پرچم دزدان دریایی در دست نسل Z چه می‌گوید؟

این پرچم در نپال دیده شد، زمانی که جوانان خشمگین از زندگی اشرافی سیاست‌مداران، باعث سقوط دولت شدند. همین نماد در تظاهرات اندونزی و فیلیپین نیز دیده شد و در روزهای اخیر جوانان ماداگاسکار هنگام اعتراض به کمبود آب و برق آن را به اهتزاز درآوردند. اکنون نیز در مراکش، معترضان به وضعیت وخیم خدمات درمانی از همین پرچم استفاده می‌کنند.

اما چرا جوانان معترض در نقاط مختلف جهان، پرچم یک گروه دزدان دریایی خیالی را انتخاب کرده‌اند؟

ریشه این پرچم به انیمه و مانگای ژاپنی One Piece  برمی‌گردد. داستان درباره گروهی از دزدان دریایی به نام «کلاه‌حصیری‌ها» است که توسط شخصیتی شاد و سرکش به نام مانکی دی. لوفی رهبری می‌شوند. آن‌ها علیه «دولت جهانی» فاسد و ظالم مبارزه می‌کنند.

این مجموعه یکی از بزرگ‌ترین پدیده‌های فرهنگی جهان شده است؛ به زبان‌های متعدد ترجمه شده و حتی نسخه‌ لایو اکشن آن نیز در نتفلیکس ساخته شده است.

دکتر نورری‌آنتی جالی، استاد دانشگاه در مؤسسه مطالعات آسیای جنوب‌شرقی در سنگاپور می‌گوید: «قدرت اصلی این انیمه در پیام مرکزی‌اش نهفته است: گروهی از طردشدگان، شورشیان و کسانی که در سیستم جا نمی‌افتند، با هم متحد می‌شوند و علیه ظلم می‌جنگند. این روایت در سراسر مرزها قابل درک است. چه در آسیا باشی، چه در آفریقا یا هر جای دیگر، جوانانی که احساس می‌کنند دولت صدایشان را نمی‌شنود یا در سیستمی ناعادلانه گرفتارند، فوراً خودشان را در این داستان می‌بینند.:

یک جوان ۲۳ ساله نپالی که در اعتراضات اخیر شرکت کرده، می‌گوید او از طرفداران این انیمه است: «برای من گروه دزدان دریایی کلاه‌حصیری فقط سرگرمی نیست؛ آن‌ها نماد آزادی و مخالفت با قدرت‌های ناعادلانه هستند. همین روحیه بود که الهامم داد تا در اعتراضات شرکت کنم.»

در ماداگاسکار هم یک معترض ۲۵ ساله که نامش فاش نشده، همین حس را دارد: « نسل زد در سراسر جهان در تلاش است تا با نظام‌های فاسد مقابله کند. شخصیت اصلی این انیمه یعنی لوفی، در برابر بی‌عدالتی می‌ایستد و این دقیقاً همان کاری است که ما انجام می‌دهیم.»

او ادامه می‌دهد: «داستانفیلم مورد نظر  پر از فساد و بی‌عدالتی است. دولت در آن خود را قدرتمند و شکست‌ناپذیر می‌داند، اما در نهایت قدرت مردم بر همه‌چیز غلبه می‌کند. این پیام، الهام‌بخش ماست.»

جوانان ماداگاسکار حتی نسخه‌ بومی‌شده‌ای از پرچم لوفی ساخته‌اند: در طرح آن، جمجمه به جای کلاه حصیری، کلاه سنتی ساتروکا از قوم بتسیلو را بر سر دارد.

آندریا هوربینسکی، تاریخ‌دان و کارشناس مانگا از آمریکا، می‌گوید وقتی مردم این پرچم را به اعتراضات می‌آورند، فقط طرفدار انیمه نیستند بلکه همبستگی خود را با دیگر معترضان در کشورهای مختلف نشان می‌دهند که پیش‌تر از همین نماد استفاده کرده‌اند.

وقتی از او پرسیده شد آیا ممکن است استفاده از این پرچم واحد، در کشورهایی با دیدگاه‌های سیاسی متفاوت، باعث سردرگمی شود، پاسخ داد: «نه، چنین خطری وجود ندارد. پرچم دزدان دریایی (چه پرچم کلاه‌حصیری‌ها باشد و چه پرچمی دیگر) نمادی جهانی از مقاومت است. قدرت این‌گونه نمادها در یک روایت مشترک نهفته است.»

هوربینسکی توضیح می‌دهد: «در تاریخ و در خود انیمه، دزدان دریایی دشمن دولت هستند، چون از قوانینش پیروی نمی‌کنند و اقتدارش را به چالش می‌کشند. به همین دلیل، دولت‌ها هم در دنیای واقعی دوست ندارند این نماد در اعتراضات دیده شود.»

در اندونزی، مقام‌های دولتی حتی هشدار دادند که برافراشتن این پرچم می‌تواند «خیانت» تلقی شود، که باعث شد سازمان عفو بین‌الملل بیانیه‌ای صادر کند و از حق آزادی بیان معترضان دفاع کند.

البته این نخستین بار نیست که نمادهای فرهنگ عامه به جنبش‌های اعتراضی راه پیدا می‌کنند. در هنگ‌کنگ، معترضان تصویر قورباغه‌ی اینترنتی را از نماد راست‌گرایان افراطی به نشانه‌ دموکراسی‌خواهی تبدیل کردند. در میانمار، مخالفان حکومت نظامی از سلام سه‌انگشتی فیلم The Hunger Games استفاده کردند. در جاهای دیگر نیز از ماسک V for Vendetta و ماسک شخصیت جوکر در اعتراض‌ها بهره گرفته شد.

هوربینسکی می‌گوید: «چون این نمادها میان مردم محبوب و شناخته‌شده‌اند، شرکت‌کنندگان در اعتراض‌ها از آن‌ها برای بیان موضعشان استفاده می‌کنند. این کار سریع‌ترین راه برای گفتنِ من کجای ماجرا ایستاده‌ام است.»

امروز برای نسل زد، پرچم دزدان دریایی کلاه‌حصیری‌ها چیزی فراتر از یک تصویر انیمه‌ای است این پرچم نمادی از آزادی، مقاومت و امید است؛ روحیه‌ای که هیچ سیاستمداری در جهان قادر به مهارش نیست.

منبع:دیروزبان