معمای حضور خادم المله در خلیج‌فارس | چرا مدیری با یک کارنامه فاجعه‌بار، باید مدیرعامل بازوی مالی هلدینگ خلیج فارس باشد؟

از تأمین سرمایه امین تا گروه مالی خلیج فارس؟

ورود هلدینگ خلیج فارس به صنعت مالی، در ذات خود تصمیمی قابل دفاع است. بسیاری از هلدینگ‌های بزرگ دنیا برای تکمیل زنجیره خدمات خود، بازوی مالی قدرتمندی ایجاد می‌کنند تا بتوانند تامین مالی، مدیریت سرمایه و خدمات بازار سرمایه را درون مجموعه خود توسعه دهند. به همین دلیل خرید شرکت سرمایه‌گذاری مدبران اقتصاد و تغییر نام آن به «گروه مالی پیشگامان خلیج فارس» نیز می‌توانست نقطه آغاز شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین نهاد‌های مالی کشور باشد.

با این حال، مدیرعاملی این گروه مالی بر عهده فردی است که عملکرد او در گذشته، نگرانی‌های بسیاری درمورد آینده بازوی مالی هلدینگ خلیج‌فارس ایجاد کرده است.

سلمان خادم‌المله که از دی ماه ۱۴۰۳ مدیرعامل گروه مالی پیشگامان خلیج فارس است، در بهمن ۱۳۹۸ زمانی که محمد شریعتمداری وزیر کاربود، با حمایت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی، به مدیرعاملی تأمین سرمایه امین رسید.

مروری بر میراث خادم المله در تامین سرمایه امین، خود دلیل خوبی برای نگرانی‌ها پیرامون سرنوشت «گروه مالی پیشگامان خلیج فارس» است.

کارنامه پرسش برانگیز سلمان خادم‌المله در تامین سرمایه امین

مهم‌ترین مأموریت یک شرکت تأمین سرمایه جذب منابع، توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری، افزایش سهم بازار و خلق ارزش برای سهامداران است. اما بررسی عملکرد سلمان خادم‌المله در تأمین سرمایه امین، تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.

در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳، صنعت صندوق‌های سرمایه‌گذاری یکی از پررونق‌ترین دوره‌های تاریخ خود را تجربه کرد. صندوق‌های درآمد ثابت و طلا در این سال‌ها بیش از ۲۰ برابر شدند و منابع عظیمی به این صنعت وارد شد. با این حال، بسیاری از صندوق‌های تحت مدیریت تأمین سرمایه امین برخلاف روند عمومی بازار رشد محسوسی را تجربه نکردند.

صندوق «امین یکم فردا» نمونه‌ای روشن از این وضعیت است. خادم‌المله این صندوق را با حدود ۱.۷ همت منابع تحویل گرفت و پس از پنج سال تنها حدود ۲.۳ همت تحویل داد؛ رشدی که حتی از بازده طبیعی خود صندوق نیز کمتر است. جالب‌تر آنکه پس از خروج سلمان خادم‌المله، منابع همین صندوق ظرف کمتر از یک سال تقریبا دو برابر شد و به حدود ۴ همت رسید.

وضعیت صندوق طلای نور امین نیز نگران کننده است. در دوره‌ای که بازار طلا با جهش‌های کم‌سابقه همراه بود و صندوق‌های طلا یکی پس از دیگری رکورد جذب منابع ثبت می‌کردند، ارزش خالص دارایی این صندوق نه تنها رشد نکرد، بلکه از حدود ۱۶۰ میلیارد تومان به ۱۲۰ میلیارد تومان کاهش یافت.

صندوق‌های دیگر مجموعه نیز وضعیت مشابهی داشتند؛ صندوق امین انصار از حدود ۲همت به ۱.۵ همت کاهش یافت و صندوق امین سامان نیز طی پنج سال تنها رشد محدودی را تجربه کرد؛ آن هم در بازاری که بسیاری از صندوق‌های مشابه چندین برابر شدند.

عملکرد نگران‌کننده خادم‌المله در سودسازی

کارنامه سلمان خادم‌المله تنها به عملکرد صندوق‌ها محدود نمی‌شود. صورت‌های مالی تأمین سرمایه امین نیز تصویر چندان متفاوتی ارائه نمی‌کنند. خادم‌المله در اوج رونق بازار سرمایه و از دی‌ماه ۱۳۹۸ مدیرعامل این شرکت شد. سود خالص شرکت در سال مالی ۱۳۹۹حدود ۴۳۰ میلیارد تومان بود، اما سه سال بعد، در پایان سال مالی ۱۴۰۲، این رقم تنها به حدود ۴۹۰ میلیارد تومان رسید؛ یعنی کمتر از ۱۵ درصد رشد اسمی طی سه سالی که اقتصاد ایران تورم تجمعی نزدیک به ۱۰۰ درصد را تجربه کرد. در چنین شرایطی، افزایش محدود سود اسمی چندان به عنوان سود واقعی و عملکرد مثبت محسوب نمی‌شود.

