت که نیروهایش «تمام خانه‌ها» را در روستا‌های مرزی لبنان «مطابق با مدل استفاده شده در رفح و بیت‌حانون در غزه» ویران خواهند کرد.

ایالات متحده و دیگر قدرت‌های غربی درباره تهدیدات اسرائیل برای تکرار جنایات جنگی که در غزه مرتکب شده بود، سکوت کردند. اما ترامپ زمانی تمرکز خود را بر لبنان بیشتر کرد که ادامه حملات اسرائیل و جنگ با حزب‌الله، آتش‌بس گسترده‌تر با ایران را به خطر انداخت. در اول ژوئن، ترامپ تماسی پر از کلمات رکیک با نتانیاهو داشت که در آن نخست‌وزیر اسرائیل را به دلیل گسترش حملات در جنوب لبنان و تهدید به بمباران بیروت توبیخ کرد. بر اساس گزارش‌ها، ترامپ پس از تهدید ایران به ترک مذاکرات با آمریکا، به نتانیاهو گفت: «تو کلاً دیوانه‌ای. اگر من نبودم الآن در زندان بودی. من دارم قسر درت می‌برم (I’m saving your ass). الآن همه از تو متنفرند. به خاطر این کارها، همه از اسرائیل متنفرند.»

دو هفته بعد، ترامپ در سخنرانی در اجلاس سران G۷، علناً از تاکتیک‌های نظامی بی‌رحمانه اسرائیل در لبنان که از اوایل مارس تاکنون منجر به کشته شدن بیش از ۴۱۰۰ نفر شده است، انتقاد کرد. ترامپ گفت: «افراد بسیار زیادی کشته شده‌اند. لزومی ندارد هر بار که به دنبال کسی می‌گردید، یک ساختمان آپارتمانی را منهدم کنید، زیرا افراد زیادی در آن آپارتمان‌ها هستند و همه آنها عضو حزب‌الله نیستند.»

اکنون پرسش این است که آیا ترامپ حاضر است خشم خود علیه نتانیاهو را با اقدام عملی (یعنی تهدید به قطع تسلیحات و سایر حمایت‌های آمریکا در صورت عدم عقب‌نشینی اسرائیل از لبنان) پشتیبانی کند یا خیر. این موضوع می‌تواند سرنوشت توافق صلحِ دست‌نیافتنی ترامپ با ایران را تعیین کند.