اینترنت ماهواره ای ایلان ماسک در ایران کار می‌کند؟

مدیرعامل تسلا روز دوشنبه در توئیتی نوشت که شرکت اینترنتی ماهواره‌ای او، استارلینک، به دنبال دریافت مجوز فعالیت در ایران است.

ماسک این بیانیه را هم‌زمان با ناآرامی‌هایی که در روزهای اخیر در ایران اتفاق افتاده، ارائه کرد. در توئیتر عده‌ای از او خواسته بودند ایستگاه‌های اینترنتی مبتنی بر ماهواره را ارائه دهد.

البته وزارت ارتباط و فناوری در ایران به این بیانیه‌ای عکس‌العملی فوری نشان ندارد.

و ماسک هم در بیانیه خود معلوم نکرده که از کدام کشور معافیت می‌خواهد...

سرویس اینترنتی استارلینک از سال ۲۰۱۹ فعالیت خود را آغاز کرده است.

اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، سرویسی اینترنتی است که ایلان ماسک، مالک شرکت هوافضای اسپیس‌ایکس قصد کرده که آن را تا جای ممکن به تمام جهانیان عرضه کند.

این پروژه که توسط شرکت اسپیس‌ایکس در حال اجرا است، در پایان سال ۲۰۲۰ با سرمایه‌گذاری عظیمی با مبلغ ۸۸۵.۵ میلیون دلار از سوی کمیسیون فدرال تجارت آغاز شد و در سال ۲۰۲۱ روند پیشرفت آن سرعت گرفت.

در حال حاضر تعداد ماهواره‌های استارلینک به بیش از ۲۰۰۰ ماهواره رسیده است. تاکنون بیش از ۱۰ هزار نفر برای استفاده از این سرویس اینترنت درخواست داده‌اند.

و درحالی‌که پیش‌فروش اینترنت ماهواره ای استارلینک همچنان ادامه دارد، اسپیس‌ایکس نسل دوم، دیش اینترنت ماهواره‌ای خود را نیز عرضه کرده و حتی ممکن است استفاده از اینترنت ماهواره‌ای خود را برای مسافران هواپیماهای مسافربری نیز امکان‌پذیر کند.

این شرکت در طول تهاجم روسیه تلاش کرده است دسترسی به اینترنت را برای مردم اوکراین فراهم کند و در اوایل سال ۲۰۲۱ نیز با ارتش ایالات‌متحده قرارداد بسته است.

فراهم‌شدن امکان دسترسی به اینترنت استارلینک برای عموم مردم ایران، قاعدتاً با اعتراضات دولتی مواجه خواهد بود.

یکی از سخنگویان وزارت خزانه‌داری که خواسته نامش فاش نشود، گفت که دفتر کنترل دارایی‌های خارجی، از درخواست‌های مجوز برای فعالیت‌های حمایتی از آزادی اینترنت در ایران استقبال می‌کند.

بازوی تحریمی وزارت خزانه‌داری در سال ۲۰۱۴ مجوز صادرات نرم‌افزار و ارسال خدمات به ایران را فراهم کرد... که به دنبال آنها امکان تبادل آزاد اطلاعات از طریق اینترنت و با هدف تقویت جریان آزاد اطلاعات به شهروندان ایرانی فراهم می‌شد.

اما علی‌رغم این مجوز، بسیاری از شرکت‌ها به دلیل ترس از نقض تحریم‌های موجود و سایر قوانینی که اعمال مجازات می‌کنند، تمایلی به انجام تجارت با ایران نداشته‌اند.

با این حال در ژانویه ۲۰۲۱، سرویس گیت‌هاب (یک سرویس ذخیره کد منبع) اعلام کرد که از وزارت خزانه‌داری، مجوزی را برای ارائه خدمات خود به دِوِلوپرها در ایران دریافت کرده است.

در وب‌سایت این شرکت آمده است:

«ما توانستیم نشان دهیم که استفاده توسعه‌دهندگان از گیت‌هاب، به چه ترتیب به پیشرفت انسان، توسعه ارتباطات بین‌المللی و سیاست خارجی پایدار ایالات‌متحده در ترویج آزادی بیان و جریان آزاد اطلاعات می‌انجامد.»

البته که یکی از نمایندگان اسپیس‌ایکس نیز درخواست اسوشیتدپرس برای اظهار‌نظر را بی‌پاسخ گذاشته است.

و حالا ایالات‌متحده پذیرای فناوری‌هایی شده است که جریان آزاد اطلاعات را در ایران تقویت می‌کنند.

تحقق این امید ایلان ماسک، برای راه‌اندازی شرکت اینترنتی ماهواره‌ای خود در ایران، مستلزم دریافت مجوز از وزارت خزانه‌داری است...

و این وزارت‌خانه روز سه‌شنبه اعلام کرد از برنامه‌های کاربردی جهت حمایت از اینترنت آزاد، در کشوری که از عمده اقتصادهای غربی جدا مانده است، استقبال می‌کند.

جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی گفت:

«تصمیم‌گیری در مورد گام‌های بعدی استارلینک، بر عهده دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری است.»

سالیوان در جریان نشست خبری کاخ‌سفید در روز سه‌شنبه نیز گفت:

«ما در گذشته نیز اشکال مختلفی از معافیت‌ها را برای توانمندسازی مردم ایران جهت برقراری ارتباط با دیگران و با جهان در نظر داشته‌ایم.»

هزینه استفاده از اینترنت استارلینک

استارلینک در حال حاضر در حال گرفتن سفارشات است و افرادی که برای دریافت آن درخواست داده‌اند، باید منتظر تجهیزات گیرنده بمانند. استارلینک سال میلادی گذشته اعلام کرد در مرحله اجرای آزمایشی این پروژه، آماده‌سازی سرویس برای متقاضیان جهت استفاده نهایی ۶ ماه طول می‌کشد.

هزینه ماهانه استفاده از این سرویس ۹۹ دلار اعلام شده است؛ به انضمام مالیات و مقداری هزینه‌های دیگر. ضمن آنکه مشترکان باید ۴۹۹ دلار نیز برای دریافت ترمینال گیرنده امواج اینترنتی و مودم مخصوص اینترنت ماهواره‌ای پرداخت کنند.

حق اشتراک ماهیانه ۹۹ دلاری برای یک سرویس اینترنت هزینه زیادی محسوب می‌شود. اما ماسک مدعی شده است که این سرویس اینترنت در مناطق محرومی که به اینترنت پرسرعت و پایدار دسترسی ندارند، ارزش هزینه کردن را دارد.

آیا استفاده از استارلینک در ایران امکان‌پذیر است؟

مطابق اطلاعات یک منبع داخلی، هزینه‌ی ابتدایی استفاده از این سرویس اینترنتی چیزی در حدود ۶۰۰ دلار است و احتمال دارد که امکان پرداختش برای بسیاری از افراد در ایران فراهم نباشد.

سوای هزینه‌های گمرکی و سایر هزینه‌های جانبی که قاعدتاً به این مبلغ افزوده خواهند شد.

و نهایتاً اینکه اسپیس‌ایکس قصد دارد استارلینک را به سرعت گسترش دهد. این شرکت حالا در رقابت با کمپانی‌های ماهواره‌ای نظیر OneWeb و Amazon.com Inc است.