بورس ۸ میلیونی؛ تکرار صعود ۹۷، رونق ۹۸ یا حباب ۹۹؟

بعد از جنگ رمضان، شاخص کل بورس با ترس و تردید در ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد بازگشایی شد. در شرایطی که کمتر کسی انتظار رشد بازار را داشت، آقای بازار برخلاف انتظارات روند صعودی را آغاز کرد و امروز پس از ۵ ماه شاخص کل بورس با رشد بیش از ۱۲۰ درصد به ۸ میلیون و ۲۶۰ هزار واحد رسیده است.

برخی رشد بورس طی ماه‌های اخیر را ناشی از تورم و عقب‌ماندگی بازار می‌دانند و به دلیل محاصره به آینده بازار چندان امیدی ندارند، برخی دیگر، اما نظر دیگری دارند و بازار را به روند صعودی ۹۷ تا ۹۹ تشبیه می‌کنند. برای پاسخ به این سوالات روزنامه اینترنتی فراز با سینا محمدی کارشناس بازار سهام گفت‌و‌گو کرده است.

به نظر شما رشد بازار در ماه‌های اخیر ناشی از چه دلایلی بود؟

چند دلیل مختلف در رشد بازار سهام طی این مدت تاثیرگذار بود. دلایلی که باعث شد اصلاحات بازار عمیق نشود و خریدار همواره پای بازار باشد. بازار سهام با جبران عقب‌ماندگی از تورم رشد را آغاز کرد و با خوشبینی نسبت به کاهش ریسک سیستماتیک و عدم وقوع جنگ، رشد را ادامه داد. پس از آن رشد قیمت دلار بازار آزاد و به تبع آن مرکز مبادله به رشد بازار سهام سرعت بخشید.

نکته‌ای که باید به آن دقت کنیم این است که در این شرایط، تورم کالایی بیش از تورم دلاری است؛ برای مثال اگر دلار ۲۰ درصد افزایش یابد، معمولا افزایش نرخ محصولات شرکت‌ها بیش از ۲۰% خواهد بود. همین عامل باعث شده رشد نرخ شرکت‌ها بیش از دلار باشد و شرکت‌ها بتوانند هم رشد دلار را پوشش دهند و هم بازدهی بهتری رقم بزنند.

قطعا عامل اصلی در رشد اخیر بازار تورم بوده، اما برخی شرکت‌ها توانستند رشد دلاری هم داشته باشند و با افزایش تولید و بهره‌وری، عملیات شرکت بیش از دلار بازدهی داشته باشد. این شرکت‌ها که رشد دلاری فروش داشتند، عموما در صنایع پیشروی بازار از جمله دارویی، غذایی و زراعت بودند.

گزارشات فعالیت شرکت‌ها در شهریور را چطور می‌بینید؟ به نظر شما اثر محاصره در گزارش‌ها خودش را نشان داده؟

گزارشات شهریور شرکت‌ها، در حالت کلی بسیار بهتر از انتظارات بود، اما در بعضی از گروه‌های صادراتی، فروش‌ها می‌توانست شرایط مطلوب تری داشته باشد. طبیعی است که به دلیل محاصره، فروش صادراتی بسیاری از شرکت‌ها به مشکل بخورد. با این حال برخی شرکت‌ها در حجم و اندازه قبل صادرات خود را حفظ کردند. اما سوال مهمی که باید بررسی شود این است که آیا باوجود محاصره، ۶ ماه آینده هم شرکت‌ها با همین منوال گزارش خواهند داد و می‌توانند در دو فصل آتی پاییز و زمستان ثبات نسبی در فروش داشته باشند؟ به هرحال بازار‌ها آینده را می‌خرند و سرمایه‌گذاران بهتر است توجه بیشتری به این نکته داشته باشند.

