پوتین آماده صلح در ابوظبی نیست؛ اهداف مسکو در مذاکرات صلح اوکراین

در حالی که جنگ روسیه و اوکراین مدت‌هاست وارد فاز فرسایشی شده است، روسیه، اوکراین و ایالات متحده دور جدیدی از مذاکرات سه‌جانبه با میانجیگری ایالات متحده را در تاریخ ۱۰ نوامبر در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی، آغاز کردند. این مذاکرات برای ادامه در تاریخ ۱۱ نوامبر برنامه‌ریزی شده است. از دسامبر ۲۰۲۵، اولشکی دچار بحران غذایی شد که در تابستان امسال به شدت وخیم‌تر شد. در طول سال‌های تحت اشغال روسیه، جمعیت آن از ۲۵ هزار نفر به ۲ هزار نفر کاهش یافت و بحران غذایی بقای باقی‌ماندگان را تهدید کرد. با این حال، در تابستان، سرویس‌های اطلاعاتی اوکراین و روسیه توافق کردند تا برای تخلیه ساکنان اولشکی — در صورت تمایل به خروج — به اوکراین یا روسیه، روی یک آتش‌بس محلی کار کنند. این ماموریت بشردوستانه به‌طرز شگفت‌آوری روان پیش رفت. هر دو طرف به توافق آتش‌بس پایبند بودند، صد‌ها نفر با موفقیت از این شهر رنج‌دیده تخلیه شدند و مشاهده هماهنگی صلح‌آمیز و با احترام متقابل نمایندگان حقوق بشر اوکراین و روسیه، دمیترو لوبینتس و یانا لانتراتوا، فوق‌العاده بود. مدت‌هاست مشخص است که ترامپ می‌خواهد برنده جایزه صلح نوبل شود. با این حال، علی‌رغم ادعا‌های او مبنی بر پایان دادن به جنگ‌های بی‌شمار در سراسر جهان، بعید است که ترامپ این جایزه معتبر را دریافت کند. امروز به نظر می‌رسد که برنامه خانواده ترامپ این است که تلاش کند جایزه صلح نوبل را برای ملانیا ترامپ تضمین کند. ماموریت بشردوستانه اولشکی نمونه‌ای در این زمینه به نظر می‌رسد. چند روز پیش از آتش‌بس، کاخ سفید اعلام کرد که این ملانیا ترامپ بوده است که در «نقش رسمی خود به عنوان میانجی انحصاری» مذاکرات پیرامون توافق آتش‌بس بین روسیه و اوکراین را آغاز کرده است، و بدین ترتیب نه تنها تلاش‌های واتیکان برای تامین آتش‌بس اولشکی، بلکه این واقعیت را که سرویس‌های اطلاعاتی اوکراین و روسیه از تابستان بحث درباره آتش‌بس موقت را آغاز کرده بودند، نادیده گرفت. با این حال، مسکو به راحتی از نسخه کاخ سفید درباره نقش حیاتی ملانیا ترامپ در این توافق حمایت کرد و کی‌یف نیز ناچار شد با آن نسخه هم‌سو شود.

هم روسیه و هم اوکراین به دنبال جلب نظر دونالد ترامپ به سوی خود هستند، اما در حالی که هر دو کشور در نهایت پذیرختند که با ترویج بانوی اول ایالات متحده به عنوان یک «صلح‌طلب» توسط کاخ سفید همراهی کنند، مسکو احتمالاً در نظر داشت که موفقیت ماموریت بشردوستانه اولشکی منافع بیشتری نسبت به کی‌یف برایش به همراه خواهد داشت. استدلال ظاهری پوتین در اینجا این است که تمایل آشکار مسکو به همکاری می‌تواند نارضایتی ترامپ از زلنسکی را عمیق‌تر کند و توهم او را تقویت کند که این اوکراین است و نه روسیه که مانع پایان جنگ می‌شود. برای پوتین، جلب نظر ترامپ راهی برای ادامه تجاوزات علیه اوکراین در شرایط مساعدتر است، نه راهی برای رسیدن به صلح با اوکراین. عامل دیگری که نشان می‌دهد مذاکرات ابوظبی بعید است به پیشرفتی به سوی صلح پایدار منجر شود این است که مسکو ولادیمیر مدینسکی، دستیار پوتین، را به عنوان رئیس هیئت روسی برای مذاکرات در امارات منصوب کرده است. مدینسکی ریاست هیئت‌های روسی را در مذاکرات با اوکراین در استانبول در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ بر عهده داشت و انتصاب مجدد او به عنوان رهبر هیئت در ابوظبی نشان می‌دهد که موضع روسیه در قبال اوکراین از زمان مذاکرات استانبول تغییری نکرده است. تنها نتیجه قابل قبول جنگ برای روسیه همچنان تسلیم کامل اوکراین است و تسلیم شدن در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ برای اوکراین غیرقابل قبول بود و امروز نیز چنین است. با این حال، به نظر می‌رسد پوتین بر این باور است که روسیه در موضع مذاکره قوی‌تری نسبت به اوکراین قرار دارد و این باور او مبتنی بر فرض‌های نادرست و واقع‌بینانه است. از یک سو، این اشتباه پوتین است که فرض کند حملات مداوم روسیه به زیرساخت‌های اوکراین، از جمله منابع انرژی و آب، می‌تواند تاب‌آوری اوکراینی‌ها را تا حدی تضعیف کند که خواستار تسلیم مقامات در برابر روسیه شوند یا علیه دولت شورش کنند. اوکراین در حال جنگی وجودی است که در آن تسلیم به معنای مرگ، شکنجه و پاکسازی قومی است؛ اقداماتی که از ویژگی‌های حکومت روسیه در سرزمین‌های اشغالی کنونی اوکراین است. اوکراینی‌ها عملاً هیچ چاره‌ای جز مقاومت در برابر تجاوزات روسیه ندارند.

