قیمت‌ها به سطوح پیش از جنگ نزدیک شده‌اند، اما ریسک‌های مداوم عرضه می‌تواند باعث جهش دوباره شود

قیمت نفت در هفته‌های اخیر در پاسخ به آتش‌بس شکننده میان ایالات متحده و ایران و تلاش‌های دیپلماتیک برای رسیدن به یک پایان پایدار برای درگیری، به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته و به نزدیکی سطوح پیش از جنگ بازگشته است.

با این حال، استراتژیست‌های کالا روز دوشنبه هشدار دادند که قیمت‌ها ممکن است بازتاب‌دهنده یک موضع بیش از حد خوش‌بینانه از سوی بازار‌ها باشد که در حال دست‌کم گرفتن ابعاد چالش‌های مداوم در سمت عرضه هستند.

تحلیل‌گران استدلال می‌کنند که ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، حتی پس از افزایش فعالیت‌ها در پی توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران، بعید است که به‌سرعت به سطوح پیش از جنگ بازگردد، زیرا تهران به دنبال اعمال فشار برای کنترل بیشتر بر این گلوگاه حیاتی است.

نیکوس پترآکاکوس، مدیر مدیریت سرمایه‌گذاری در شرکت Tufton Investment Management، گفت بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی به دلیل عدم قطعیت در چارچوب صلح، نگرانی‌های باقی‌مانده در مورد مین‌های دریایی و افزایش حق‌بیمه‌های خطر جنگ، همچنان نسبت به اعزام کشتی‌ها به این گلوگاه حیاتی انرژی محتاط هستند.

پترآکاکوس روز دوشنبه به برنامه «Europe Early Edition» شبکه CNBC گفت: «هرچند اکنون تحرکات بیشتری در جریان است، اما به‌طور کلی، ما اصلاً به جایی که قبلاً بودیم نزدیک نیستیم.»

قیمت آتی نفت خام برنت بین‌المللی تا ساعت ۸:۴۲ صبح دوشنبه به وقت ایالات متحده، ۷۲.۴۵ دلار در هر بشکه معامله می‌شد، که در مقایسه با اوج قیمت در زمان جنگ (بیش از ۱۸۸ دلار در اواخر آوریل)، کاهش چشمگیری نشان می‌دهد.

آمبرتا سن، بنیان‌گذار و مدیر تحقیقات در Energy Aspects، گفت که بازار‌ها ممکن است در حال دست‌کم گرفتن این موضوع باشند که شرایط کشتیرانی تا چه حد از حالت عادی پیش از جنگ فاصله دارد.

او در برنامه «Squawk Box» شبکه CNBC گفت در حالی که کشتی‌هایی که گرفتار شده بودند اکنون در حال عبور از تنگه هستند، چالش بزرگتر متقاعد کردن صاحبان کشتی برای بازگرداندن کشتی‌هایشان به این مسیر است. وی افزود: «هزینه‌های کشتیرانی در حال حاضر به‌طور باورنکردنی بالا است و شما هنوز نمی‌توانید دریانوردان کافی را پیدا کنید که مایل باشند دوباره به آن منطقه بازگردند.»

استراتژیست‌ها می‌گویند بعید است یک سیستم عوارض رسمی برای کشتی‌ها در تنگه هرمز شکل بگیرد، اما هشدار دادند که تهران ممکن است به فشار برای اعمال درجاتی از کنترل بر کشتیرانی از طریق این آبراه ادامه دهد.

پترآکاکوس گفت ترتیبات مربوط به عوارض احتمالی یا هماهنگی با ایران تا حد زیادی به‌صورت موردی (ad hoc) باقی مانده است و اکثر شرکت‌های کشتیرانی به دلیل ریسک تحریم‌ها از تعامل مستقیم خودداری می‌کنند.

او با توصیف این موضوع به عنوان یک «مسیر لغزنده» برای شرکت‌هایی که ممکن است خود را در معرض جریمه‌ها قرار دهند، گفت که هماهنگی مناسب با ایران «در حال انجام نیست.» وی افزود برخی از اپراتور‌ها رویکردی مبهم‌تر در پیش گرفته‌اند، از جمله خاموش کردن فرستنده‌ها (transponders) برای پنهان کردن موقعیت کشتی‌ها.

او گفت: «قبل از این جنگ، ایران هیچ قدرت یا گفت‌وگویی در مورد چیزی که از تنگه هرمز عبور می‌کند نداشت. این وضعیت اکنون تغییر کرده و من نمی‌بینم که ایران به حالت قبل برگردد.»

پترآکاکوس افزود: «ایران به دنبال این است که برای خود نوعی هماهنگی ایجاد کند… گویی این تنگه مثل کانال سوئس یا پاناما است و سعی می‌کند کنترلی بر نحوه عبور کشتی‌ها داشته باشد.».

اما سن گفت یک مکانیزم رسمی عوارضی برای کشتیرانی غربی و کشور‌های شورای همکاری خلیج فارس غیرقابل پذیرش خواهد بود و تاکید کرد این موضوع بیشتر به نیاز ایران برای بازپس‌گیری منابع مالی برای بازسازی پس از جنگ مربوط می‌شود.

او افزود: «ایران با استفاده از نفوذش به‌شدت در حال اعلام این است که آنها کنترل کشتیرانی، به‌ویژه در لایه جنوبی، را در دست دارند. شرکت‌های غربی اصلاً مجاز به پرداخت این عوارض نخواهند بود.»

پترآکاکوس همچنین از فرضیه اینکه کشتیرانی نفت و گاز اولویت خواهد داشد، انتقاد کرد و گفت کالا‌های دیگر مانند کالا‌های تکمیلی با ارزش بالا که بر روی کشتی‌های کانتینری حمل می‌شوند نیز ممکن است از نظر استراتژیک یا تجاری اهمیت داشته باشند.