جنگ قیمت نفت در خاورمیانه؛ چشم‌انداز بازار بیش‌عرضه پس از پایان درگیری‌ها

تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه برای جذب خریداران در حال کاهش قیمت‌های خود هستند، زیرا احیای تند جریان نفت از طریق تنگه هرمز بازار جهانی نفت را به سمت بیش‌عرضه سوق می‌دهد؛ امری که پیش‌نمایشی از بازار نفت فشرده و بسیار رقابتی است که جنگ ایران ممکن است پس از خود به جای بگذارد. شاخص جهانی نفت خام برنت هفته گذشته بیش از ۱۷ درصد سقوط کرد و به حدود ۹۷ دلار در هر بشکه رسید که بیشترین افت هفتگی آن از زمان همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ محسوب می‌شود. این رکود پس از شکست انتخاباتی حزب جمهوری‌خواه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در انتخابات میان‌دوره‌ای رخ داد؛ شکستی که انتظارات را برای تنش‌زدایی سریع واشنگتن از جنگی که از ۲۸ فوریه بازار‌های انرژی را دگرگون کرده بود، افزایش داد.

صرف‌نظر از اینکه واشنگتن و تهران در هفته‌های آینده به یک توافق صلح پایدار دست یابند یا خیر، بازار با چشم‌انداز مازاد عرضه نفت خام روبه‌رو است؛ نتیجه‌ای شگفت‌انگیز در پایان سالی که یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه انرژی در تاریخ مدرن را به خود دید. با وجود جریان یافتن نفت خام از خلیج فارس، بازار جهانی نفت همچنان فاصله زیادی با شرایط عادی پیش از جنگ دارد. تقاضا به دلیل قیمت‌های بالا و ظرفیت محدود پالایشگاهی همچنان محدود مانده و انبار‌های جهانی تخلیه شده‌اند.

صادرات نفت از طریق تنگه هرمز از ماه سپتامبر تاکنون به شدت بهبود یافته است، زیرا تولیدکنندگان خلیج فارس اکنون می‌توانند با استفاده از کاروان‌های نفت‌کش تحت محافظت نیروی دریایی ایالات متحده از این آبراه باریک عبور کنند. صادرات نفت خام از طریق این تنگه در ماه اکتبر به طور میانگین به ۱۰.۳ میلیون بشکه در روز رسید که در مقایسه با صفر درصد در ماه نخست جنگ (به استثنای محموله‌های ایران) افزایش نشان می‌دهد. این در حالی است که میانگین پیش از جنگ بر اساس داده‌های کپلر ۱۷ میلیون بشکه در روز بود. تولیدکنندگان خارج از خلیج فارس نیز با افزایش تولید، به ویژه در ایالات متحده، برزیل و کانادا، به شوک عرضه زمان جنگ پاسخ داده‌اند.

سیگنال‌های قیمتی به وضوح به مازاد عرضه اشاره دارند. عربستان سعودی قیمت دسامبر نفت شاخص خود یعنی «عرب لایت» را برای مشتریان آسیایی ۲ دلار در هر بشکه نسبت به ماه نوامبر کاهش داد و تخفیف آن را در مقایسه با میانگین عمان/دوبی به ۶.۵۰ دلار در هر بشکه رساند که پایین‌ترین سطح از زمان همه‌گیری در مه ۲۰۲۰ است. پریمیوم‌های نقدی برای شاخص‌های نفت خاورمیانه نیز سقوط کرده‌اند. ران بوسو، ستون‌نویس رویترز، در این تحلیل تأکید می‌کند که جنگ انرژی خاورمیانه ممکن است به بازاری با نفت خام بسیار بیشتر از میزان نیاز تولیدکنندگان تبدیل شود و بازار قدیمی انرژی از بین رفته و بازار جدید بسیار شلوغ‌تر خواهد بود.