چرا بلیت نیست؟ | کمبود بلیت مقدمه گرانی است؟

آذر ابراهیمیان

بلیط نیست! بار دیگر همچون تیرماه سال جاری مسافران برای خرید بلیط به دردسر افتاده‌اند. حالا دیگر فقط بلیط هواپیما و قطار نایاب نیستند، مشکل خرید بلیط اتوبوس‌های بین شهری هم جدی شده است. تا همین چند سال قبل اتوبوس‌ها با صندلی‌های نیمه پر راه می‌افتادند و مسافر جا‌به‌جا می‌کردند، اینکه اتوبوس صندلی خالی داشته باشد یک امر معمولی بود و رانندگان با توقف خارج از ترمینال و میان راه مسافر سوار می‌کردند. اما حالا دیگر خبری از اتوبوس و صندلی‌های خالی نیست.

سایت‌های فروش بلیط، یا تکمیل ظرفیت را نشان می‌دهد یا برای چند روز آینده بلیط دارد. مسافران به دلیل کمبود بلیط از سفرهای ضروری یا تفریحی جا مانده‌اند. همچنین افرادی که به مسافرت رفته‌اند، حالا برای بازگشت به خانه بلیط پیدا نمی‌کنند و هزینه‌های چند برابری را به آن‌ها تحمیل شده است.

اما ماجرا چیست؟

برخی معتقدند دلیل اینکه بلیط پیدا نمی‌شود این است که مسئولان می‌خواهند با عرضه کمتر قیمت بلیط را افزایش دهند. اما ماجرا جدی‌تر از اینهاست. شاید قدری باور کردنش سخت باشد اما اتوبوس‌های بین شهری هم کم کم مثل هواپیماها و لوکوموتیوها در حال زمینگیر شدن هستند. دلیل عمده‌اش هم دو چیز است؛ فرسودگی و قیمت بالای قطعات و عدم صرفه اقتصادی حمل مسافر.

در سال‌های اخیر شرکت‌های اتوبوسرانی با مشکل قیمت‌گذاری دستوری بلیط و در کنار آن افزایش قیمت قطعات و لوازم یدکی مصرفی مواجه شده‌اند. این موضوع تعادل بین درآمدها و هزینه‌ها را در این صنعت از میان برده و به مرور آن را تضعیف کرده است.

خیلی‌ها گمان می‌کنند با افزایش قیمت بلیط اتوبوس‌های بین‌شهری مساله کمبود عرضه بلیط حل خواهد شد. اما آمار کاهش تعداد اتوبوس‌ها ثابت می‌کند که مشکل ریشه‌های دیگری هم دارد و احتمالا گره این کار تنها وابسته به افزایش قیمت بلیط نیست.

مشکل کمبود بلیط حل نمی‌شود، حتی با افزایش قیمت

به گزارش فراز به نقل از رانندگان اتوبوس بین شهری، اتوبوس‌داری صرفه اقتصادی برای رانندگان ندارد. به دلیل هزینه‌های بالا و کمبود تقاضا در بیشتر روزهای سال رانندگان اتوبوس را می‌فروشند تا تریلی بخرند.

واکنش مسئولان به کمبود بلیط چیست؟

«احمد دنیامالی»، نایب‌رئیس دوم کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی مهر تایید به گفته رانندگان می‌زند. احمد دنیا‌مالی در گفت‌و‌گو با روزنامه اینترنتی «فراز» گفت: «به صورت کلی در فصل تابستان با مشکل کمبود بلیط روبرو هستیم. در اواخر شهریور ماه به دلیل افزایش تقاضا، خیلی از سفرهای هوایی با برنامه‌ریزی اتفاق می‌افتد و بلیط‌ها از قبل پیش فروش می‌شود. به همین دلیل در حوزه حمل و نقل هوایی با کمبود بلیط روبرو شده‌ایم.»

مابه‌التفاوت قیمت تمام شده را به صورت قانونی به بخش‌خصوصی و ناوگان پرداخت شود

این معاون اسبق شورای شهر تهران گفت: «در حوزه اتوبوس‌رانی، اتحادیه مسافربری به بحث قیمت‌ها معترض است و ما برای پیگیری با دوستان دولت صحبت کرده‌ایم. در ماجرای حمل‌و‌نقل یک طرف مصرف‌کنندگان حمل و نقل عمومی و یک طرف کسانی که در این حوزه شاغل‌اند، قرار دارند. اگر می‌خواهیم از حمل و نقل عمومی حمایت و قیمت‌ها را کنترل کنیم که روش درستی به نظر می‌آید، باید مابه‌التفاوت قیمت تمام شده را به صورت قانونی به بخش‌خصوصی و ناوگان پرداخت کنیم».

او در ادامه گفت: «همین مشکل را علاوه بر حمل و نقل جاده‌ای در حمل و نقل ریلی و هوایی هم داریم. بنابراین  بخشی از کمبودهایی که با آن روبرو هستیم خصوصا در بخش شهری و اتوبوس‌ها، عدم سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است. چون سرمایه‌گذاری در این بخش‌ها مزیتی برای بخش‌خصوصی ندارد. تلاش می‌کنیم تا مزیت برای بخش خصوصی در بخش هوایی، ریلی و جاده‌ای به وجود بیاوریم».

احمد دنیا‌مالی با اشاره به اینکه با کمبود بلیط به دنبال افزایش قیمت آن نیستیم، گفت: «دولت باید مابه‌التفاوت قیمت تمام شده واقعی و قیمتی که مسافران پرداخت می‌کنند را به عنوان یارانه به بخش خصوصی پرداخت کند. نکته اینجاست که این اتفاق در هیچ کدام از حوزه‌های حمل و نقل عمومی نمی‌افتد.اگر این اتفاق بیافتد، بخش خصوصی راغب هست تا در حوزه حمل و نقل سرمایه‌گذاری کند».