میراث در مصافِ حوادثِ وزیر و وزارتخانه!

بخشی از درآمد میراث مانند بلیت‌فروشی از موزه‌ها و پایگاه‌های تاریخی به دلیل شیوع کرونا کاهش داشته است با این حال در لایحه بودجه ۱۴۰۱ بودجه وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی رشد ۵۴ درصدی نسبت به سال قبل دارد که اگر درست و به برنامه هزینه شود شاید بتواند آبی بر آتش باشد.

حوزه میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگریِ کشور روزهای پر فراز و نشیبی را از سال ٩٨ تا این لحظه سپری کرده است؛ روزهایی پر از اتفاق و حادثه که باعث شد تا این حوزه باز هم نتواند به شرایط پایدار برسد. شاید بتوان گفت در لیست تخصیص بودجه، یکی از حوزه هایی که بیشترین بودجه را دریافت می کند حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است. اما احتمالا مدیریت نا کارآمد به همراه روند صعودی حوادث طبیعیِ کشور و در نتیجه خسارت‌های بسیاری که به بناهای تاریخی و تاسیسات گردشگری وارد شد، باعث شده که این حوزه آن چنان که باید به تعادل نرسد. در گام آخر هم ویروس کرونا ابعاد حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را نیز دستخوش تحول و تعطیلی کرد و تیر خلاص را به حیات آن شلیک کرد. حال در حالی درباره لایحه بودجه ۱۴۰۱ و سهم حوزه میراث فرهنگی از این بودجه بحث می شود که به نظر می رسد چندان به روزهای هولناکی که این حوزه از سر می گذراند، توجه نمی شود.

افزایش بودجه همزمان با افزایش حوادث و کاهش درآمد

هرچند بخشی از درآمد میراث مانند بلیت‌فروشی از موزه‌ها و پایگاه‌های تاریخی به دلیل شیوع کرونا کاهش داشته است با این حال در لایحه بودجه ۱۴۰۱ بودجه وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی رشد ۵۴ درصدی نسبت به سال قبل دارد که اگر درست و به برنامه هزینه شود شاید بتواند آبی بر آتش باشد. بر اساس این افزایش بودجه وزارتخانه از یک‌ هزار و ۳۹۴میلیارد و ۳۲۲میلیون و ۴۰۰هزار تومان به ۲هزار و ۱۴۷میلیارد و ۲۵۱میلیون تومان رسید. در این لایحه برای صیانت از میراث‌فرهنگی جمهوری اسلامی ایران یک‌هزار و ۱۳۸میلیارد و ۷۳۹میلیون تومان، برای سیاست‌گذاری، راهبری و توسعه صنعت گردشگری ۶۵۶میلیارد و ۶۹۱میلیون تومان همچنین برای حمایت از ارتقا و توسعه صنایع‌دستی ۲۱۱میلیارد و ۵۷۲میلیون تومان در نظر گرفته شده است. علاوه بر بودجه سالانه وزارت، همچنین در ردیف ۶۸ اعتبارات متمرکز درآمد-هزینه در جدول شماره ۹ (برآورد اعتبارات ردیف‌های متفرقه سال ۱۴۰۱) نیز مبلغ ۹میلیارد تومان به توسعه و گسترش فعالیت‌های ایران‌گردی و جهان‌گردی (موضوع قانون اصلاح مواد ۲ و ۷ قانون توسعه صنعت ایران‌گردی و جهان‌گردی)، در ردیف ۱۲ اعتبارات ردیف‌های موردی (موقت) در جدول شماره ۹ (برآورد اعتبارات ردیف‌های متفرقه سال ۱۴۰۱) مبلغ ۲میلیارد تومان به کمک و ارائه حمایت مالی به تأمین سرمایه اولیه صندوق توسعه و احیا و در ردیف ۵۴ اعتبارات ردیف‌های موردی (موقت) در جدول شماره ۹ (برآورد اعتبارات ردیف‌های متفرقه سال ۱۴۰۱) مبلغ ۲۵ میلیارد و ۶۵۰ میلیون تومان برای آزادسازی حریم مجموعه تاریخی‌فرهنگی هگمتانه اختصاص یافته است. این درحالی است که این وزارتخانه در دو سال اخیر از سازمان به وزارت تبدیل شد و می‌بایست طبق یکی از اهداف سند چشم انداز گردشگری تا سال ۱۴۰۴ حدود ۲۵ میلیون گردشگر خارجی به ایران جذب کند. این ها فارغ از مباحث مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی است که به دلیل گسترده بودن ایران و سایت‌های باستانی آن، نیاز به مدیریت درست بودجه ای را دارد که تحت امر عزت الله ضرغامی، سکان دار این وزارتخانه است!

کشتی میراث با ضرغامی به کجا می رسد؟

باید پذیرفت ضرغامی از پرحاشیه‌ترین اعضای کابینه دولت سیزدهم است که از ماجرای دیدار‌های او تا خبر سکته کردنش در یکی از سفر‌های استانی و تکذیب پس از آن و همچنین سخنانی که درباره مقبره کوروش هخامنشی به زبان رانده، حواشی زیادی را برایش ایجاد کرده است. او که در گام اول، گعده دوستان و همراهان صدا و سیمایی اش را به میراث آورد غافل از آنکه این وزارتخانه ۳۱ مدیرکل استانی دارد که با ۳ معاونت میدانی، ۹۳ معاونت میدانی هم خواهند داشت. چنانچه ۳۱ مدیرکل استانی هم از صدا و سیما انتخاب شوند و معاونان میدانی هم تخصصی در حوزه‌های مرتبط با این وزارتخانه نداشته باشند، چالش مهمی در فعالیت‌های این وزارتخانه از ستاد تا صف به وجود می‌آید. فعالیت‌های حوزه‌های این وزارتخانه، تخصصی است و علاوه بر دانش فنی، نیازمند شناخت میدانی افراد نسبت به چالش ها، فرصت ها، تهدید‌ها و مشکلات است! در حالیکه بسیاری امیدوار بودند با  ورود ضرغامی به این وزارتخانه با توجه به نفوذ سیاسی او و سابقه کار فرهنگی اش، جایگاه مستحکمی پیدا کند، با توجه به انتصابات اخیر ( از معاون فرهنگی وزارتخانه تا مدیر موزه فرش و...) و احتمالا انتصابات آینده، تردید‌های جدی به ذهن می‌آید که آیا این وزارتخانه سرانجام خیری خواهد داشت یا روندی که در دولت قبلی ضربات مهلکی را به این وزارتخانه وارد کرد، در این دوره هم تکرار خواهد شد...