تلاش ایران و عمان برای وضع عوارض مشترک در تنگه هرمز؛ مسقط به دنبال راهکار میانه

ایران و عمان با وجود مخالفت‌های آشکار آمریکا، به دنبال وضع عوارض خدماتی برای استفاده از تنگه هرمز هستند. طرح ۱۴ ماده‌ای که اوایل ماه جاری میان ایالات متحده و ایران امضا شد، تصریح می‌کند که تنگه هرمز شاهد عبور ایمن کشتی‌های تجاری بدون پرداخت هزینه خواهد بود، اما این بند نیز همانند سایر بخش‌های توافق، تنها برای دوره مذاکرات ۶۰ روزه اعتبار دارد و با این وجود، ایران و عمان موظف شده‌اند به عنوان بخشی از این توافق، طرحی را توسعه دهند. وضع عوارض به عنوان بخشی از یک مدل تجاری جدید پس از جنگ در منطقه، قرن‌ها عبور و مرور آزاد از این آبراه را دگرگون می‌کند. منابع ناشناسی که با نیویورک‌تایمز صحبت کرده‌اند، گفتند عمان مایل است این هزینه داوطلبانه باشد، در حالی که ایران اصرار دارد که عوارض باید الزامی باشد. مسقط امیدوار است مبالغ پرداختی هزینه‌های حفظ رویه‌های ناوبری ایمن در طول این مسیر دریایی را پوشش دهد، شبیه به آنچه در تنگه‌های مالاکا و سنگاپور جریان دارد. اما روز دوشنبه، معاون وزیر امور خارجه ایران گفت که اگر توافقی با عمان حاصل نشود، تهران عوارض خاص خود را اعمال خواهد کرد.

ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، عمان را تهدید به حمله کرد؛ اظهاراتی که پنجره‌ای به سوی ناامیدی دولت آمریکا از مسقط در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران باز کرد. ترامپ گفت اگر عمان موافقت کند با ایران برای وضع عوارض بر کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز به عنوان بخشی از توافق پایان جنگ همکاری کند، این کشور را منفجر خواهد کرد. او در ادامه افزود که تنگه برای همه باز خواهد بود و هیچ‌کس نباید آن را کنترل کند، زیرا این آب‌ها بین‌المللی است. وی تأکید کرد که عمان باید دقیقاً مانند بقیه رفتار کند وگرنه مجبور می‌شویم آنها را منفجر کنیم. به گفته مقامات عرب و آمریکایی که پیش‌تر با میدل ایست آی گفت‌و‌گو کرده‌اند، این اظهارات تند ترامپ دیپلمات‌های آمریکایی را برای حفظ روابط به تکاپو انداخت و آنها را واداشت تا بی‌نتیجه بر عمان فشار بیاورند که بیانیه‌ای در محکومیت ادعا‌های ایران درباره عوارض صادر کند. عمان که متحد دیرینه ایالات متحده است و نقش میانجی را در درگیری‌های متعددی ایفا کرده، به‌طور عمومی به این اظهارات پاسخی نداد، اما گفتگوی خصوصی بعدی میان یک دیپلمات عمانی و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نشان داد که مسقط اطمینان داده است هیچ برنامه‌ای برای وضع عوارض بر تنگه ندارد.