تقابل تهران و واشینگتن در دوحه؛ قالیباف: تنگه هرمز بزرگ‌ترین ابزار قدرت ماست

در پی سفر استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان کاخ سفید، به دوحه برای پیگیری توافقات با ایران، بازار‌ها و تحلیلگران همچنان با تردید به مسیر پیش رو می‌نگرند. محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، تأکید کرده است که تنگه هرمز «بزرگ‌ترین ابزار قدرت» تهران است و ایران تا زمانی که مفاد یادداشت تفاهم (MoU) به‌طور کامل اجرایی نشود، وارد مذاکرات برای توافق نهایی نخواهد شد.

در همین حال، داده‌های صنعت هوانوردی نشان می‌دهد که مزیت رقابتی شرکت‌های هواپیمایی آسیایی در مسیر‌های اروپایی که پس از آغاز درگیری‌ها به دست آمده بود، با بازگشت شرکت‌های هواپیمایی خلیج فارس به حالت عادی، در حال از بین رفتن است. پیش از این درگیری، شرکت‌های «امارات»، «قطر ایرویز» و «اتحاد» نزدیک به یک‌سوم مسافران مسیر آسیا به اروپا و بیش از نیمی از مسافران مسیر استرالیا و نیوزیلند به اروپا را جابه‌جا می‌کردند. طبق داده‌های «فلایت‌رادار۲۴»، در ابتدای جنگ در ۲۸ فوریه، هاب‌های فرودگاهی خلیج فارس به دلیل حملات پهپادی و موشکی بسته شدند، اما تا اواسط ژوئن، پرواز‌های این شرکت‌ها به حدود ۹۰ درصد سطح عادی بازگشته است. آمار «انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی» نیز نشان می‌دهد که افت ۶۰ درصدی مسافران شرکت‌های خاورمیانه‌ای نسبت به سال گذشته، بین ماه‌های مارس تا مه به ۲۸ درصد کاهش یافته است.

در عرصه سیاست داخلی آمریکا، دموکرات‌ها بر سر طرح کاهش ۳.۳ میلیارد دلاری کمک به اسرائیل دچار اختلاف شده‌اند. طبق گزارش نشریه «هیل»، رهبران دموکرات در پی یک نشست «پرتنش» حزبی، از اعضا خواسته‌اند به ندای وجدان خود رأی دهند. با این حال، انتظار می‌رود این متمم به دلیل عدم حمایت جمهوری‌خواهان و تفرقه در میان دموکرات‌ها شکست بخورد. دموکرات‌های ترقی‌خواه از جمله الکساندریا اوکاسیو کورتز و رشیده طلیب از این طرح حمایت کرده‌اند، در حالی که میانه‌رو‌ها با آن مخالفند. گرگ میکس، عضو ارشد دموکرات در کمیته روابط خارجی مجلس، به «جوییش اینسایدر» گفت که با این اقدام مخالف است، چرا که نمی‌خواهد «اسرائیل از آنچه نیاز دارد محروم شود». آدام اسمیت، عضو ارشد دموکرات در کمیته نیرو‌های مسلح مجلس نیز با اشاره به اینکه این طرح «کمک‌های بشردوستانه و نظامی» را قطع می‌کند، با آن مخالفت کرده است.

همزمان، بهای نفت در بازار‌های جهانی در معاملات اولیه به دلیل عدم قطعیت در مذاکرات ایران و آمریکا و وضعیت دسترسی به تنگه هرمز افزایش یافته است. نفت برنت با ۳۳ سنت افزایش به ۷۳.۲۸ دلار در هر بشکه و نفت وست تگزاس اینترمدیت با ۳۴ سنت افزایش به ۶۹.۸۴ دلار رسیده است. وندانا هری، بنیان‌گذار شرکت تحلیل بازار «واندا اینسایتس» به رویترز گفت: «تنگه هرمز در حال بازگشایی است، اما این روند تکه‌تکه، غیرقابل پیش‌بینی و فاقد شفافیت کامل است. تا زمانی که درک تازه‌ای میان واشینگتن و تهران حاصل نشود، بازار ممکن است منتظر بماند و تا برقراری آرامش پایدار نظاره‌گر باشد.»

در حوزه تحولات میدانی و سیاسی مرتبط با غزه، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در گفت‌و‌گو با شبکه ۱۴ این کشور ضمن دفاع از عملکرد خود در آستانه انتخابات، تأکید کرد که «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینی‌ها از غزه همچنان در دستور کار او قرار دارد. همچنین گزارش شده است که در روز‌های اخیر یک شهروند ۲۰ ساله آمریکایی به اتهام جاسوسی برای ایران توسط پلیس اسرائیل دستگیر شده است.

در بُعد دیگر مذاکرات، الکس واتا، تحلیلگر مؤسسه خاورمیانه، معتقد است که بی‌میلی مقامات ارشد ایران برای حضور در دوحه ناشی از تردید در اجرای یادداشت تفاهم است. او به الجزیره گفت: «در دو هفته اخیر، فشار بیشتری در داخل نظام ایران دیده می‌شود. مردم می‌پرسند این تفاهم‌نامه روی کاغذ چشمگیر است، اما اقدام کجاست؟ دارایی‌های بلوکه‌شده کجاست؟ کنترل ایران بر تنگه هرمز کجاست؟»