ترامپ از «رشته پیروزیها» میگوید، اما تاریخ هنوز در حال قضاوت است
دونالد ترامپ در سخنرانی وضعیت کشور در ماه فوریه، بداههگویی تازهای را به یکی از جملات محبوب خود اضافه کرد.
او گفت: «خواهش میکنم، خواهش میکنم، آقای رئیسجمهور، ما بیش از حد داریم پیروز میشویم؛ دیگر نمیتوانیم تحملش کنیم»؛ جملهای که به گفته او نشان میداد برخی شهروندان از سیل موفقیتهای بیسابقه سردرگم شدهاند.
اکنون، پس از یک جنگ، چندین رأی مهم دیوان عالی و بیشمار پست شبانه در شبکههای اجتماعی، ترامپ مدعی بزرگترین پیروزی خود شده و میگوید آمریکا را برای دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیسش دوباره عظیم کرده است.
ترامپ، مانند همیشه، در حالی که بهتدریج وارد عمق دومین دوره ریاستجمهوری خود میشود، بخشی از واقعیت را با مقدار بیشتری اغراق در هم میآمیزد؛ دورهای که اختلالاتی غیرقابل تصور ایجاد کرده است.
اما در شرایطی که او با شتاب در حال ساختن میراث خود با سیمان و مرمر است ــ میراثی که بهزودی شامل یک طاق پیروزی و سالن رقص عظیم در کاخ سفید نیز خواهد شد ــ هنوز خیلی زود است که گفته شود آیا او میتواند مانند رؤسایجمهور واقعاً تأثیرگذار، به پیروزیهایی دست یابد که بسیار فراتر از دوران دولتش ماندگار شوند یا نه.
ترامپ روز سهشنبه، پس از پایان مجموعه احکام جنجالی تابستانی دیوان عالی، بار دیگر جشن پیروزی گرفت.
بهطور کلی، اکثریت محافظهکار دیوان عالی اختیارات ترامپ را گسترش دادهاند؛ تا حدی به این دلیل که مانند خود او، خواهان ریاستجمهوری قدرتمندتر هستند. این دیوان همچنین در موضوعاتی مانند مهاجرت، پیروزیهای سیاسی بزرگی برای ترامپ رقم زده است. با این حال، زمانی که با متن صریح قانون اساسی روبهرو شده، تمایل او به قدرت نامحدود را نیز محدود کرده است.
دیوان عالی دو ستون اصلی فهرست آرزوهای جریان «ماگا» را فرو ریخت. این دیوان با صدور حکمی در ماه فوریه، جنگ تجاری ترامپ را متوقف کرد و اعلام کرد قانون به رئیسجمهور اجازه نمیدهد بهطور یکجانبه تعرفه وضع کند. همچنین روز سهشنبه، یکی از اهداف جسورانه مهاجرتی او را ناکام گذاشت و فرمان اجرایی پایان دادن به حق تابعیت بر اساس تولد را لغو کرد. جان رابرتز، رئیس دیوان عالی، گفت نیت تدوینکنندگان متمم چهاردهم قانون اساسی کاملاً روشن بوده است. او به نمایندگی از اکثریت نوشت: «ما امروز به آن وعده وفادار میمانیم.»
با این حال، اکثریت قضات بارها در حوزه مهاجرت به ترامپ پیروزی دادهاند؛ حوزهای که نقش مهمی در دو پیروزی انتخاباتی او برای ورود به کاخ سفید داشت. هفته گذشته، دیوان عالی نقش دادگاهها را در رسیدگی به پرونده افرادی از کشورهایی مانند سوریه جنگزده و هائیتی که اجازه اقامت موقت در آمریکا دریافت کردهاند، محدود کرد. در پیروزی دیگری برای کاخ سفید در این دوره، قضات حکم دادند ترامپ میتواند سیاست جنجالی محدود کردن درخواستهای پناهندگی در مبادی ورودی را احیا کند.
