شین‌بام با کارتل‌ها، ترامپ و میراث ۱۹۶۸ مقابله می‌کند؛ «مکزیک پیناتای هیچ‌کس نیست»

در شامگاه اول نوامبر ۲۰۲۵، کارلوس مانزو در حال جشن گرفتن «روز مردگان» بود و پسر نوزادش را که برای این جشنواره با لباس اسکلت پوشانده شده بود، در آغوش داشت. شهردار محبوب و کلاه‌به‌سرِ اورواپان در میچوآکان، صریحاً علیه گانگستر‌هایی که جامعه‌اش را وحشت‌زده می‌کردند سخن گفته بود و از دولت فدرال خواسته بود مداخله کند. مانزو پسرش را زمین گذاشت تا با موکلانش صحبت کند و لحظاتی بعد، یک مرد مسلح نوجوان و نقاب‌دار به او نزدیک شد و هفت بار به او شلیک کرد.

اعتراضات و شورش‌هایی به راه افتاد که نتیجه سال‌ها ناامیدی از موج بی‌پایان جنایت بود. معترضان شین‌بام را به هدایت یک «دولت نارکو» (وابسته به قاچاقچیان) متهم کردند. شین‌بام با رویکردی فعال‌تر از سلف خود پاسخ داد. تحت رهبری او، نیرو‌های امنیتی به آزمایشگاه‌های مواد مخدر یورش بردند و رهبرانی مانند «منچو» را از میان برداشتند. این اقدامات موفقیت‌هایی داشته است. اما به گفته سازمان عفو بین‌الملل، در حالی که نرخ کلی قتل در سال گذشته ۲۷ درصد کاهش یافته، ناپدید شدن‌ها ۱۰.۵ درصد افزایش یافته است که برخی را در مورد آمار‌ها به شک انداخته است.

ری‌یز از مؤسسه MUCD توضیح داد: «فکر می‌کنم [کاهش آمار]به عوامل زیادی بستگی دارد؛ به افزایش ناپدید شدن‌ها در مکزیک و همچنین به تغییر روش‌هایی که دولت برای اندازه‌گیری قتل‌ها استفاده می‌کند. وقتی بقایای انسانی پیدا می‌کنند، آنها را نه به عنوان قتل، بلکه به عنوان علت مرگ ناشناخته دسته‌بندی می‌کنند… قتل‌هایی که توسط نیرو‌های امنیتی انجام می‌شود، به جای قتل، به عنوان سوءاستفاده از قدرت دسته‌بندی می‌شوند.»

از سال ۲۰۰۶، بیش از ۱۳۰ هزار نفر در مکزیک به دست گروه‌های جنایتکار و عناصری در نیرو‌های امنیتی ناپدید شده‌اند. در ماه مارس سال گذشته، فعالان کشف هولناکی کردند؛ در یک مزرعه متروکه در ایالت خالیسکو، داوطلبان تکه‌های استخوان سوخته، دندان و صد‌ها جفت کفش را از زیر خاک بیرون آوردند. تصور می‌شد این ملک یک «سایت نابودسازی» متعلق به کارتل CJNG باشد.

مشکل کارتل‌های مواد مخدر مکزیک به یک توپ فوتبال سیاسی در شمال مرز تبدیل شده است، جایی که اوردوز‌های مرگبار جان بیش از ۱۰۰ هزار آمریکایی را در سال می‌گرفت؛ عمدتاً به دلیل فنتانیل که در مکزیک با مواد شیمیایی چینی ساخته می‌شود. ترامپ سال گذشته گفت: «کارتل‌ها علیه آمریکا اعلام جنگ کرده‌اند و وقت آن است که آمریکا علیه کارتل‌ها اعلام جنگ کند.»

ترامپ بلافاصله پس از بازگشت به کاخ سفید، مکزیک را به دلیل فنتانیل و مهاجرت غیرقانونی به اعمال تعرفه تهدید کرد. شین‌بام با ارائه داده‌هایی مبنی بر کاهش کشف فنتانیل در مرز پس از استقرار نیروها، با ترامپ تماس گرفت. اندکی بعد، ترامپ اعلام کرد که از اکثر تعرفه‌های عمومی چشم‌پوشی می‌کند، هرچند تعرفه‌های بخشی بر محصولاتی مانند فولاد و آلومینیوم را لغو نکرد.

در حالی که مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، با تهدید به تعرفه‌های تلافی‌جویانه آشکارا سرپیچی کرده است، رویکرد سازگارتر شین‌بام با خواسته‌های ترامپ ممکن است به معامله بهتری برای مکزیک منجر شود. شین‌بام سیگنال داده است که مایل به همکاری با ترامپ است در حالی که خط قرمز سخت‌گیرانه‌ای در مورد مداخله آمریکا دارد. او فوریه گذشته با استرداد دسته‌جمعی ۲۹ مهره اصلی نارکو موافقت کرد، اما هرگونه صحبت درباره حضور نیرو‌های آمریکایی در خاک مکزیک را متوقف کرد.

فشار آوردن علیه فشار‌های ترامپ، تصویر شین‌بام را در داخل تقویت کرده است. بر اساس نظرسنجی Enkoll در ماه مه، او علی‌رغم نگرانی‌ها درباره جرم و جنایت، همچنان با نرخ رضایت ۶۸ درصدی محبوب است. به ویژه برنامه‌های اجتماعی او، از جمله خدمات درمانی رایگان همگانی که قرار است از سال آینده آغاز شود، مورد استقبال قرار گرفته است. با این حال، منتقدان با اشاره به اصلاحات قضایی اخیر و تمرکز قدرت در حزب «مورنا»، نسبت به آینده هشدار می‌دهند.