ترامپ در پی نگرانی مشاوران، از تشدید عمده علیه ایران خودداری می‌کند

به گزارش نیویورک‌تایمز، رئیس‌جمهور ترامپ دست‌کم فعلاً برنامه‌های خود برای تشدید شدید حمله نظامی آمریکا علیه ایران را کنار گذاشته است؛ با این نگرانی خاص که تشدید جنگ می‌تواند ذخیره از پیش کاهش‌یافته پنتاگون از موشک‌های رهگیر ضد موشکی پاتریوت و دیگر مهمات دفاع هوایی در خاورمیانه را به‌طور خطرناکی تخلیه کند.

به گفته مقام‌های دولت، تهدید علیه ذخایر موشک‌های رهگیر یکی از ملاحظات متعدد است که بازگشت به عملیات رزمی عمده را به اقدامی به‌شدت پرریسک تبدیل کرده است. آقای ترامپ و دستیاران ارشد او همچنین درباره چشم‌انداز گسترش جنگ در خاورمیانه، دور شدن متحدان کلیدی خلیج فارس که در برابر حمله ایران آسیب‌پذیرند، فشار اقتصادی جهانی، و تشدید بحران‌های انرژی و پناهجویان نگران هستند.

به گفته دو نفری که در جریان این گفت‌و‌گو قرار گرفته‌اند، تازه‌ترین چرخش در نحوه مدیریت درگیری با ایران از سوی آقای ترامپ، پس از جلسه روز جمعه با مشاوران ارشد و اعضای بلندپایه کابینه او رخ داد.

این مقام‌ها که به شرط ناشناس ماندن درباره مسائل عملیاتی صحبت کردند، گفتند بحث‌های محرمانه بر موجودی رو به کاهش پنتاگون از موشک‌های رهگیر پاتریوت و دیگر سامانه‌های دفاع هوایی متمرکز بوده است. یک مقام ارشد آمریکایی گفت سه سرباز آمریکایی جمعه گذشته در اردن کشته شدند، زمانی که یک موشک بالستیک از میان دفاع هوایی آمریکا که در حال مقابله با رگبار موشک‌ها و پهپاد‌های ایرانی بود عبور کرد.

به گفته این مقام‌ها، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، در محافل خصوصی هشدار داده است که ازسرگیری عملیات رزمی عمده علیه ایران شدنی است، اما این کار موشک‌های رهگیر در دسترس فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا را که مسئول عملیات در خاورمیانه است، به‌طور خطرناکی کاهش خواهد داد. سخنگوی ژنرال کین از اظهارنظر درباره توصیه‌هایی که این ژنرال به رئیس‌جمهور می‌دهد خودداری کرد.

استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، گفت رئیس‌جمهور «همواره در این گفته‌اش ثابت‌قدم بوده که راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد، اما اگر ایران به فعالیت‌های تروریستی در تنگه هرمز یا علیه متحدان ادامه دهد، همچنان همه گزینه‌ها را حفظ می‌کند.» او افزود که پس از تحمل تحریم‌های فلج‌کننده و حملات مکرر، «برای ایران عاقلانه خواهد بود که به سمت یک توافق مذاکره‌شده حرکت کند؛ در غیر این صورت، آنها می‌دانند چه خواهد شد.»

آقای ترامپ درگیر این بوده که در جنگ نزدیک به پنج‌ماهه خود علیه ایران چگونه پیش برود و به‌طور مشخص چگونه تنگه هرمز را دوباره باز کند؛ آن هم در حالی که با ازسرگیری درگیری‌ها طی دو هفته گذشته، قیمت بنزین بار دیگر بالا رفته است. دیپلماسی از هم پاشیده و تازه‌ترین دور حملات گسترده آمریکا نیز ظاهراً ایران را از نظر نظامی بازنداشته است.

آن دو نفری که در جریان قرار گرفته‌اند گفتند در حلقه نزدیکان آقای ترامپ، اگر اصلاً کسی بوده باشد، افراد بسیار کمی باور داشتند که طرح تشدید حملات عاقلانه است. یک مقام ارشد دیگر آمریکایی که او هم به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، تردید داشت که ازسرگیری عملیات رزمی عمده بتواند ایران را به میز مذاکره بازگرداند.

این مقام گفت این حملات اثری معکوس با آنچه مورد نظر بوده دارد؛ به این معنا که ایران را منسجم نگه می‌دارد و به رهبران ایرانی اجازه می‌دهد توجه را بر یک تهدید خارجی متمرکز کنند.

درگیری میان ایالات متحده و ایران روز شنبه برای نخستین بار در دو هفته اخیر به نظر می‌رسید فروکش کرده باشد، اما تنش‌ها همچنان بالا ماند؛ زیرا در یمن، خصومت‌ها میان نیرو‌های مورد حمایت عربستان و حوثی‌های همسو با ایران شعله‌ور شد. پس از ۱۳ شب پیاپی حمله به ایران، نیرو‌های آمریکایی روز شنبه هیچ حمله شبانه‌ای را اعلام نکردند.

در آستانه جلسه روز جمعه، آقای ترامپ این‌طور نشان داده بود که ارتش آماده است اگر دستور داده شود حملات سنگین‌تری انجام دهد، هرچند درِ راه‌حل دیپلماتیک را نیز باز گذاشته بود.

آقای ترامپ بعدازظهر جمعه به خبرنگاران گفت: «ببینید، ما کاملاً آماده و مسلح هستیم. آماده حرکت هستیم، اما داریم با آنها صحبت می‌کنیم، پس شاید یک نقطه عطف باشد و شاید هم نباشد.»