هرچند در آخرین سال حضور سلمان خادم‌المله، سودخالص شرکت به ۸۱۹ میلیارد تومان رسید، اما روند پس از خروج او نیز قابل توجه است. پس از خروج خادم‌المله از تامین سرمایه امین، هم منابع صندوق‌ها جهش قابل توجهی پیدا کرد و هم شرکت تنها در شش ماه نخست سال مالی ۱۴۰۴ توانست سودی معادل کل سال قبل محقق کند.

البته این موضوع به معنای توفیق کامل شرکت تامین سرمایه امین بعد از خروج خادم‌المله نیست.

ولی‌الله ولی‌نیا که به عنوان جانشین خادم‌المله مدیرعامل شرکت تامین سرمایه امین شده بود، در بدو ورود خود، تنوع سازی صندوق‌های تحت مدیریت شرکت را به عنوان یکی از برنامه‌های خود مطرح کرد، اما با گذشت یک سال و نیم از زمان مدیریت او، تغییر محسوسی در صندوق‌های سرمایه گذاری تامین سرمایه امین رخ نداد.

بر اساس گزارش‌های رسمی، این شرکت پیش از ورود ولی نیا، ۶ صندوق سرمایه‌گذاری داشت و هنوز هم همان ۶ صندوق را دارد و خبری از تنوع‌سازی در صندوق‌ها نیست.

از طرفی، شرکت تأمین سرمایه امین اگرچه در سال مالی ۱۴۰۴ سود عملیاتی خود را افزایش داد، اما این شاخص در سال مالی بعدی، روند نزولی پیدا کرد.

بر اساس گزارش‌ها، تأمین سرمایه امین در سال مالی ۱۴۰۴ که منتهی به شهریور ماه این سال است، توانست سود عملیاتی خود را ۸۰ درصد افزایش دهد که حدود ۸ ماه از این مدت، تحت مدیریت ولی نیا بوده است.

اما در سال مالی دوم حضور ولی‌نیا در تامین سرمایه امین، نه تنها سود این شرکت افزایش پیدا نکرده، بلکه کاهش هم یافته است.

بر این اساس، تامین سرمایه امین در صورت مالی ۹ ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵، با کاهش ۸ درصدی سود عملیاتی مواجه شده است. با توجه به اسمی بودن این سود، با در نظر گرفتن تورم، قطعا این کاهش سود، بسیار قابل توجه خواهد بود.

خادم‌المله با چه معیاری بازوی مالی هلدینگ خلیج فارس را به دست گرفته؟

سلمان خادم‌المله امروز مدیرعامل مهم‌ترین بازوی مالی هلدینگ خلیج فارس است؛ مجموعه‌ای که قرار است موتور فعالیت‌های مالی، سرمایه‌گذاری و بازار سرمایه بزرگ‌ترین هلدینگ پتروشیمی کشور باشد. شرکت‌هایی مانند تأمین سرمایه خلیج فارس، کارگزاری خلیج فارس، سبدگردان و سایر نهاد‌های مالی خلیج فارس زیر چتر این گروه فعالیت می‌کنند و کیفیت مدیریت این مجموعه می‌تواند مستقیماً بر تأمین مالی پروژه‌های هلدینگ، ارزش دارایی‌ها و منافع سهامداران اثر بگذارد.

به همین دلیل، انتخاب مدیرعامل این گروه صرفاً یک جابه‌جایی مدیریتی نیست، بلکه تصمیمی راهبردی است که آثار آن می‌تواند به کل هلدینگ خلیج فارس سرایت کند.

اگر معیار انتخاب مدیران، کارنامه مدیریتی باشد، چگونه عملکرد ضعیف خادم‌المله در جذب منابع صندوق‌ها، رشد محدود سودآوری و جهش عملکرد شرکت بلافاصله پس از خروج او، نادیده گرفته شده است؟

واقعیت آن است که بازوی مالی هلدینگ خلیج فارس جای آزمون و خطا نیست. این مجموعه قرار است هزاران میلیارد تومان منابع را مدیریت کند، تأمین مالی پروژه‌های بزرگ را بر عهده بگیرد و یکی از بازیگران اثرگذار هلدینگ خلیج فارس در بازار سرمایه باشد. در چنین جایگاهی، انتصاب مدیری که کارنامه او خود محل پرسش است، یک تصمیم ساده نیست؛ تصمیمی است که در صورت تداوم عملکرد ضعیف، می‌تواند هزینه آن را نه مدیران، بلکه سهامداران و خود هلدینگ خلیج فارس بپردازند.