کشتی‌های گم‌شده و ملوانان مفقود؛ بهای انسانی جنگ با ایران

پاندیسلوی، مادر ملوان هندی ناوین کومار، بیش از شش ماه است که از پسرش خبری نشده و با این حال همچنان به بازگشت او امید بسته و در حالی که پیام‌های صوتی قدیمی را پخش می‌کند، اشک می‌ریزد. کومار یکی از شش عضو خدمه‌ای بود که به کار بر روی دو کشتی باری مرتبط با ایران گماشته شده بودند و آخرین بار در ماه مه در آب‌های ایران دیده شدند؛ پیش از آنکه ناپدید شوند. سرنوشت این کشتی‌ها همچنان نامشخص است. کشتی‌های تجاری از آغاز جنگ میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران در ۲۸ فوریه مورد آتش قرار گرفته‌اند. تهران برای ابراز کنترل بر تنگه هرمز به کشتی‌ها حمله کرده و ایالات متحده نیز در مقابل برای اعمال محاصره بر بندرگاه‌های ایران، به کشتی‌های مرتبط با ایران حمله کرده است. سازمان بین‌المللی دریانوردی سازمان ملل متحد از ثبت ۱۳۰ «حادثه» — که عمدتاً حمله بوده‌اند — در منطقه از آغاز درگیری خبر داده و دست‌کم ۲۵ دریانورد کشته شده‌اند.

پاندیسلوی، ۴۵ ساله، از خانه یک‌خوابه خود در شهر دیندگل در ایالت تامیل نادو در جنوب هند به رویترز گفت: «ما نمی‌توانیم این درد را تاب بیاوریم. لازم نیست کسی به شما بگوید که یک والد وقتی فرزندش را از دست می‌دهد چه می‌کشد. ما از همه درگیر‌ها می‌خواهیم لطفاً جلو بیایند و به ما کمک کنند.» رویترز با منابع دریایی، مقامات عراقی و خانواده‌های ملوانان مفقود در بصره عراق و ایالت تامیل نادو هند گفت‌و‌گو کرد تا بهای انسانی حملات هرمز را آشکار کند. خانواده کومار ۲۳ ساله برای تکمیل دوره دریانوردی و دنبال کردن رویای او برای کار به عنوان ملوان، بدهی قابل توجهی به عهده گرفت و او پس از آن برای یک قرارداد شش‌ماهه خدمه که به او گفته شده بود پایگاهش در دبی است، عازم شد. یک هفته بعد، خود را در ایران یافت، به تعجب و نگرانی خانواده‌اش.

حتی پیش از آغاز جنگ سه ماه بعد، خانواده کومار به‌طور مذبوحانه در تلاش برای بازگرداندن او بودند. سپس سکوت رادیویی فرا رسید. پاندیسلوی گفت: «وضعیت روانی من تا حد جنون بدتر شده بود، پیام‌های مذبوحانه‌ای می‌فرستادم» و افزود که به شماره‌ای که با نام «ناوین مارینر» و یک ایموجی لنگر ذخیره کرده بود، بدون هیچ پاسخی پیام صوتی می‌فرستاده است. خانواده همچنان خط را فعال نگه می‌دارند به امید اینکه پسرشان جواب دهد. یکی از همسایه‌ها او را این‌گونه توصیف کرد که بار‌ها و بار‌ها به پیام‌ها گوش می‌دهد، در حالی که اشک می‌ریزد. پاندیسلوی گفت: «علامت سؤالی ترسناک بر سرنوشت او آویزان است: آیا او هنوز روی آن کشتی است، یا اتفاق وحشتناکی برایش افتاده است؟ این سردرگمی زیادی ایجاد می‌کند. هر دقیقه‌ای که می‌گذرد، عذاب است.» کومار به کشتی‌های بریج ۱ و بریج ۲ اعزام شده بود که حدود ۹ مه ناپدید شدند. این دو کشتی در فهرست حوادث سازمان بین‌المللی دریانوردی نبودند.

عراق در ماه مه اعلام کرد که ناپدید شدن این دو کشتی را که پرچم بولیوی را برافراشته بودند، زیر نظر دارد. هیچ سیگنال استغاثه‌ای دریافت نشد. پس از قطع ارتباطات با خدمه، بندرگاه‌های خلیج فارس درخواست اطلاعات کردند. خالد سعد الثعلبی، رئیس بنیاد دریایی عراق در بصره، به رویترز گفت که آخرین اطلاعات موجود نشان می‌دهد سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS) آخرین موقعیت شناخته‌شده آنها را در حدود ۸ مایل دریایی از جزیره کیش ایران، در ۹ مه ساعت ۴:۵۰ بعدازظهر مخابره کرده است. الثعلبی از دفتر کارش در بصره به رویترز گفت: «با نماینده در ایران تماس گرفتیم، اما او به ما گفت چیزی از این حادثه نمی‌داند و روز بعد تیم جست‌و‌جو و نجات ایرانی به دنبال کشتی‌ها گشت، اما چیزی پیدا نکرد. ما نمی‌دانیم کشتی‌ها غرق شده‌اند یا توسط یک کشور توقیف شده‌اند.» دیگر اعضای مفقود خدمه بریج ۱ و بریج ۲ سه عراقی، یک پاکستانی و یک هندی دیگر هستند. منابع مطلع از موضوع گفتند که کشتی‌ها در تجارت ایران درگیر بوده و فولاد حمل می‌کردند.