یکی از ملموسترین شاخصهای پیروزی و شکست ترامپ، سلطه مستمر او بر حزب جمهوریخواه است. او علاقه زیادی دارد که بر «گور سیاسی» قانونگذاران جمهوریخواه مخالف ماگا که در انتخابات مقدماتی حذف کرده، برقصد. اما نشانههایی وجود دارد که این سلطه آهنین ممکن است در حال تضعیف باشد؛ چرا که هرجومرج روز سهشنبه در اکثریت جمهوریخواه مجلس نمایندگان، تلاشهای او برای بهبود کارنامه ضعیف قانونگذاری را بیش از پیش تهدید کرد. همچنین، جناحی ضدترامپ در سنا مانع تلاشهای او برای تصویب قانونی شده که میتواند فهرست رأیدهندگان انتخابات میاندورهای را کاهش دهد.
ترامپ همچنین مدعی است که در عرصه جهانی نیز در حال ثبت رشتهای بیسابقه از پیروزیهاست.
او هفته گذشته در افتتاح «نمایشگاه بزرگ ایالتی آمریکا» گفت: «همه به ما احترام میگذارند. دیگر هیچکس به ما نمیخندد. ما دیگر یک شوخی نیستیم. ما قدرتمندترین کشور جهان هستیم.»
اگر تبدیل کردن آمریکا به غیرقابل پیشبینیترین نیروی جهان نوعی پیروزی محسوب شود، شاید حق با او باشد. اما با معیارهای سنتی رهبری جهانی، ترامپ آمریکا را منزوی، غیرقابل اعتماد و با پرسشهای جدی درباره قدرت نسبیاش مواجه کرده است.
او بارها عملیات خیرهکننده نیروهای ویژه برای بازداشت نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، را نمونهای از قدرت منحصربهفرد آمریکا دانسته است. چنین غروری ممکن است به ورود رئیسجمهور به جنگ با ایران کمک کرده باشد؛ جنگی که با موفقیت راهبردی حملات نظامی آغاز شد، اما در نهایت به بنبست رسید. یادداشت تفاهم او برای پایان دادن به جنگ، امتیازات بزرگی به تهران میدهد بدون آنکه چیز زیادی در مقابل دریافت کند. جمهوری اسلامی باید کاملاً به ادعای ترامپ مبنی بر کنار گذاشتن همیشگی سلاح هستهای پایبند بماند؛ در غیر این صورت، این جنگ چیزی جز یک شکست برای آمریکا نخواهد بود.
با این حال، ترامپ هفته آینده در نشست ناتو در ترکیه، از افزایش هزینههای دفاعی اعضای این ائتلاف بهرهبرداری سیاسی خواهد کرد. مارک روته، دبیرکل ناتو، هفته گذشته با نموداری وارد دفتر بیضی کاخ سفید شد که آن را «تریلیون ترامپ» نامید. او به خبرنگاران گفت: «این رئیسجمهور شماست، اما همچنین رهبر جهان آزاد است که نقش رهبری لازم را برعهده گرفته است.».
اما کارشناسان نگراناند که ترامپ در نشست هفته آینده بار دیگر علیه کشورهایی از ائتلاف که هنوز به تعهدات خود عمل نکردهاند، خشمگین شود. رؤسایجمهور دیگر نتوانستند چنین تعهداتی بگیرند، اما بهای این پیروزی برای چهلوهفتمین رئیسجمهور آمریکا سنگین بوده است. ائتلاف فراآتلانتیکی که جنگ سرد را برد، اکنون دچار تزلزل شده و ترامپ با معدود رهبران متحدی که زمانی به آنها علاقه داشت، از جمله جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، وارد اختلاف شده است.
با این حال، شکاف و آشوب از ویژگیهای اصلی ترامپیسم به شمار میرود.
هواداران ترامپ، خودِ هرجومرج را نشانه یک ریاستجمهوری موفق میدانند. آنها از سقوط نخبگان جهانی و سیاسی واشینگتن لذت میبرند. منتقدان ممکن است تلاش ایلان ماسک برای نابودی بخشهای گستردهای از دولت فدرال را شکستخورده بدانند، اما اداره DOGE تجسم همان سخن استیو بنن در نخستین روزهای دولت اول ترامپ بود که گفته بود ترامپ «ساختار دولت اداری» را از هم خواهد پاشید؛ بنابراین زمانی که نخبگان واشینگتن ترامپ را ارزیابی میکنند، از معیاری استفاده میکنند که جریان ماگا اساساً آن را به رسمیت نمیشناسد.
