دیدار پشت در‌های بسته دونالد ترامپ و نخست‌وزیر قطر در کاخ سفید هم‌زمان با میانجی‌گری دوحه در مذاکرات با ایران

بر اساس برنامه رسمی کاخ سفید، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز دوشنبه در دفتر بیضی شکل کاخ سفید و در نشستی بدون حضور خبرنگاران با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، دیدار کرد. آل ثانی که هم‌زمان عهده‌دار وزارت امور خارجه قطر نیز هست، طی هفته‌های گذشته به عنوان کانال اصلی ارتباطی میان واشنگتن and تهران عمل کرده است. یک مقام آمریکایی به رویترز اعلام کرد که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز قرار است دیداری جداگانه با وی داشته باشد.

گزارش‌های رسانه‌ای آکسیوس و رویترز محور این سفر را تلاش برای دستیابی به آتش‌بس جدید و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای توصیف کرده‌اند. بر اساس منابع آکسیوس، آل ثانی خواستار آن است که ترامپ زمان بیشتری به دیپلماسی اختصاص دهد. به گفته همین منابع، ترامپ همچنان تمایل دارد اجازه دهد مذاکرات ادامه یابد، اما مشخص نکرده است که این پنجره زمانی چقدر طول خواهد کشید. آکسیوس همچنین گزارش داد که جی‌دی ونس طی دو هفته گذشته ارتباطات تقریباً روزانه‌ای با آل ثانی در خصوص کانال غیرمستقیم با ایران داشته است. منابع منطقه‌ای به آکسیوس گفتند که قطر با سایر بازیگران منطقه‌ای از جمله پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه روی پیش‌نویس گام‌های اعتمادساز با طرف‌های ایرانی و مقامات کاخ سفید همکاری کرده است.

این منابع ایده‌ای مرحله‌بندی‌شده را توصیف کردند که بر اساس آن، در روز نخست ایالات متحده محاصره دریایی را لغو کرده و برخی از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد می‌کند، در حالی که تهران از بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای بازدید از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده دعوت به عمل می‌آورد؛ روندی که با الهام از توافق قاهره در یک سال گذشته شکل گرفته است. در روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد و مذاکرات هسته‌ای با تمرکز بر ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران از سر گرفته می‌شود. انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره گویا مسیر غیرمستقیم این مذاکرات را کند کرده بود.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که تهران همچنان منتظر پاسخ واشنگتن به آن پیشنهاد دو روزه است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیش از نشست گروه هفت در پاریس در روز یکشنبه گفت که مذاکرات را به دستیابی به یک توافق نزدیک نمی‌داند و مطالبات ایران را «غیرقابل قبول» و در برخی موارد «عجیب، مضحک و کاملاً غیرواقعی» توصیف کرد.

ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد که اگر مذاکرات به یک توافق محکم منجر شود، انجام حملات جدید علیه ایران بسیار بعید است، در عین حال هشدار داد که در صورت از سرگیری درگیری‌ها، اهداف زیرساختی اضافی از جمله پل‌ها همچنان روی نقشه‌ها باقی مانده‌اند. وی در مصاحبه‌ای با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس که روز جمعه ضبط و یکشنبه پخش شد، اظهار داشت که دلیلی برای تشدید تنش نمی‌بیند و مدعی شد که مواد هسته‌ای ایران «زیر هزاران تن سنگ مدفون شده است». این دیپلماسی در کنار ابزار‌های فشار سختی که از پیش اعمال شده، از جمله محاصره دریایی و کارگروه دروازه آهین، در جریان است. نقش میانجی‌گری دوحه تازگی ندارد؛ بر اساس گزارش رویترز، میانجی‌گران قطری اوایل ماه جاری برای کار روی پیش‌نویس متن توافق ایالات متحده و ایران به تهران سفر کرده بودند. کاخ سفید هنوز بیانیه رسمی و عمومی از جزئیات این نشست پشت در‌های بسته در دفتر بیضی شکل منتشر نکرده است و هرگونه پیشرفت یا فروپاشی در این روند به این بستگی دارد که آیا ترامپ بازه زمانی دیپلماتیکی را که آل ثانی به دنبال آن است، تمدید خواهد کرد یا خیر.