از سوی دیگر، مسکو تحولات سراسر غرب را به درستی ارزیابی می‌کند، جایی که حمایت مداوم از اوکراین از چندین جنبه به چالش کشیده شده است. در حالی که کشور‌های اروپایی به تامین مالی تامین تسلیحات برای دفاع اوکراین ادامه می‌دهند، بخش بزرگی از تسلیحات مورد نیاز این کشور از ایالات متحده تامین می‌شود. جنگ مشترک ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران برخی از انبار‌های ایالات متحده را تخلیه کرد و ظرفیت ایالات متحده برای پر کردن مجدد آنها محدود است، که شکاف قابل توجهی در تلاش‌های تهاجمی و دفاعی اوکراین، به‌ویژه در زمینه پدافند هوایی، ایجاد می‌کند. پیروزی حزب دموکرات در انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده به‌سختی وضعیت را تغییر خواهد داد، حتی با وجود اینکه این حزب حامی‌تر اوکراین از جمهوری‌خواهان بوده است: کمبود تسلیحاتی که ایالات متحده می‌تواند از طریق متحدانش به اوکراین بفروشد، مسئله‌ای مادی است تا سیاسی. علاوه بر این، حمایت نظامی و اقتصادی مستمری که اوکراین از متحدان اروپایی و دیگر خود دریافت می‌کند، نه تنها به اجماع سیاسی میان آن متحدان درباره ضرورت چنین حمایتی بستگی دارد، بلکه به مواضع فردی آن متحدان نیز وابسته است. فرانسه در نیمه اول سال ۲۰۱۷ [ر. ک. ۲۰۲۷]میزبان انتخابات ریاست‌جمهوری خواهد بود و پس از آن احتمالاً انتخابات زودهنگام پارلمانی برگزار خواهد شد، و حزب ملی‌گرای راست‌گرای «اجتماع ملی» شانس خوبی برای به دست آوردن هم ریاست‌جمهوری و هم نخست‌وزیری جمهوری فرانسه دارد. رهبر غیررسمی آن، مارین لو پن، که اعلام کرده است در بهار سال آینده نامزد ریاست‌جمهوری خواهد شد، پیشتر گفته است که فرانسه دیگر نمی‌تواند کمک مالی به اوکراین ارائه دهد، به این معنا که در صورت انتخاب به عنوان رئیس‌جمهور، آن کمک مالی را متوقف خواهد کرد. با وجود اینکه فرانسه دومین اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا است، اما پنجمین اهداکننده دوجانبه اتحادیه اروپا به اوکراین محسوب می‌شود؛ اما فرانسه یک کشور تأثیرگذار اروپایی است و اگر حمایت مالی از اوکراین را متوقف کند، این امر ممکن است موجی زنجیره‌ای در میان برخی دیگر از کشور‌های اتحادیه اروپا ایجاد کرده و فشار اقتصادی و سیاسی داخلی بیشتری بر آن دسته از دولت‌های اتحادیه اروپا که همچنان به اوکراین کمک می‌کنند، وارد آورد. مارین لو پن، که حزبش در سال ۲۰۱۴ کمک مالی از روسیه دریافت کرد و در سال ۲۰۱۷ در مسکو شخصاً با پوتین دیدار نمود، محتمل‌ترین گزینه روسیه برای سال ۲۰۲۷ در زمینه تضعیف دفاع اوکراین است. اما این تنها گزینه نیست. در آلمان، حزب ملی‌گرای راست‌گرای «آلترناتیو برای آلمان» در نظرسنجی‌ها جهش چشمگیری داشته و بزرگ‌ترین حزب حامی پوتین و حامی ترامپ در اتحادیه اروپا است؛ و خود ترامپ، علیرغم شکست‌های حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده در سال ۲۰۲۶، همچنان یکی از گزینه‌های مهم روسیه در زمینه جنگ روسیه محسوب می‌شود. این واقعیت که روسیه در مذاکرات سه‌جانبه در ابوظبی شرکت کرد، نشانه آن نیست که برای صلح با اوکراین آماده است؛ بلکه روسیه امیدوار است که حمایت غرب از اوکراین از بین برود و معتقد است که منابع لازم برای انتظار کشیدن برای آن لحظه فرضی را در اختیار دارد.