تنش لفظی ترامپ و سناتور جمهوری‌خواه؛ سایه تردید بر تلاش‌های واشنگتن برای فروش توافق با ایران

در جلسه‌ای پشت در‌های بسته با هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه در روز چهارشنبه، دونالد ترامپ با «بیل کسیدی»، سناتور ایالتی، درگیر شد. کسیدی معتقد بود دولت باید توضیحات شفاف‌تری درباره توافقی ارائه دهد که هفته گذشته امضا شد؛ چرا که به نظر می‌رسد این توافق با اهداف اعلامی ترامپ در آغاز جنگ فاصله دارد.

برخی از نمایندگان جمهوری‌خواه که در جلسه چهارشنبه حضور داشتند — جلسه‌ای که درست پیش از درخواست دولت از کنگره برای اختصاص ده‌ها میلیارد دلار برای تأمین هزینه‌های جنگ برگزار شد — گفتند که تبادل نظر میان ترامپ و کسیدی، به دلیل اصرار سناتور بر شفاف‌سازی، به یک «داد و فریاد» تبدیل شد. با این حال، سناتور‌های جمهوری‌خواه در نهایت عقب‌نشینی کردند و با یک رأی‌گیری شبانه، قطعنامه «اختیارات جنگی» علیه ایران را مسدود کردند. این اتفاق پس از آن رخ داد که دو عضو حزب که پیش‌تر از قطعنامه‌های پایان خصومت‌ها بدون مجوز کنگره حمایت کرده بودند، آرای خود را تغییر دادند.

کسیدی پس از تقدیر از دولت ترامپ برای ارائه گزارش توجیهی در کاخ سفید، به این قطعنامه رأی مخالف داد. در نهایت، با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۷ رأی مخالف، قطعنامه‌ای که در ماه مه پیشرفت کرده بود و ترامپ را ملزم می‌کرد نیرو‌های آمریکایی را از درگیری با ایران خارج کند، مسدود شد. ترامپ پس از این رأی‌گیری در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «این رأی به ایران هشدار داد.»

تلاش‌های روبیو برای اطمینان‌بخشی به متحدان خلیج‌فارس

در همین حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تلاش کرد به متحدان خلیج‌فارس که نسبت به این توافق نگران هستند، اطمینان دهد. او در پایان سفر منطقه‌ای خود در بحرین — محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا — به خبرنگاران گفت که متحدان خلیج‌فارس نگرانی‌های جدی دارند و می‌خواهند در جریان جزئیات توافق صلح با تهران، از جمله مفاد مربوط به تنگه هرمز، قرار گیرند.

قیمت نفت پس از آنکه «کریس رایت»، وزیر انرژی آمریکا اعلام کرد که محموله‌های عبوری از تنگه هرمز به سطوح پیش از حملات ۲۸ فوریه (دست‌کم ۲۰ میلیون بشکه در ۲۴ ساعت گذشته) نزدیک شده است، به سطوح پیش از جنگ بازگشت. با وجود بهبود ترافیک دریایی، ایران اعلام کرد که همچنان کنترل خود را اعمال خواهد کرد. سپاه پاسداران روز پنجشنبه به کشتی‌ها هشدار داد که به مسیر‌های تعیین‌شده توسط تهران در تنگه هرمز پایبند باشند و اعلام کرد مسیر‌های دریایی جدیدی که بدون هماهنگی با ایران اعلام شده، غیرقابل قبول و خطرناک است.

این هشدار پس از آن صادر شد که عمان مسیر‌های کشتیرانی موقتی را با هماهنگی سازمان بین‌المللی دریانوردی سازمان ملل اعلام کرد. داده‌های این سازمان نشان می‌دهد که از ۲۳ ژوئن، ۵۷ کشتی تحت این طرح تخلیه از تنگه عبور کرده‌اند. روبیو گفت: «اگر ایران کشتی‌ها را در تنگه تهدید یا مسدود کند، ما دچار مشکل خواهیم شد.» او پیش‌تر به وزرا گفته بود که «هیچ کشوری در جهان حق ندارد برای استفاده از آبراه‌های بین‌المللی هزینه دریافت کند» و هزینه‌های کشتیرانی هرگز بخشی از هیچ توافقی نخواهد بود.

روایت‌های متناقض از توافق

جنگ با ایران در آستانه انتخابات نوامبر که کنترل کنگره را تعیین می‌کند، فشار سنگینی بر ترامپ وارد کرده است. نظرسنجی «رویترز/ایپسوس» نشان می‌دهد که تنها یک نفر از هر چهار آمریکایی معتقد است که جنگ ارزش هزینه‌هایش را داشته است. روایت‌های متناقضی درباره عناصر اصلیِ «توافق چارچوب» مطرح شده که باعث انتقاد از ترامپ در داخل و خارج از آمریکا شده است.

محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، روز پنجشنبه اظهارات آمریکا مبنی بر اینکه ایران دارایی‌های آزادشده خود را صرف خرید محصولات کشاورزی آمریکایی خواهد کرد، «کذب» خواند. همچنین، اختلافات در مورد مشوق‌های مالی برای ایران، بازرسی‌های هسته‌ای، کنترل تنگه هرمز و جنگ اسرائیل در لبنان همچنان باقی است. این توافق، ۶۰ روز مذاکره برای رسیدگی به مسائل دشوارتر، مانند برنامه هسته‌ای ایران را پیش‌بینی کرده است.

شک‌وتردید منطقه‌ای

این توافق در خاورمیانه با بدبینی مواجه شده است، جایی که بسیاری از کشور‌ها در طول جنگ هدف حملات ایران قرار گرفتند و توافق را بیش از حد سخاوتمندانه در حق تهران می‌دانند؛ از جمله ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری و کاهش برخی تحریم‌ها. متحدان خلیج‌فارسِ واشنگتن نگرانند که این «صندوق بازسازی» به ایران کمک کند تا توان نظامی خود را بازسازی کند. همچنین، این توافق ظرفیت موشک‌های بالستیک تهران را نادیده گرفته است. طبق توافق، ایران باید به کشتی‌ها اجازه دهد به مدت ۶۰ روز آزادانه از تنگه هرمز عبور کنند و تهران تلویحاً گفته ممکن است پس از آن عوارض وضع کند؛ موضوعی که واشنگتن و متحدانش با آن مخالفند.