در شرایط فعلی که شاخص بورس به بیش از ۸ میلیون واحد رسیده، بازار ارزان است یا گران؟

شرایط امروز بازار با چندماه قبل که غالب سهام ارزان بودند، فرق کرده است. کلیت بازار الان ارزان نیست، اما گران هم نیست، اصطلاحا بازار منصفانه قیمت می‌خورد. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که بسیاری از گزارشات در ۶ ماهه که دو هفته آتی منتشر می‌شود، خیلی خوب بوده و بسیاری از شرکت‌ها در ۶ ماهه امسال بیش از کل سال گذشته توانستند فروش داشته باشند و به تبع آن با جهش‌های قابل توجه سودآوری همراه شوند. این می‌تواند به جذابیت بازار در آینده بیفزاید. اینجای بازار بهتر است سمت سهامی برویم که پیش‌بینی قیمت به درآمد مطلوبی دارند و از سهام پرریسک فاصله بگیرند.

برای نمونه صنعت دارویی همچنان جذاب است، اما در همین صنعت شرکت‌هایی وجود دارد که با رشد زیادی که طی ماه‌های اخیر داشتند، جذابیت قبل را ندارند. علاوه بر این شرایط می‌تواند برای هلدینگ‌ها و شرکت‌های سرمایه گذاری که مالک مستقیم یا غیر مستقیم معادن طلا نقره و مس هستند و حتی گروه ساخت محصولات فلزی و فولادی مطلوب باشد. همچنین انتظار می‌رود گروه غذایی نیز روند گزارشات خوب خود را حفظ کنند، در کنار آن انتظارات برای افزایش نرخ سیمان نیز وجود دارد و می‌تواند در معاملات این گروه تاثیر بگذارد. همچنین برخی شرکت‌ها در صنایع قطعاتی، خودرویی به دلیل فشار‌های ارزی و پتروشیمی‌ها به دلیل محدودیت گازی امسال ممکن است اقبال کمتری در بازار داشته باشند.

بزرگ‌ترین ریسک بازار در ماه‌های آتی را چه می‌بینید؟

بزرگ‌ترین ریسکی که سرمایه‌گذاران را تهدید می‌کند، ریسک سیستماتیک جنگ زیرساختی است. ریسک‌های دیگر مثل تاثیرات محاصره بر فروش شرکت‌ها و قیمت‌گذاری دستوری مانند کاهش تخفیف نرخ خوراک پالایشی‌ها هم برای سهامداران نگران‌کننده است. ریسک ناترازی انرژی هم در نیمه دوم‌سال برای بازار مهم است. ناترازی گازی که به خاموشی صنایع در فصل سرما منتهی می‌شود و عملا تولید صنایع بالادستی را متوقف می‌کند.

آیا بازار امروز مشابه سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ است؟

شرایط الان بازار تا حدودی مشابه سیکل ۹۷ تا ۹۹ است، اما خود ۹۹ نیست. در آن سال رشد قیمت سهام بیش از سودسازی شرکت‌ها بود که به حباب سنگینی در بازار منتهی شد. اما الان با توجه به گزارشات ۶ ماهه که به زودی منتشر می‌شود، تعدیل قیمت به درآمد را در کل بازار خواهیم داشت و نزدیک به میانگین قیمت به درآمد بازار خواهیم ماند. به همین دلیل نمی‌توان شرایط فعلی بازار را با سال ۹۹ مقایسه کرد. شرایط سودسازی امروز شرکت‌ها خیلی تغییر کرده است.

همچنین ارزش دلاری بازار امروز هم قابل مقایسه با سال ۱۳۹۹ نیست. در سقف سال ۱۳۹۹ ارزش دلاری بازار ۴۰۰ میلیارد دلار بود، اما الان کمتر از ۱۰۰ میلیارد دلار است که ۱۷ میلیارد دلار این هم تنها به فملی اختصاص دارد.

در کل شرایط فعلی مشابه سیکل ۹۷ تا ۹۹ است که رشد نرخ دلار و نرخ فروش شرکت‌ها را داشتیم که باعث شد کلیت سهام بیش از نرخ دلار رشد کند. شرایط امروز هم مشابه سیکل مذکور است.