دیدار با میرحسین؛ گامی به سوی رفع حصر؟!

روز جمعه، سوم تیرماه ۴۰۴ خبری از ملاقات حضوری مسیح مهاجری، مدیر مسوول روزنامه جمهوری اسلامی، سید محمدرضا حسینی بهشتی، فرزند ارشد شهید بهشتی و غلامرضا آقازاده، وزیر نفت دولت جنگ با میرحسین موسوی در کوچه‌ی اختر منتشر شد. این ملاقات، نخستین دیدار حضوری محصورین با افراد غیر از خانواده پس از ۱۵ سال بود که به نوشته‌ی رسانه‌ها، حدود ۲ ساعت طول کشیده است.

میرحسین موسوی و مهدی کروبی، دو رهبر اعتراضات سال ۸۸ به نتایج انتخابات ریاست جمهوری آن سال بودند که از ۲۵ بهمن‌ماه ۱۳۸۹، با تصویب شورای عالی امنیت ملی به دبیری سعید جلیلی، به همراه همسران‌شان حصر شدند.

پرونده حصر بسته می‌شود؟

حصر مهدی کروبی در ۲۶ اسفندماه سال گذشته، به دستور غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه لغو شد. حدود یک ماه بعد، ماموران امنیتی نیز محل اقامت کروبی را ترک کرده و حصر ۱۵ ساله‌اش رسما به پایان رسید. پیش از آن گفته می‌شد که حصر با تصویب شورای عالی امنیت ملی آغاز شده و باید با مصوبه‌ی دیگری از این شورا به پایان برسد. با این حال، حسین کروبی گفت که حصر پدرش، مهدی کروبی با دستور رییس دستگاه قضا به پایان رسیده و تا این لحظه جزییات بیشتری از آن در دست نیست.

شکستن حصر کروبی، گمانه‌زنی‌ها در مورد قوت گرفتن احتمال رفع حصر میرحسین موسوی و زهرا رهنورد را پررنگ‌تر کرد. در پی دستور قوه قضاییه برای رفع حصر کروبی، گفته شد که حصر دو محصور دیگر «تا چند ماه بعد» برداشته خواهد شد. با این وجود به نظر می‌رسید که بیانیه‌ی اخیر نخست وزیر بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران در مورد لزوم برگزاری رفراندوم، این احتمال را تضعیف کرده باشد. اما نخستین ملاقات حضوری در حصر ۱۵ ساله، آن هم با چهره‌هایی نمادین، صورت مساله را تا حدود زیادی تغییر داد.

تغییر رویکرد محقق می‌شود؟!

شهریورماه سال گذشته، ۶ ماه پیش از رسمی شدن رفع حصر مهدی کروبی، مسعود پزشکیان، رییس جمهوری ایران در نخستین نشست مطبوعاتی‌اش در مورد رفع حصر محصوران جنبش سبز گفت: «مشکل آقای کروبی حل شده است. برای آن یکی (میرحسین موسوی) هم داریم کار می‌کنیم». هرچند لحن پزشکیان در خطاب قرار دادن موسوی مورد انتقاد کاربران شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت، اما مضمون حرف‌ها، از یک تغییر رویکرد در مواجهه با مساله محصوران کوچه اختر خبر می‌داد.

بررسی مجموعه‌ی صحبت‌ها، مواضع و اظهار نظر‌های مقامات رسمی کشور نیز نشان می‌دهد که اراده‌ها برای تغییر اساسی در رویکرد حکمرانی کشور، در سال گذشته و به ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه جدی‌تر شده است. «علی اکبر ولایتی»، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و مشاور رهبری، هفته گذشته پس از مدت‌ها سکوت خبری، در شبکه ایکس نوشت: «حفظ انسجام ملی مورد تأکید مقام معظم رهبری می‌تواند شامل تغییر برخی رویکرد‌های اجتماعی حاکمیت و محور قرار دادن رضایت مردم شود، به‌گونه‌ای که برای آنها ملموس باشد. مردم خود را اثبات کردند و اکنون نوبت مسئولین است. شیوه‌های منقضی‌شده دیگر پاسخگوی جامعه پس از جنگ نخواهد بود».

از سوی دیگر، مقام معظم رهبری روز جمعه، سوم مردادماه ۴۰۴، در پیامی به مناسبت چهلمین روز شهادت شهیدان جنگ ۱۲ روزه، «هفت تکلیف راهبردی» را برای مردم و مسوولان کشور ابلاغ کرد. رهبری در این پیام «حفظ اتحاد ملی» را نخستین تکلیف راهبردی و «وظیفه یکایک» مردم ایران قلمداد کردند. البته این نخستین بار پس از آتش‌بس جنگ اخیر نبود که مقام رهبری بر لروم حفظ اتحاد ملی تاکید کردند.

نخستین ملاقات حضوری میرحسین موسوی و زهرا رهنورد پس از ۱۵ سال حصر خانگی، علی‌رغم آنکه گفته می‌شود فقط یک خاطره‌بازی با دوستان قدیمی بود و رنگ و بوی سیاسی نداشت، می‌تواند به عنوان یک دیدار نمادین در کوچه اختر تلقی شود. غلامرضا آقازاده و مسیح مهاجری، هر دو از اعضای فعال حزب جمهوری اسلامی بودند و سید محمدرضا بهشتی شیرازی، فرزند ارشد «شهید محمد بهشتی»، پایه‌گذار این حزب است. از طرفی، آقازاده عضو فعلی مجمع تشحیص مصلحت نظام است و مهاجری، نماینده رهبری در روزنامه جمهوری اسلامی است.