حیدر رحمان المیاحی، ملوان ۲۲ ساله عراقی، از اعضای خدمه بود؛ یوسف رحمان، برادرش، این را گفت: «او یک دختر یک‌ساله و پدری از خود به جا گذاشت که از غم ناپدید شدن او دچار سکته مغزی شد.» خانواده المیاحی برای یافتن پاسخ به ایران سفر کرد. آنها صاحب کشتی‌ها را پیدا کردند که او را فقط به عنوان یک ایرانی شناسایی کردند و به آنها گفت که هیچ اطلاعاتی از کشتی‌ها ندارد. خانواده نظریه‌های متناقضی درباره کشتی‌ها دریافت کرد. برخی منابع دریایی گفتند ممکن است توسط آمریکا مورد اصابت قرار گرفته و بلافاصله غرق شده باشند، در حالی که برخی دیگر گمانه‌زنی کردند که خدمه توسط یک کشور خلیج فارس یا ایران بازداشت شده‌اند. نماینده ایرانی که ملوانان عراقی را استخدام کرده بود به تماس‌های تلفنی رویترز پاسخ نداد. خانواده کومار حدود ۱.۵ میلیون روپیه هند (۱۶،۰۰۰ دلار) وام گرفته بود تا او دوره آموزش دریانوردی خود را تکمیل کند و اکنون با فشار مالی دست و پنجه نرم می‌کند.

آنها با آژانس محلی استخدام‌کننده کومار، شرکت لاسکار مارین مستقر در بمبئی تماس گرفتند و ابتدا اطمینان‌هایی دریافت کردند که او به زودی بازخواهد گشت. کارکنان این آژانس بعداً به خانواده گفتند که اطلاعاتی ندارند. پس از آن، تماس‌ها بی‌پاسخ ماند، به گفته خانواده. این آژانس به تماس‌های مکرر رویترز پاسخ نداد. یک دستور مورخ ۲۲ مه منتشرشده در وب‌سایت دولتی نشان داد که دفتر اشتغال دریانوردان هند مجوز استخدام شرکت لاسکار مارین سرویسز را لغو کرده و مدیران فعلی و پیشین آن را به مدت پنج سال از کسب‌وکار دریایی منع کرده است؛ به استناد ناتوانی‌های مکرر در بازگرداندن دریانوردان — از جمله کومار — یا پرداخت دستمزد آنها. مدیر دفتر اشتغال دریانوردان به درخواست اظهارنظر رویترز پاسخی نداد. خدمه‌ای که روی کشتی‌ها کار می‌کنند معمولاً توسط آژانس‌هایی مانند لاسکار مارین قرارداد دارند و بر اساس قرارداد‌های شش‌ماهه استخدام می‌شوند. از زمان جنگ ایران، هزینه استخدام ملوانان سه برابر شده و بسیاری از آنها با وجود خطرات فزاینده تنها یک سفر کار می‌کنند.

یکی از باربران مستقر در دبی به رویترز گفت که یک عضو خدمه ممکن است در فقط دو سفر به اندازه‌ای درآمد کسب کند که قبلاً در هفت ماه می‌کرد و سپس تصمیم به بازگشت به خانه بگیرد. یک ناخدا که بالاترین دستمزد را در میان خدمه کشتی دارد، می‌توانست پیش از جنگ حدود ۸،۰۰۰ تا ۱۳،۰۰۰ دلار در ماه درآمد داشته باشد. اکنون آنها می‌توانند سه برابر آن درآمد داشته باشند. این باربر گفت: «آن‌ها درخواست سه ماه دستمزد در ماه می‌کنند، اما پس از دیدن اینکه یک سفر چه چیزی را در بر دارد، گاهی پس از یک سفر کار را رها می‌کنند.» برای پاندیسلوی، مادر کومار، جذابیت دستمزد خوب اکنون بی‌معناست. او گفت: «ما خستگی‌ناپذیر کار کردیم تا شغل و آینده فرزندانمان را تأمین کنیم. اکنون که همه این اتفاقات را می‌بینیم، به حال خود رها شده و از خود می‌پرسیم که زندگی‌مان به کجا رسیده است.» (هر دلار معادل ۹۴.۵۰۷۵ روپیه هند است.) این گزارش توسط مها ال دحان از دبی، پراوین پارامزیوام از دیندگل هند، عارف محمد و محمد عطی از بصره و احمد رشید از بغداد تهیه شده و ویرایش آن توسط اندرو کاوثورن انجام شده است.