صداوسیما همچنان ناکام؛ سریال‌های تلویزیونی که زیر ۱۰ درصد مخاطب دارند

ضعف در روایت، ریتم کند، تکرار ژانرهای اشباع‌شده و حواشی تولید و پخش، عواملی هستند که سهم تلویزیون از سبد سرگرمی مخاطبان را کاهش داده‌اند و این وضعیت ضرورت بازنگری اساسی در سیاست‌گذاری و مدیریت تولیدات صدا و سیما را بیش از پیش آشکار می‌کند. 

لمندگان (۹ درصد مخاطب)
اثری طنز که از شبکه دو سیما پس از تعطیلات نوروز پخش شد. هرچند هزینه تولید آن نسبت به نمونه‌های پخش خانگی پایین‌تر بود، اما نتوانست از مرز ۱۰ درصد عبور کند.

این سریال به تهیه‌کنندگی سعید مرادی است که داستانی کمدی و فانتری دارد و داستان سه جوانی است که صاحب منشور و تفکری هستند که چرا یک لاک‌پشت با اینکه خیلی آرام راه می‌رود ۳۰۰ سال عمر می‌کند و یک خرگوش با تحرکِ بالا، عمری چهارساله دارد. بنابراین می‌توانیم دراز بکشیم و بخوابیم و ۳۰۰ سال عمر کنیم. 

جانان (۸ درصد مخاطب)
این سریال به کارگردانی علیرضا باغشنی محصولی کم‌هزینه است از شبکه دو سیما با تیمی جوان و ناشناخته. این سریال بر اساس داستان‌هایی واقعی ساخته شده است، روایتی متفاوت از خانواده‌هایی است که به دلایل مختلف تصمیم به سقط فرزندان خود گرفته بودند، اما در لحظه آخر از این اقدام منصرف شده و مسیری تازه در زندگی خود یافتند. البته در مقایسه با هزینه‌های بالای تولید در شبکه خانگی، شاید اطلاق «شکست» به این سریال دقیق نباشد، اما در مجموع در جلب توجه عمومی ناکام بود.

چرخ گردون ۲ (۷ درصد مخاطب)
مجموعه «چرخ گردون 2» ادامه داستان دو رقیب و رفیق به نام کریم آشی و غلام عدسی است. چرخ گردون ماجراهای کمدی که این دو نفر و خانواده‌های‌شان خلق می‌کنند.  حمید لولایی، علیرضا خمسه، کمند امیر سلیمانی، رابعه اسکویی، رامین ناصر نصیر از بازیگران این سریال هستند. حتی استفاده از بازیگران شناخته‌شده طنز همچون حمید لولایی و علیرضا خمسه نیز نتوانست به این سریال کمکی کند و استقبال از آن پایین ماند. این سریال از شبکه دو پخش می‌شود.

فراری (۵ درصد مخاطب)

این سریال به کارگردانی امیر داسارگر، از شبکه یک پخش می‌شود زندگی یک شهید مدافع حرم را از نوجوانی تا بزرگ‌سالی (سال‌های ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵) روایت می‌کند. شخصیت اصلی به نام هادی، در مقاطع مختلف سنی داستان حضور دارد. از بازیگران آن می‌توان به هدایت هاشمی، نسرین بابایی و حسین رفیعی اشاره کرد. با وجود لوکیشن‌های متنوع و روایت در دهه ۷۰، این سریال کمتر از انتظار دیده شد. تجربه‌های قبلی تیم تولید در حوزه سینما و مستند نیز به بهبود نتیجه کمک نکرد.

آخرین دیدار (۴ درصد مخاطب)
این سریال به کارگردانی علی درخشنده اقتباسی از کتاب «تنها گریه کن» که با وجود جذابیت بصری و انتشار همزمان در شبکه یک و روبیکا، نتوانست موفق عمل کند. «آخرین دیدار» روایتگر زندگی پرفراز و نشیب مادر شهید محمد معماریان، اشرف‌السادات منتظری است. این مجموعه از تربیت فرزندی قهرمان آغاز می‌شود و تا زمان اعزام او به جبهه، حضور در میدان نبرد و در نهایت شهادت او ادامه می‌یابد. محور اصلی داستان، سختی‌ها و چالش‌هایی است که این مادر پس از شنیدن خبر شهادت فرزندش با آن روبرو می‌شود. ریتم کند روایت و استفاده از بازیگران کمتر شناخته‌شده از مهم‌ترین دلایل استقبال پایین از آن بود.

بررسی سریال‌های کم‌مخاطب نشان می‌دهد که ناکامی آن‌ها ناشی از چند عامل کلیدی است؛ نکته‌ای که می‌توان در بسیاری از برنامه‌های تلویزیونی صدا و سیما هم آن‌ها را مشاهده کرد. ضعف روایت و داستان‌گویی، حتی در حضور بازیگران مطرح، یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش مخاطب است. علاوه بر این، اشباع ژانرهای تکراری مانند طنز و ملودرام بدون نوآوری، توانایی جذب مخاطب جدید را کاهش داده و مخاطبان قدیمی را نیز دچار خستگی کرده است..

این عوامل نشان می‌دهند که موفقیت سریال‌ها بیش از سرمایه یا حضور ستاره‌ها، به کیفیت محتوا، نوآوری در روایت و مدیریت حرفه‌ای تولید و پخش وابسته است. در شرایطی که ذائقه مخاطبان به سرعت در حال تغییر است و رقابت میان تلویزیون و پلتفرم‌های خانگی جدی‌تر شده، بازنگری در سیاست‌گذاری تولید، نوآوری در ژانرها و شناخت دقیق نیازهای فرهنگی و اجتماعی مخاطبان، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.

منبع آمار: مرکز رشد امام صادق (ع)