با این حال، نسخه ترامپ از «پیروزی» اغلب ویرانی ارزشهای دموکراتیک را در پی دارد. پیامدهای آن نیز میتواند ماندگار باشد؛ از جمله کشته شدن «رنه گود» و «الکس پرتی»، دو شهروند آمریکایی که در جریان اعتراضات علیه عملیاتهای مهاجرتی در مینهسوتا هدف گلوله قرار گرفتند.
ایلان ماسک، ثروتمندترین مرد جهان، از نابودی آژانس توسعه بینالمللی آمریکا با تعبیر «انداختن در دستگاه خردکن چوب» تمجید کرد. این نهاد شاید متورم شده بود، اما جان میلیونها نفر را نجات داده، ارزشهای آمریکایی را در جهان در حال توسعه نمایندگی کرده و به تقویت قدرت نرم آمریکا کمک کرده بود.
ترامپ در کتاب «هنر معامله» نوشته بود که برتری او این است که «بزرگ فکر میکند»، در حالی که «بیشتر مردم کوچک فکر میکنند»، چون «از پیروزی میترسند.»
این منطق شاید در بازار املاک مؤثر باشد، اما آیا میتواند معیار مناسبی برای ریاستجمهوری باشد؟
مشکلات سیاسی کنونی ترامپ نشان میدهد که احتمالاً پاسخ منفی است. بر اساس شاخصهای سنتی ــ از جمله نرخ بیکاری، رشد تولید ناخالص داخلی و حتی تورم که اگرچه بالاتر از حد مطلوب است، اما بسیار پایینتر از دوران دولت بایدن قرار دارد ــ اقتصاد آمریکا همچنان قدرتمند است.
اعضای کابینه ترامپ نیز موفقیت را با شاخصهای مالی میسنجند. پم بوندی، دادستان کل پیشین، یک بار با فریاد گفت: «شاخص داوجونز اکنون بالای ۵۰ هزار واحد است»؛ گویی رشد بازار سهام بهتنهایی پاسخی کافی به اتهام کمک او به یک ریاستجمهوری بیقانون است.
اما رأیدهندگان اقتصاد را متفاوت میبینند. آنها نگران پرداخت اجاره خانه، دسترسی به خدمات درمانی، خرید مواد غذایی و یافتن مراقبت برای کودکان هستند.
اگر تمسخر مفهوم «توان مالی» از سوی ترامپ باعث شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نوامبر شود، دشوار خواهد بود که ریاستجمهوری او یک پیروزی تلقی شود. نظرسنجیهای کمسابقه محبوبیت او شاید نشانه دقیقتری باشد.
وقتی دورههای ریاستجمهوری به پایان میرسند، معمولاً فقط با چند پیروزی بزرگ در حافظه تاریخ باقی میمانند.
مورخان آینده شاید در درک این موضوع دچار مشکل شوند که ترامپ چگونه برای یک دهه روان جمعی آمریکا را تسخیر کرد. همچنین، تاریخ او را بر اساس کارنامهای که خودش نوشته قضاوت نخواهد کرد. او در کنار آبراهام لینکلن ــ که اتحاد آمریکا را حفظ کرد ــ و فرانکلین روزولت ــ که رکود بزرگ را شکست داد و در جنگ جهانی دوم پیروز شد ــ سنجیده خواهد شد.
تاریخ از ترامپ چیزی فراتر از آشوبی عظیم خواهد خواست. تاریخ قضاوت خواهد کرد که آیا پیروزیهای او ــ فراتر از گسترش غیرقابل انکار اختیارات ریاستجمهوری ــ دوام بیشتری از لایه درخشان بازسازی حوض یادبود لینکلن خواهند داشت یا نه.
گفتوگوی فراز با دکتر مهدی عربصادق
بازنشر به بهانهی حکم تبرئهی بیژن زنگه
بررسی قانون سقف ۲۵ درصدی افزایش اجاره خانه
تفسیر سیاسی روز
- تازهها
- پربازدیدها
بازنشر به بهانهی حکم تبرئهی بیژن زنگه
تفسیر سیاسی روز
گفتوگوی فراز با مازیار بالائی، عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جانفدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاحطلب «عهد» در گفتگو با فراز:
مینو محرز در گفتوگو با فراز توضیح میدهد