تلاش ناتمام ترامپ برای خروج از سازمان ملل؛ چرا دولت آمریکا همچنان به نهاد‌های بین‌المللی بازمی‌گردد؟

در حالی که ترامپ با انزجار و حتی اشتیاق از نهاد‌های بین‌المللی فاصله گرفته است، اقدامات دولت او همیشه با سخنانش همخوانی ندارد. رویکرد مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در قبال «گاوی» (Gavi) -اتحاد جهانی واکسن که واشنگتن سال گذشته بودجه آن را قطع کرده بود- گواه این مدعاست. در اوایل ژوئن، روبیو با اعلام اینکه واشنگتن دوباره با «گاوی» همکاری خواهد کرد، عملاً رابرت اف. کندی جونیور، وزیر بهداشت و از مخالفان سرسخت واکسن را به حاشیه راند. این تصمیم در بحبوحه شیوع ابولا در آفریقا و پس از نامه گروهی از سناتور‌های دوحزب صورت گرفت که هشدار داده بودند ۶۰۰ میلیون دلار بودجه مصوب کنگره برای این نهاد بلااستفاده مانده است.

این تغییر جهتِ روبیو، بخشی از یک روند گسترده‌تر در واشنگتن است؛ جایی که دولت ترامپ، علی‌رغم دشمنی علنی با نهاد‌های چندجانبه، در نهایت برای رسیدگی به بحران‌ها، توزیع بودجه و برون‌سپاری وظایف سنگین، به این نهاد‌ها بازمی‌گردد. اگرچه واشنگتن بخش‌هایی از سیستم چندجانبه را تحت فشار قرار داده و قوانین را زیر پا گذاشته، اما هرگز به‌طور کامل آن را رها نکرده است.

ترامپ در نخستین روز بازگشت به قدرت، دستور خروج از سازمان جهانی بهداشت و توافق اقلیمی پاریس را صادر کرد. ماه بعد، او با صدور یک فرمان اجرایی، حمایت آمریکا از آژانس امداد و کار سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) را قطع، کشورش را از شورای حقوق بشر خارج و مشارکت در یونسکو را بازنگری کرد. در ماه ژانویه نیز کاخ سفید اعلام کرد که به دلیل نقض حاکمیت آمریکا یا هدر دادن مالیات مردم، از ۶۶ سازمان بین‌المللی خارج می‌شود.

با این وجود، یک زیرمجموعه غافلگیرکننده در تعامل مجدد دولت ترامپ با سازمان ملل، بودجه‌های بشردوستانه است. دولت ترامپ که بودجه حمایت بشردوستانه جهانی آمریکا را به‌شدت کاهش داده بود، در اواخر سال ۲۰۲۵ یادداشتی را با دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) امضا کرد و متعهد به پرداخت ۲ میلیارد دلار برای کمک به کشور‌های بحران‌زده شد. وزارت خارجه این توافق را «بازنشانی بشردوستانه» نامید. در ماه مه، واشنگتن ۱.۸ میلیارد دلار دیگر به OCHA اختصاص داد که تمرکز آن بر مقابله با ابولا و حمایت از اوکراین است.

این اقدامات به معنای بازگشت به لیبرالیسم بین‌المللی قدیمی نیست. واشنگتن به OCHA روی آورده است تا بودجه‌های امداد اضطراری مرتبط با منافع آمریکا را در کشور‌هایی مانند هائیتی و ونزوئلا پیش ببرد؛ به‌ویژه پس از آنکه سازوکار‌های کمک‌رسانی داخلی خود را که مارکو روبیو آنها را «مجتمع صنعتی کمک‌های خارجی» می‌نامید، از بین برد. دولت ترامپ دریافت که سازمان ملل می‌تواند جایگزینی برای دیوان‌سالاریِ داخلیِ برچیده‌شده باشد.

در ماه ژوئن، واشنگتن با اعلام بیش از ۱ میلیارد دلار بودجه برای برنامه جهانی غذا و یونیسف، این روند را تقویت کرد. در حوزه‌های فنی که منافع تجاری و امنیتی آمریکا در میان است، دولت ترامپ همچنان تعامل دارد. واشنگتن به دنبال انتخاب مجدد در شورای حاکمیتی اتحادیه بین‌المللی مخابرات است و در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، همچنان از سیستم پادمان این نهاد در قبال ایران استفاده می‌کند. حتی در زمینه مهاجرت، واشنگتن از سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) برای اجرای پروژه «بازگشت به خانه» کمک گرفته است.

به‌طور کلی، این الگو چند نکته کلیدی را آشکار می‌کند: اول اینکه، اعلام خروج آسان‌تر از اجرای آن است؛ چراکه برای مسائلی مانند مهار ابولا، ثبات هائیتی یا آتش‌بس در غزه، واشنگتن به انجمن‌های جهانی نیاز دارد. دوم اینکه رویکرد ترامپ ممکن است بدترین حالت ممکن را ایجاد کند؛ یعنی آمریکا همچنان هزینه می‌کند، اما به دلیل انزوا، نفوذ خود را در سازمان ملل از دست داده است. سوم، فرصت برای دبیرکل بعدی سازمان ملل فراهم است تا با شفافیت و انضباط، واشنگتن را ترغیب کند که لفاظی‌های خود را با واقعیت‌های عملیاتی‌اش همسو کند. در نهایت، رویکرد روبیو نسبت به «گاوی» ثابت می‌کند که حتی دولت ترامپ نیز با محدودیت‌های «سیاست خروج» مواجه است و در میانه بحران‌ها، نهاد‌هایی را که زمانی تحقیر می‌کرد، بهترین ابزار برای حفظ منافع خود می‌یابد.