جلسه روز جمعه در شرایطی برگزار شد که آقای ترامپ پس از فروپاشی یک آتش‌بس شکننده و یک یادداشت تفاهم که قرار بود آمریکا و ایران را برای یک توافق بلندمدت‌تر درباره خلع سلاح هسته‌ای دوباره به میز مذاکره بازگرداند، با یک نقطه عطف احتمالی در رویکرد خود نسبت به ایران روبه‌رو شده است.

چندین مقام پنتاگون و فرمانده نظامی آمریکا اوایل این هفته گفتند که به نظر می‌رسد آقای ترامپ به سمت تأیید مرحله اولیه یک کارزار بمباران چندمرحله‌ای متمایل شده است. این کارزار رادار‌های ساحلی، پرتابگر‌های موشک ضدکشتی، ناوگانی از قایق‌های کوچک تهاجمی ایران و دیگر سایت‌هایی را هدف می‌گرفت که پنتاگون می‌گوید در حملات به کشتی‌های تجاری عبوری از تنگه نقش داشته‌اند.

پنتاگون در روز‌های اخیر نیروها، تسلیحات و تدارکات بیشتری را با شتاب به خاورمیانه فرستاد تا برای هرگونه تشدید تنش آماده باشد. ارتش همچنین تعداد فزاینده‌ای از پل‌های راه‌آهنی را که غیرنظامیان از آنها استفاده می‌کنند، اما در عین حال به فرماندهان ایرانی امکان می‌دهند تجهیزات را به منطقه ساحلی جنوبی نزدیک تنگه منتقل کنند، آسیب زده یا نابود کرده است. تشدید حملات به این نوع اهداف، و نیز تأسیسات انرژی و سایت‌های هسته‌ای ایران، از جمله کوه پیک‌اکس، نیز در دست بررسی بوده است.

آقای ترامپ در مصاحبه‌ای با *اکسیوس* در روز پنجشنبه، بخشی از گفت‌و‌گو‌های خود را پیشاپیش آشکار کرد و گفت: «من در حال بررسی یک حمله عظیم هستم. بزرگ‌تر از هر زمان دیگری. به تصمیم‌گیری نزدیک شده‌ام. ما کاملاً برای آن آماده‌ایم.».

اما تا اواخر جمعه، به نظر می‌رسید آقای ترامپ موقتاً برنامه‌های بمباران بزرگ‌تر را کنار گذاشته است؛ ظاهراً دست‌کم تا حدی به این دلیل که ارزیابی مشاوران نظامی‌اش درباره کاهش ذخایر مهمات لازم برای دفاع از نیرو‌های آمریکایی در اردن، کویت، بحرین و امارات متحده عربی ــ که پایگاه‌های آنها در آنجا طی دو هفته گذشته زیر آتش سنگین ایران قرار گرفته ــ او را متقاعد کرده بود. یک حمله بزرگ به احتمال زیاد واکنش شدیدتر ایران را به دنبال می‌آورد و فشار بیشتری بر سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا وارد می‌کرد.

*نیویورک‌تایمز* در اواخر آوریل گزارش داده بود که پنتاگون در این جنگ بیش از ۱۲۰۰ موشک رهگیر پاتریوت استفاده کرده است؛ موشک‌هایی که قیمت هرکدام بیش از ۴ میلیون دلار است، و طبق برآورد‌های داخلی وزارت دفاع و مقام‌های کنگره، این موضوع موجودی آنها را به سطحی نگران‌کننده رسانده است. مقام‌های نظامی این هفته گفتند که وضعیت از آن زمان بدتر شده است.

در عوض، بسیاری از مشاوران آقای ترامپ، از جمله داماد او جرد کوشنر، می‌گویند یک مسیر جایگزینِ محتمل با ریسک کمتر وجود دارد: ادامه مذاکرات و فشار اقتصادی بر ایران در بازه زمانی طولانی‌تر.

مشخص نیست چه مذاکراتی، اگر اصلاً وجود داشته باشد، در جریان است و آیا هرگونه گفت‌و‌گو می‌تواند بر شکاف‌های داخلی آشکار در دولت ایران درباره این‌که آیا باید به‌دنبال توافق رفت یا نه غلبه کند.

تحلیلگران می‌گویند محاصره دریایی که آمریکا به‌تازگی دوباره بر کشتی‌هایی که تلاش می‌کنند وارد بنادر ایران شوند یا از آن خارج شوند اعمال کرده، نتایج متفاوتی داشته است. مقام‌های آمریکایی گفتند ایرانی‌ها توانستند پس از امضای یادداشت تفاهم در اواسط ژوئن، بخشی از ارسال‌های نفتی خود را، عمدتاً به چین، از سر بگیرند. بخش زیادی از آن نفت تازه اکنون در حال تحویل است، بنابراین ازسرگیری فشار اقتصادی زمان خواهد برد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، روز سه‌شنبه گفت چین در ماه‌های اخیر خرید نفت خام خود را حدود ۴۰ درصد کاهش داده است؛ افتی که به گفته او درآمد‌های نفتی ایران را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.

وزارت خزانه‌داری روز جمعه علیه ۹ شرکت و ۴ نفر از اعضای شبکه تجاری بابک زنجانی، سرمایه‌گذار مالی ایرانی که تحت تحریم است، تحریم اعمال کرد.